Theo phóng viên TTXVN tại Nhật Bản, ngày 6-8, chính quyền thành phố Hiroshima kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới thúc đẩy tiến trình xóa bỏ vũ khí hạt nhân trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu gia tăng. Lời kêu gọi được đưa ra tại lễ tưởng niệm 81 năm vụ Mỹ ném bom nguyên tử xuống thành phố này.

Công viên hòa bình Hiroshima, nơi diễn ra lễ tưởng niệm các nạn nhân hàng năm. 

Những người tham dự buổi lễ đã dành 1 phút mặc niệm vào lúc 8h15 - đúng thời điểm quả bom nguyên tử do máy bay ném bom Enola Gay của Mỹ thả xuống và phát nổ trên bầu trời Hiroshima ngày 6-8-1945, cướp đi sinh mạng của khoảng 140.000 người tính đến cuối năm đó.

Trong Tuyên ngôn Hòa bình được đọc tại lễ tưởng niệm thường niên, Thị trưởng Hiroshima Kazumi Matsui nhấn mạnh: “Việc xem nhẹ tính vô nhân đạo của vũ khí hạt nhân và chấp nhận sử dụng vũ lực để theo đuổi sự thịnh vượng của riêng mình có nguy cơ tạo ra vòng xoáy trả đũa bạo lực, cuối cùng có thể dẫn đến một Hiroshima hoặc Nagasaki khác”.

Trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực ngày càng xấu đi, tại Nhật Bản đang xuất hiện nhiều tranh luận về việc có nên xem xét lại 3 nguyên tắc phi hạt nhân lâu nay của nước này, gồm không sản xuất, không sở hữu và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản. 

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Sanae Takaichi khẳng định Nhật Bản tiếp tục duy trì 3 nguyên tắc phi hạt nhân. Bà nhấn mạnh với tư cách là quốc gia duy nhất từng trải qua sự tàn khốc của vũ khí hạt nhân trong chiến tranh, Nhật Bản có sứ mệnh kiên trì nỗ lực hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.

Trước đó, tháng 5-2026, Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) không thể thông qua văn kiện đồng thuận, trong bối cảnh các cuộc xung đột vẫn tiếp diễn. Đây là lần thứ ba liên tiếp hội nghị không thể thông qua văn kiện chung.

Đề cập kết quả hội nghị, Thị trưởng Hiroshima nhận định những khác biệt trong quan điểm và cách tiếp cận của các bên đang cản trở tiến trình không phổ biến và giải trừ vũ khí hạt nhân, đồng thời gây sức ép đối với hòa bình và ổn định toàn cầu cũng như việc thực hiện các nghĩa vụ theo NPT. Ông Matsui nhấn mạnh các vấn đề trên cần được giải quyết thông qua nỗ lực đa phương, đồng thời cũng kêu gọi Chính phủ Nhật Bản tham dự với tư cách quan sát viên tại Hội nghị kiểm điểm NPT vào tháng 11 tới.

Về phần mình, Thủ tướng Takaichi cho rằng kết quả Hội nghị kiểm điểm NPT cho thấy những khó khăn rất lớn trong việc hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ vũ khí hạt nhân, song cộng đồng quốc tế không được từ bỏ nỗ lực này.

Trong thông điệp gửi tới lễ tưởng niệm, Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Antonio Guterres cảnh báo các chuẩn mực và cơ chế từng góp phần ngăn chặn thảm họa hạt nhân đang chịu sức ép ngày càng lớn. Tổng Thư ký LHQ kêu gọi thế giới lựa chọn “đối thoại thay cho chia rẽ, hợp tác thay cho đối đầu và an ninh chung thay cho những lợi ích hạn hẹp”. Phó Tổng Thư ký LHQ kiêm Đại diện cấp cao về các vấn đề giải trừ quân bị, bà Izumi Nakamitsu, đã đại diện đọc thông điệp này tại lễ tưởng niệm.

Theo chính quyền thành phố Hiroshima, độ tuổi trung bình của những người sống sót sau 2 vụ ném bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki được chính thức công nhận, gọi là hibakusha, đã vượt quá 86 tuổi. Trong bối cảnh số lượng hibakusha ngày càng giảm, Thị trưởng Matsui kêu gọi thế hệ trẻ tiếp nối nỗ lực biến việc “xóa bỏ vũ khí hạt nhân thành nhận thức chung của cộng đồng quốc tế”, đồng thời “góp phần xây dựng một môi trường không cho phép các nhà hoạch định chính sách dựa vào học thuyết răn đe hạt nhân”.

NGUYỄN TUYẾN