Có thể khẳng định các hoạt động ngoại giao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Chính phủ ta trong năm 2013 đã đạt nhiều thành tựu to lớn, góp phần củng cố nội lực và nâng tầm vị thế của quốc gia hình chữ S trên vũ đài chính trị thế giới.

ăm qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có nhiều bài phát biểu thu hút sự quan tâm và đánh giá cao của dư luận quốc tế về chủ đề “Xây dựng lòng tin chiến lược” vì hòa bình, hợp tác và phát triển thịnh vượng của thế giới tại Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc (ĐHĐ LHQ), Đối thoại Shangri-La ở Singapore hay trước Viện Quan hệ Quốc tế Pháp.

Vì một thế giới không chiến tranh, không đói nghèo

Trước các quan chức chính phủ, các nhà lãnh đạo quân đội, các học giả có uy tín tại Đối thoại Shangri-La, Thủ tướng nước ta đã hơn 15 lần nhắc đến “lòng tin chiến lược” và nêu rõ vai trò của lòng tin trong các mối quan hệ hợp tác khu vực. Thủ tướng nhấn mạnh: “Đối với Việt Nam chúng tôi, lòng tin chiến lược được hiểu trên hết là sự thực tâm và chân thành”, đồng thời khẳng định “lòng tin là khởi nguồn của mọi quan hệ hữu nghị, hợp tác; là liều thuốc hiệu nghiệm để ngăn ngừa những toan tính có thể gây ra nguy cơ xung đột. Lòng tin cần được nâng niu, vun đắp không ngừng bằng những hành động cụ thể, nhất quán, phù hợp với chuẩn mực chung và với thái độ chân thành”.

Đăng đàn tại ĐHĐ LHQ với chủ đề “Nhân loại cần một thế giới không có chiến tranh, không còn đói nghèo”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ dân tộc Việt Nam luôn có chính kiến, có trách nhiệm và có lòng tin trong cuộc đấu tranh cho hòa bình và tiến bộ của nhân loại. Thực sự đấu tranh cho hòa bình là một cuộc đấu tranh lâu dài, khó khăn, gian khổ nhưng mọi người hãy có lòng tin vào hòa bình. Thủ tướng khẳng định, việc giữ gìn hòa bình bao giờ cũng đòi hỏi thiện chí của các bên, vai trò của các cường quốc là không thể thiếu với “lòng tin chiến lược không ngừng được vun đắp giữa các quốc gia bằng thái độ chân thành và những hành động thiết thực, cụ thể”.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Mỹ Barack Obama trong cuộc hội đàm tháng 7-2013 tại Nhà Trắng.  Ảnh: AFP

Thủ tướng nhấn mạnh với tư cách là nước đã phải trải qua những cuộc chiến tranh chống ngoại xâm tàn bạo và đói nghèo cùng cực nên khát vọng hòa bình và thịnh vượng của Việt Nam càng cháy bỏng. “Chúng tôi luôn nỗ lực tham gia kiến tạo hòa bình, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ hành tinh của chúng ta. Việt Nam đã sẵn sàng tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ. Chúng tôi sẵn lòng đóng góp nguồn lực, dù còn nhỏ bé, như sự tri ân đối với bạn bè quốc tế đã giúp chúng tôi giành và giữ độc lập, thống nhất đất nước, thoát khỏi đói nghèo. Việt Nam đã và sẽ mãi mãi là một đối tác tin cậy, một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế” - Thủ tướng tuyên bố.

Trước các diễn đàn quốc tế, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng luôn đề cập đến vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ mà chỉ cần một hành vi thiếu trách nhiệm sẽ có thể dẫn tới xung đột, thậm chí chiến tranh. Thủ tướng nhấn mạnh: Việt Nam trước sau như một chủ trương giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; bảo vệ lợi ích chính đáng của mình, đồng thời vì lợi ích chung, phù hợp với luật pháp quốc tế, Công ước luật biển 1982, Tuyên bố ứng xử của các bên trên Biển Đông (DOC), các thỏa thuận khu vực và sớm tiến tới Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC). Đây là niềm tin hòa bình của chúng ta vào cuộc đấu tranh chung của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), vào vai trò của LHQ và luật pháp quốc tế trong việc giải quyết các tranh chấp quốc tế.

Trong bài viết đăng trên tạp chí “Thế giới đa cực” (Nga) hồi đầu tháng 10-2013 sau bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trước ĐHĐ LHQ, nhà báo Nga Pavel Vinogradov nhấn mạnh: “Uy tín của Việt Nam với tư cách nhân tố lớn trong nền chính trị thế giới là điều ít ai còn nghi ngờ. Thế giới đã tiếp nhận tiếng nói của Việt Nam ngang hàng với các quốc gia có ảnh hưởng khác. Vị thế này có được là nhờ Việt Nam đã đạt được những thành tựu hết sức to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội và vươn lên vị trí danh dự trong số các quốc gia đang phát triển. Là một trong 8 quốc gia tình nguyện áp dụng chương trình thử nghiệm của LHQ, Việt Nam đã nhanh chóng trở thành tấm gương thực hiện sáng kiến “Chung tay hành động” và đạt được kết quả tích cực nhất trong việc thực hiện các mục tiêu Thiên niên kỷ cách đây 13 năm và đang hướng tới các mục tiêu lớn hơn sau năm 2015”.

