TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Ấn Độ hồi giữa tháng rồi đã tổ chức trực tuyến “Hội nghị thượng đỉnh Tiếng nói Nam bán cầu: Vì sự phát triển lấy con người làm trung tâm” kéo dài 2 ngày, quy tụ hơn 120 bộ trưởng và lãnh đạo các nước. Hội nghị được xem là cách Ấn Độ cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc tại các nước phương Nam.

Thủ tướng Ấn Độ Modi (phải) tham dự hội nghị với lãnh đạo các nước. Ảnh: Reuters

Theo tờ The Diplomat, hội nghị gồm 10 phiên thảo luận xung quanh các chủ đề như kinh tế toàn cầu và biến đổi khí hậu, tình trạng lạm phát gia tăng, vấn đề an ninh năng lượng và lương thực cũng như vấn đề về nợ đang gây khó cho nhiều nước đang phát triển. Hội nghị cho thấy nguyện vọng của Ấn Độ với tư cách Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) là trở thành đại diện của Nam bán cầu.

“Hầu hết các thách thức toàn cầu không phải do Nam bán cầu tạo ra nhưng chúng ảnh hưởng đến chúng ta rất nhiều. Hiện có đến ¾ nhân loại sống ở Nam bán cầu, vì vậy chúng ta cũng nên có tiếng nói tương xứng. Khi Ấn Độ bắt đầu đảm nhận vai trò Chủ tịch G20 trong năm nay thì lẽ tự nhiên mục tiêu của chúng tôi là khuếch đại tiếng nói của Nam bán cầu” - Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi phát biểu trong phiên khai mạc hội nghị. Nhà lãnh đạo quốc gia đông dân thứ hai thế giới nói thêm rằng người dân ở Nam bán cầu không nên bị loại khỏi thành quả của sự phát triển, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết của việc “thiết kế lại” cách quản trị tài chính và chính trị toàn cầu, từ đó có thể loại bỏ sự bất bình đẳng, mở rộng cơ hội, hỗ trợ tăng trưởng và truyền bá sự tiến bộ và thịnh vượng.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh “chiến dịch quân sự đặc biệt” do Nga phát động tại Ukraine gây ra hàng loạt vấn đề về lương thực, năng lượng, kinh tế và tác động một cách mạnh mẽ đến “một số quốc gia dễ bị tổn thương nhất”. Harsh V. Pant, phó chủ tịch Quỹ Quan sát Nghiên cứu tại thủ đô New Delhi, cho rằng hội nghị là cách Ấn Độ không chỉ thể hiện quyền lãnh đạo về các vấn đề nói trên mà còn là phương thức để giúp quốc gia Nam Á này thu hẹp khoảng cách với các nước đang phát triển. Theo ông Pant, Ấn Độ thông qua hội nghị muốn tập hợp những “tiếng nói” cùng chung chí hướng.

Đáng chú ý, Trung Quốc đã không tham dự hội nghị. Một số ý kiến cho rằng Bắc Kinh đã không nhận được lời mời từ New Delhi. Song, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân lên tiếng phủ nhận và nói rằng “Ấn Độ đã thông báo cho Trung Quốc về kế hoạch tổ chức hội nghị” nhưng lại không làm rõ lý do vì sao họ không tham dự. Không riêng gì Trung Quốc, Brazil, một thành viên khác của G20 và Pakistan, quốc gia láng giềng của Ấn Độ, cũng không nhận được lời mời.  

Giới phân tích cho rằng nếu việc Trung Quốc và các đối thủ lớn khác ở Nam bán cầu không được Ấn Độ mời là thật thì điều đó có nghĩa là New Delhi đang tìm cách khẳng định vai trò lãnh đạo của nước này tại khu vực. Song, việc Bắc Kinh không công khai phản đối điều đó lại được truyền thông nước này xem là sự thể hiện “phong cách cường quốc” của Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, sở dĩ phía Trung Quốc im lặng là bởi Bắc Kinh và New Delhi muốn tránh các cuộc đụng độ tiếp theo phát sinh từ cuộc tranh chấp biên giới giữa 2 bên. Mặt khác, Trung Quốc không muốn bị lôi kéo vào một cuộc đối đầu mới với Ấn Độ vào thời điểm nước này đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt với Mỹ trong khi mối quan hệ với các nước phát triển khác thì đang trong giai đoạn trắc trở. Chính sự xuống dốc trong quan hệ với phương Tây đã trở thành một vấn đề nan giải của Bắc Kinh, bởi nó thu hẹp các lựa chọn ngoại giao của Trung Quốc và khiến việc giữ cho mối quan hệ giữa nước này với các quốc gia mới nổi và đang phát triển trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh Trung Quốc đang tìm cách trở thành nhà lãnh đạo của Nam bán cầu thì bất kỳ mối quan hệ xấu đi nào đều cũng có thể trở thành điểm yếu “chết người” của Bắc Kinh.