HẠNH NGUYÊN (Theo Al Jazeera, NY Times)

Hôm 30-7, đánh bom tự sát đã xảy ra tại một cuộc vận động chính trị ở miền Tây Bắc Pakistan, làm chết ít nhất 44 người và 200 người khác bị thương.

Người bị thương trong vụ đánh bom ở huyện Bajaur được đưa đến bệnh viện. Ảnh: Reuters

Vụ đánh bom nhằm vào đảng Jamiat Ulema Islam-Fazl (JUI-F) khi hơn 500 người ủng hộ đang tập trung ở thị trấn Khar thuộc huyện Bajaur của tỉnh Khyber Pakhtunkhwa, gần biên giới với Afghanistan. Cảnh sát địa phương cho biết hung thủ đã kích nổ bom khi hắn đứng gần khu vực các lãnh đạo cấp cao của JUI-F đang ngồi. Trong số các nạn nhân thiệt mạng có Maulana Ziaullah, thủ lĩnh của đảng tại địa phương. JUI-F là đảng Hồi giáo theo đường lối cứng rắn tại Pakistan và là một đối tác liên minh trong chính phủ nước này. JUI-F có mạng lưới rộng lớn các đền thờ và các trường học Hồi giáo ở miền Bắc và Tây Pakistan.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif lập tức lên án vụ đánh bom và gửi lời chia buồn tới gia đình các nạn nhân. Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Nasser Kanaani đã lên án vụ tấn công “khủng bố” đẫm máu trên. Bộ Ngoại giao Iran đã gửi lời chia buồn tới chính phủ và người dân Pakistan, đồng thời khẳng định Tehran luôn sát cánh cùng Islamabad sau vụ việc thương tâm này.

Ðây là một trong 4 vụ tấn công đẫm máu nhất ở Tây Bắc Pakistan kể từ năm 2014.

IS bị tình nghi

Theo cảnh sát Pakistan, điều tra ban đầu cho thấy tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) có thể đứng sau vụ đánh bom trên.

Giới chuyên gia cho rằng IS từng nhắm vào những thành viên của JUI-F bởi các thủ lĩnh địa phương của đảng này duy trì quan hệ thân thiết với chính quyền Taliban ở Afghanistan. IS hoạt động tích cực tại Afghanistan sau khi chính quyền Tổng thống Ashraf Ghani sụp đổ vào năm 2021. Phong trào Hồi giáo Taliban sau đó giành quyền kiểm soát đất nước, nhưng bị IS phản đối. ISIS-K, nhánh khét tiếng của IS tại Afghanistan, đã tấn công chính quyền Taliban vì thực thi chưa đủ nghiêm khắc các quy tắc Hồi giáo ở quốc gia Tây Nam Á này. Một số thành viên IS được cho đã vượt biên sang Pakistan.

Hồi tháng 4-2022, nhánh IS tại Pakistan tiếp tục kêu gọi thực hiện các vụ ám sát những nhà hoạt động và học giả tôn giáo có liên quan JUI-F ở nước này. Ðây là một phần trong “chiến lược rộng lớn của ISIS-K nhằm loại bỏ những học giả tôn giáo ra khỏi các đảng tôn giáo và giáo phái đối thủ”, theo Riccardo Valle, Giám đốc nghiên cứu tại tổ chức The Khorasan Diary (Pakistan). IS xem JUI-F và Taliban là những lực lượng “bội giáo”.

Các tay súng đang trỗi dậy

Vụ đánh bom tại Bajaur là cuộc tấn công mới nhất làm rung chuyển Pakistan, nơi các nhóm tay súng, bao gồm tổ chức Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) và ISIS-K, hoạt động tích cực hơn trong những năm gần đây.

Trong năm nay, TTP đã thực hiện nhiều vụ tấn công nghiêm trọng, giáng đòn mạnh vào tình hình an ninh vốn đã mong manh của đất nước Nam Á. Hồi đầu năm, TTP đánh bom một nhà thờ Hồi giáo ở Peshawar, làm chết hơn 100 người và sau đó còn mở cuộc tấn công táo bạo vào trụ sở cảnh sát ở Karachi, thành phố lớn nhất Pakistan.

“Vụ đánh bom hôm 30-7 tiếp tục là một lời nhắc rằng các tay súng vẫn còn duy trì ưu thế tại Pakistan và an ninh bất ổn nhiều khả năng sẽ gia tăng trong những tháng tới. Các nhóm như ISIS-K và TTP đang cố gắng tạo không gian cho mình tại Pakistan và điều đó cũng hình thành những sáng kiến cho mỗi nhóm để nỗ lực tự phân biệt họ thông qua các cuộc tấn công”, chuyên gia Asfandyar Mir tại Viện Hòa bình Mỹ nhận định.

Các vụ tấn công do các tay súng Hồi giáo cực đoan thực hiện có dấu hiệu gia tăng trong thời gian qua tại Pakistan sau khi lệnh ngừng bắn giữa TTP và Islamabad đổ vỡ hồi tháng 11-2022. TTP là tổ chức có liên hệ lực lượng Taliban ở Afghanistan.

Bạo lực gia tăng cũng đã châm ngòi căng thẳng giữa Pakistan và chính quyền Taliban tại Afghanistan. Trong khi lực lượng an ninh Taliban trấn áp các phần tử IS kể từ lúc lên nắm quyền vào tháng 8-2021, giới chức Pakistan cáo buộc chính quyền Taliban “chứa chấp” TTP. Phía Taliban phủ nhận cáo buộc này. Chính quyền Taliban ngày 30-7 cũng đã lên án vụ đánh bom tại Bajaur.

❝Các cuộc tấn công đã làm dấy lên lo ngại rằng tình hình an ninh ngày càng xấu đi có thể ảnh hưởng tới chiến dịch chính trị trước thềm tổng tuyển cử tiếp theo tại Pakistan (dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới) và khiến người dân sợ đi bỏ phiếu. Cuộc bầu cử diễn ra sau hơn 1 năm bất ổn chính trị kể từ khi Thủ tướng Imran Khan bị phế truất hồi tháng 4-2022 và chính phủ liên minh do ông Shehbaz Sharif dẫn đầu lên nắm quyền..❞