Bốn bộ trưởng trong nội các Taliban ở Afghanistan đã đến thăm Ấn Độ trong 9 tháng qua, tín hiệu cho thấy sự hợp tác ngày càng tăng giữa New Delhi và Taliban trong bối cảnh quan hệ của nhóm này với quốc gia láng giềng Pakistan vẫn căng thẳng.

Dày đặc các hoạt động ngoại giao

Trong khi Pakistan và Afghanistan liên tục tấn công lẫn nhau, đặc biệt kể từ tháng 10-2025, thì Ấn Độ - “đối thủ truyền kiếp” của Pakistan - đang tăng cường quan hệ với Afghanistan. Kể từ đầu năm ngoái, chính sách của New Delhi đối với Taliban đã trải qua bước điều chỉnh chiến lược.

Quyền Bộ trưởng Nông nghiệp Taliban, Ataullah Omari (trái) gặp người đồng cấp Ấn Độ Singh Chouhan tại New Delhi. Ảnh: IANS

Ấn Độ tăng cường hoạt động tiếp xúc ngoại giao với Taliban trong năm qua, sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) làm trung gian cho cuộc gặp giữa ông Vikram Misri, một lãnh đạo của Bộ Ngoại giao Ấn Độ và Ngoại trưởng Taliban Amir Khan Muttaqi vào tháng 1-2025. Sự kiện này đánh dấu cột mốc ngoại giao quan trọng, khi quan hệ song phương bắt đầu chuyển biến theo hướng tích cực.

Cuộc điện đàm cấp bộ trưởng đầu tiên đã diễn ra hồi tháng 5 năm ngoái giữa Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar và người đồng cấp Muttaqi, chỉ vài ngày sau cuộc chiến kéo dài 4 ngày giữa Ấn Độ và Pakistan. Không chỉ vậy, 4 bộ trưởng của chính quyền Taliban cũng đã đến thăm Ấn Độ trong 9 tháng qua.

Chuyến thăm mới nhất diễn ra hồi tuần trước, khi quyền Bộ trưởng Nông nghiệp Taliban, ông Ataullah Omari dẫn đầu một phái đoàn tới New Delhi. 

Kim ngạch thương mại giữa Ấn Độ và Afghanistan đã vượt 1,5 tỉ USD trong năm tài khóa vừa qua. Giá trị này có thể sẽ tăng khi thương mại giữa Pakistan và Afghanistan sụt giảm. Trong năm tài khóa 2024-2025, thương mại giữa Pakistan và Afghanistan tăng 25%, đạt gần 2 tỉ USD. Tuy nhiên, do căng thẳng quân sự kéo dài, dẫn đến việc đóng cửa biên giới, trao đổi thương mại song phương hiện đã giảm xuống còn 1 tỉ USD. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ dường như đang tận dụng cơ hội để thúc đẩy quan hệ kinh tế với Afghanistan.

Tận dụng cơ hội

Trong nhiều thập kỷ, Pakistan đã theo đuổi chính sách “chiều sâu chiến lược” tại Afghanistan, tập trung vào việc xây dựng một chính phủ thân thiện ở Kabul nhằm bảo đảm an ninh cho biên giới phía Tây đất nước. Nhưng kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, chính sách này dường như đã phản tác dụng, khi chính quyền Taliban tìm cách khẳng định tính độc lập của mình. Taliban từ chối công nhận Đường Durand là đường biên giới quốc tế vĩnh viễn và bác bỏ sự can thiệp của Pakistan vào công việc nội bộ Afghanistan. Đáng nói, Taliban phủ nhận việc họ kiểm soát nhóm chiến binh Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), bất chấp sự gần gũi về mặt ý thức hệ giữa hai lực lượng này. 

Bên cạnh việc củng cố quan hệ với Taliban, Ấn Độ tại Liên Hiệp Quốc cũng đã lên án các cuộc không kích của Pakistan bên trong lãnh thổ Afghanistan. Về phần mình, Taliban đang nắm bắt cơ hội này để mở rộng hoạt động ngoại giao nhằm giành lấy sự ủng hộ từ một quốc gia từng phản đối họ trong nhiều thập kỷ.

Vì những lý do chiến lược, Ấn Độ đã duy trì lập trường chống Taliban trong thời gian phong trào Hồi giáo này cầm quyền tại Afghanistan giai đoạn 1996-2001.

Trong khi đó, Pakistan được xem như đồng minh và bên ủng hộ lớn nhất của Taliban từ năm 1996 cho đến lúc lực lượng này tiếp quản Kabul vào tháng 8-2021. Sau thời điểm này, quan hệ hai bên bắt đầu rạn nứt mà vấn đề cốt lõi là do nhóm TTP. Theo Pakistan, TTP đang sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm nơi trú ẩn an toàn để tiến hành các hoạt động khủng bố chống lại Islamabad.

HẠNH NGUYÊN (Theo The Diplomat, Amu TV)