Nâng tầm vị thế Việt Nam

Quả thật, sau hơn 25 năm đổi mới, Việt Nam đã vượt qua đói nghèo và lạc hậu, trở thành nước có mức thu nhập trung bình từ năm 2009 theo cách phân loại của Ngân hàng Thế giới (WB).

Tuy Việt Nam đang đối mặt với “bẫy thu nhập trung bình”, vốn có thể khiến chúng ta mất dần nguồn viện trợ ưu đãi của các nước phát triển và tổ chức tài chính quốc tế để vươn lên mức thu nhập khá, nhưng điều quan trọng nhất là chúng ta cần phát huy cơ hội và tiềm lực phát triển của chính mình. Yếu tố con người vẫn là hàng đầu. Chúng ta sẽ phát huy sức mạnh của “dân số vàng” để tận dụng mọi tiềm năng, vị thế địa chiến lược và tài nguyên quốc gia mà không phải nước nào cũng có được. Chúng ta còn có nguồn lực lớn là 4,5 triệu kiều bào trên khắp thế giới, ngoài đóng góp trí tuệ còn chuyển về nước 11 tỉ USD kiều hối năm 2013. Và với vị thế địa chiến lược, tiềm năng to lớn cùng các hoạt động ngoại giao rộng mở của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, Việt Nam vẫn được các nước lớn cam kết tiếp tục dành cho các khoản viện trợ phát triển như là nguồn lực quan trọng mà chúng ta cần phát huy hiệu quả để tăng tốc phát triển kinh tế-xã hội một cách vững bền.

Quan điểm được cộng đồng quốc tế đánh giá cao của người đứng đầu Chính phủ nước ta là sự khẳng định đường lối đối ngoại “độc lập tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế” theo Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI.

Trên tinh thần ấy, chúng ta đã ký tuyên bố chung nâng cấp quan hệ ngoại giao lên thành “Đối tác chiến lược” với Ý trong chuyến thăm lịch sử tới Tây Âu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nhà lãnh đạo Đảng ta cũng đã ký thỏa thuận nâng tầm “Đối tác chiến lược” với Thái Lan. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng ký hai tuyên bố chung thiết lập quan hệ “Đối tác chiến lược” với Pháp và Singapore. Trong chuyến thăm Indonesia cuối tháng 6, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cũng đã chính thức ký văn kiện quan trọng tương tự. Như vậy, trong năm 2013, chúng ta có thêm 5 đối tác chiến lược. Nếu tính từ khi Việt Nam thiết lập quan hệ đối tác chiến lược đầu tiên với Nga năm 2000 đến nay, chúng ta đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với 14 nước, bao gồm 4 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ là Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp, cùng các nước lớn khác như Nhật Bản, Đức, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Ấn Độ. Ở mức độ cao hơn nữa, chúng ta đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Nga và Trung Quốc, tức bao trùm mọi lĩnh vực hợp tác, kể cả chính trị.

Cũng không kém phần quan trọng, trong chuyến thăm Mỹ và Đan Mạch, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã ký với lãnh đạo hai nước này tuyên bố chung nâng cấp quan hệ “Đối tác toàn diện”, tạo ra các cơ chế hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó có quan hệ chính trị và ngoại giao, quan hệ thương mại và kinh tế, khoa học và công nghệ (kể cả công nghệ hạt nhân), giáo dục và đào tạo, chống biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và chăm sóc y tế, giải quyết hậu quả chiến tranh, quốc phòng và an ninh, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, văn hóa, thể thao và du lịch.

Trong năm qua, sau khi đã đảm nhiệm tốt nhiệm vụ Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ nhiệm kỳ 2008-2009, Việt Nam đã lần đầu tiên được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế nhiệm kỳ 2013-2015; thành viên Ủy ban Di sản Thế giới nhiệm kỳ 2013-2017; và đặc biệt là thành viên Hội đồng Nhân quyền LHQ nhiệm kỳ 2014-2016 với số phiếu gần như tuyệt đối, cao nhất trong số 14 nước trúng cử (trong đó có cả 4 nước Ủy viên thường trực HĐBA là Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp). Những trọng trách mới chứng tỏ chúng ra đã hội nhập một cách sâu rộng và toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực then chốt trong một thế giới còn nhiều thách thức.

Tại Hội nghị ngoại giao cuối năm 2013, Chủ tịch Trương Tấn Sang nhấn mạnh ngành ngoại giao nước ta đã có những đóng góp xứng đáng vào việc bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia, giữ vững ổn định chính trị, củng cố môi trường hòa bình để xây dựng đất nước, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế, nâng cao vị thế quốc tế và sức mạnh tổng hợp của quốc gia.

KIẾN HÒA