Ấn Độ – một trong những quốc gia có nền kinh tế và dân số phát triển nhanh nhất thế giới – đang có những kế hoạch đầy tham vọng về phát triển cơ sở hạ tầng và công nghiệp. Tuy nhiên, cung ứng đủ năng lượng hiện là thách thức lớn nhất trong quá trình phát triển của Ấn Độ, bởi giới doanh nghiệp thì đang than thở vì thiếu điện sản xuất, trong khi 1/3 dân số nước này vẫn chưa được tiếp cận với lưới điện quốc gia.

Cũng giống như Trung Quốc cách đây 2 thập niên và Mỹ hồi thập niên 1950, Ấn Độ đang ở đỉnh điểm của thời kỳ chuyển dịch kinh tế và xã hội, tức giai đoạn mà nhu cầu về năng lượng gần như bùng nổ. “Đối với một quốc gia đang trong giai đoạn phát triển, nhu cầu về điện chỉ đi theo một xu hướng duy nhất – đó là tăng rất nhanh” - Laszlo Varro, trưởng bộ phận giám sát khí đốt, than đá và điện tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ở Paris (Pháp) cho biết.

Phân nửa dân số Ấn Độ sống trong bóng tối trong đợt mất điện hồi đầu tháng 8. Ảnh:AP

IEA dự đoán Ấn Độ sẽ cần đầu tư thêm 1.600 tỉ USD cho việc sản xuất và truyền tải điện để bắt kịp nhu cầu năng lượng phát triển nhanh chóng tại nước này cho đến năm 2035, đồng thời chi thêm 550 triệu USD cho các nguồn năng lượng khác như than đá, dầu mỏ và khí đốt. “Trong 25 năm tới, Ấn Độ sẽ phải tạo ra lượng điện tương đương như nước Mỹ hiện nay” - Varro nhận định, đồng thời cho cho biết phần lớn những khoản đầu tư trên sẽ đến từ khu vực tư nhân.

5 năm trở lại đây, sản lượng điện ở quốc gia đông dân thứ 2 thế giới đã tăng gần 40% nhờ các nhà đầu tư tư nhân hăng hái trong việc xây dựng các nhà máy điện. Nhưng tiếc là có khoảng 1/4 các cơ sở mới này hiện đang lâm vào tình cảnh “ăn không ngồi rồi” do thiếu hụt than đá. Tuy là nước đứng thứ 5 thế giới về trữ lượng than đá, nhưng chính tình trạng đầu tư kém và một hệ thống quy định và luật lệ khắt khe, lỗi thời ở Ấn Độ đã kiềm chế ngành khai thác mỏ. Hoạt động sản xuất than đá vì thế đã bị đình trệ 5 năm qua, trong khi lượng nhập khẩu than đá từ nước ngoài thì ngày càng nhiều. Theo dự báo của báo Mỹ Washington Post, tình trạng có thể khiến Ấn Độ sẽ thành nước nhập khẩu than đá lớn nhất thế giới vào năm 2020.

Cơn khát năng lượng từ lâu đã có ảnh hưởng đến các chính sách ngoại giao của “xứ sở cà ri”, khiến nước này đi đến một hợp đồng lịch sử với Mỹ hồi năm 2008 nhằm phát triển nền công nghiệp năng lượng hạt nhân Ấn Độ. Tuy nhiên, chính quyết định trên cũng làm cho Ấn Độ miễn cưỡng cắt đứt mối quan hệ với Iran, nước có nguồn lực chính về dầu thô. Tình trạng khát nhiên liệu có lẽ cũng đã trở thành thử thách cấp bách nhất mà các nhà hoạch định chính sách nước này phải đối mặt. Nhưng ngay cả khi Ấn Độ có đủ nhiên liệu để cung cấp cho các nhà máy phát điện, thì nước này cũng sẽ cần phải cải thiện hơn nữa bộ máy điều hành. Hiện tại, các công ty phân phối điện quốc gia khắp Ấn Độ hầu như đều phá sản và điều đó đã khiến nhiều nhà quản lý phải từ chức. Ngoài ra, nạn ăn trộm và thất thoát điện chiếm từ 28-30% tổng sản lượng cũng đang khiến giới lãnh đạo ngành điện đau đầu xử lý.

Các nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới cho thấy tình trạng thiếu điện là rào cản lớn nhất cho tăng trưởng việc làm và đầu tư tại Ấn Độ ở giai đoạn hiện tại, cũng như góp phần kéo giảm sản lượng công nghiệp và doanh thu bán lẻ. Chính vì vậy, khả năng đáp ứng nhu cầu điện năng có thể được xem là yếu tố quan trọng nhất để đánh giá triển vọng kinh tế của Ấn Độ trong 2 thập niên tới, một trong các điều kiện chủ chốt để quyết định liệu nước này có thể kéo hàng triệu dân thoát nghèo và hiện thực hóa mục tiêu trở thành cường quốc kinh tế trong thế kỷ 21 hay không.

THÁI THANH (Theo Washington Post)