Ngày 20-4, Quỹ Môi trường Goldman đã công bố những người chiến thắng giải thưởng thường niên dành cho những người hùng bảo vệ môi trường đến từ 6 khu vực chính trên thế giới.  

Hàng trên, từ trái sang phải: Sarah Finch, Borim Kim, Yuvelis Morales Blanco. Hàng dưới: Iroro Tanshi, Theonila Roka Matbob, Alannah Acaq Hurley. Ảnh: Goldman Environment Prize

Đáng chú ý, tất cả 6 người chiến thắng năm nay đều là phụ nữ, tạo nên danh sách toàn nữ đầu tiên trong lịch sử 37 năm của Giải thưởng Môi trường Goldman - một trong những giải thưởng môi trường danh giá nhất thế giới.

“Tôi đặc biệt vui mừng khi vinh danh nhóm 6 phụ nữ, vì điều này phản ánh mạnh mẽ vai trò vô cùng quan trọng mà phụ nữ đóng trong cộng đồng môi trường toàn cầu”, ông John Goldman, Phó Chủ tịch Quỹ Môi trường Goldman, phát biểu khi ca ngợi những người thắng giải. Họ là:

CHÂU ÂU

Sarah Finch (Vương quốc Anh)

Sarah Finch và Nhóm Hành động Weald đã dẫn đầu một chiến dịch chống lại hoạt động khoan dầu ở phía Đông Nam nước Anh trong hơn một thập kỷ. Sự kiên trì đấu tranh pháp lý suốt 5 năm của bà đã dẫn đến một phán quyết mang tính bước ngoặt trong luật khí hậu của Vương quốc Anh.

Trong phán quyết “Finch” tháng 6-2024, Tòa án Tối cao quy định rằng bất kỳ quyết định nào phê duyệt các dự án nhiên liệu hóa thạch mới đều phải tính đến tác động của việc đốt than, dầu hoặc khí đốt đối với khí hậu. Tiền lệ pháp lý này đã ngăn chặn các dự án khai thác nhiên liệu hóa thạch và phát triển công nghiệp khác trên khắp Vương quốc Anh.

CHÂU Á

Borim Kim (Hàn Quốc)

Nhà hoạt động Borim Kim và tổ chức của cô, Youth 4 Climate Action, đã giành chiến thắng trong vụ kiện khí hậu đầu tiên do thanh niên dẫn đầu ở châu Á.

Tháng 8-2024, Tòa án Hiến pháp Hàn Quốc phán quyết rằng chính sách khí hậu của chính phủ vi phạm các quyền hiến định của các thế hệ tương lai, yêu cầu thiết lập các mục tiêu giảm phát thải có tính ràng buộc pháp lý giai đoạn 2031-2049 để đáp ứng cam kết đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Quyết định lịch sử này là một bước ngoặt đối với phong trào chống biến đổi khí hậu ở châu Á. Nếu được thực thi, nó có tiềm năng ngăn chặn hơn 1.500 triệu tấn khí thải carbon - tương đương với lượng khí thải hằng năm của khoảng 500 nhà máy điện than - trong 25 năm tới.

NAM MỸ

Yuvelis Morales Blanco (Colombia)

Khi còn trẻ, Yuvelis Morales Blanco đã giúp huy động cộng đồng của mình ở Puerto Wilches phản đối 2 dự án khoan dầu khí quan trọng, ngăn chặn thành công việc đưa công nghệ khai thác khí đá phiến thương mại vào Colombia. Năm 2022, khi vấn đề khai thác khí đá phiến được đưa ra thảo luận trên toàn quốc, công ty dầu khí lớn nhất nước, Ecopetrol, đã đình chỉ các hợp đồng cho các dự án thí điểm khai thác khí đá phiến. Tháng 8-2024, khi các dự án vẫn bị đình chỉ, Tòa án Hiến pháp Colombia xác nhận rằng các dự án này đã vi phạm quyền của cộng đồng người Mỹ gốc Phi ở Puerto Wilches.

CHÂU PHI

Iroro Tanshi (Nigeria)

Sau khi xác định cháy rừng do con người gây ra là mối đe dọa chính đối với loài dơi đuôi ngắn lá tròn (Hipposideros curtus) đang có nguy cơ tuyệt chủng ở Nigeria, Iroro Tanshi đã phát động một chiến dịch cộng đồng để bảo vệ nơi trú ẩn của chúng - Khu bảo tồn động vật hoang dã núi Afi.

Từ đầu năm 2022 đến tháng 5-2025, bà Tanshi và các đội cứu hỏa cộng đồng đã tuần tra khắp hàng ngàn trang trại và ứng phó hiệu quả với hơn 70 vụ cháy, bảo vệ cộng đồng, rừng và môi trường sống mong manh của loài dơi.

CÁC ĐẢO VÀ QUỐC ĐẢO

Theonila Roka Matbob (Papua New Guinea)

Theonila Roka Matbob đã thành công khi khởi xướng một chiến dịch buộc Rio Tinto, công ty khai thác mỏ lớn thứ hai thế giới, phải ký một bản ghi nhớ mang tính bước ngoặt vào tháng 11-2024 để giải quyết hậu quả môi trường và xã hội do mỏ Panguna của họ gây ra. Công ty này đã thừa nhận mỏ Panguna, bị bỏ hoang từ 35 năm trước, gây ra các tác hại môi trường trên phạm vi rộng lớn và bắt đầu quá trình khắc phục nhằm giải quyết các rủi ro cấp bách và lâu dài.

BẮC MỸ

Alannah Acaq Hurley (Mỹ)

Alannah Acaq Hurley, một thủ lĩnh thay mặt cho 15 bộ lạc bản địa Yup'ik, đã dẫn đầu một chiến dịch ngăn chặn dự án khai thác mỏ Pebble khổng lồ tại vùng vịnh Bristol của Alaska. Với tư cách là giám đốc điều hành của Liên minh các bộ lạc vùng vịnh Bristol, Alannah và liên minh đã giành được quyền phủ quyết lịch sử của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) đối với dự án khai thác đồng và vàng vào tháng 1-2023. Chiến thắng này bảo vệ vịnh Bristol và lưu vực rộng lớn của nó - bao gồm 25 triệu mẫu Anh vùng hoang dã, sông ngòi và vùng đất ngập nước, nơi sinh sống của quần thể cá hồi hoang dã lớn nhất thế giới - khỏi việc xây dựng mỏ lộ thiên lớn nhất Bắc Mỹ.

Giải thưởng Môi trường Goldman truyền cảm hứng đến tất cả mọi người cùng hành động để bảo vệ Trái đất.

Được thành lập vào năm 1989 bởi các nhà từ thiện Rhoda và Richard Goldman, giải thưởng Goldman đến nay đã vinh danh 239 người đoạt giải - trong đó có 112 phụ nữ - đến từ 98 quốc gia. Nhiều người trong số họ sau đó đã đảm nhiệm các vị trí quan chức chính phủ, nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo các tổ chức phi chính phủ và những người đoạt giải Nobel.

THANH TRÚC (Theo Guardian, Businesswire)