Vốn rẻ, doanh nghiệp vẫn không dám vay. Đó là thực trạng chung hiện nay của nhiều doanh nghiệp (DN) trên địa bàn TP Cần Thơ. Trước đây, mức lãi suất đầu ra của các tổ chức tín dụng (TCTD) trên 15%/năm, nhiều DN phải rời khỏi thị trường vì không chịu đựng được mức lãi suất vay cao, đầu ra thị trường bấp bênh. Còn hiện tại, mức lãi suất cho vay được các TCTD công bố thấp hơn 10%/năm, DN vẫn không dám vay vốn rẻ này vì đầu ra sản phẩm vẫn là "ẩn số".

DN vẫn dè dặt

Lãi suất cho vay giảm, DN vẫn dè dặt (giao dịch tại Eximbank Chi nhánh TP Cần Thơ). Ảnh: ĐỖ CHÍ THIỆN

Ngày 10-5, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành quyết định hạ thêm 1% các mức lãi suất chủ chốt có hiệu lực từ ngày 13-5. Lần này khi hạ lãi suất chủ chốt thêm 1%, thì Thống đốc NHNN cũng kêu gọi các ngân hàng thương mại (NHTM) đưa các khoản vay cũ về mức 13%/năm. Ngày 13-5, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã điều chỉnh giảm lãi suất cho vay VND về mức 13%/năm đối với các khoản vay có số dư nợ đến cuối ngày 12-5-2013 có lãi suất vay cao hơn 13%/năm. Trước đó, BIDV cũng điều chỉnh mức lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên như: phát triển nông thôn, tài trợ xuất khẩu, DN vừa và nhỏ, ngành công nghiệp hỗ trợ, ứng dụng công nghệ cao, người nuôi tôm và DN chế biến thủy sản về mức 10%/năm. Một số NHTM cổ phần nhà nước như: Vietcombank, Agribank, Vietinbank… cũng giảm lãi suất các khoản vay cũ về mức dưới 13%/năm.

Còn nhớ tháng 7-2012, Thống đốc NHNN đã đề nghị các NHTM điều chỉnh mức lãi suất cho vay các khoản vay trước thời điểm này về mức 15%/năm và lời kêu gọi này được các NHTM cổ phần nhà nước thực hiện nghiêm túc. Thống kê của NHNN Việt Nam, hiện tỷ trọng cho vay với lãi suất trên 15%/năm với các khoản vay cũ còn hơn 14% tổng dư nợ. Điều này cũng cho thấy, các ngân hàng đã chia sẻ khó khăn cùng DN, nhưng giảm lãi suất cho vay không thì chưa đủ để vực dậy sản xuất, kinh doanh của DN. Và thực tế là từ đó đến nay rất nhiều DN chết, ngưng hoạt động, hoặc đang chết lâm sàn. Bởi nền kinh tế ngoài phụ thuộc vào vốn tín dụng thì cầu thị trường chính là yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển, tồn tại của DN. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, DN không có đầu ra, lỗ lã thì dù lãi suất cho vay bằng 0% thì cũng chẳng có ý nghĩa gì trong tình thế này. Hiện các DN đang tập trung giải quyết bài toán tồn tại, bảo toàn thực lực và giải phóng hàng tồn kho, rất ít DN mạo hiểm vay vốn mở rộng sản xuất.

Ông Tăng Hồng, Giám đốc DNTN Cơ khí Sông Hậu, TP Cần Thơ, cho biết: "Lãi suất cho vay giảm, DN dễ làm hơn, nhưng trong tình thế này vay vốn phải cân nhắc theo khả năng thực tế. Bởi đầu ra sản phẩm của DN cũng đang chựng lại, nếu vay vốn nhiều, đầu ra nhỏ giọt thì rất khó trả nợ ngân hàng. Trong tình hình này phải chọn cách làm vừa phải, ổn định, bảo toàn vốn, nuôi công nhân lành nghề". Theo ông Hồng, DN của ông vừa trả dứt khoản nợ cũ với lãi suất 15%/năm, việc các ngân hàng giảm lãi suất thời điểm này là tín hiệu tốt, nhưng ông sẽ cân nhắc thời điểm vay vốn, vì ngành nghề kinh doanh chính của đơn vị là cơ khí chính xác, sản xuất sơ-mi ly tâm đang chựng lại (thị trường xuất khẩu chỉ nhỏ giọt, nhiều công trình đầu tư ngưng hoạt động làm ảnh hưởng lớn đến hoạt động của DN). DN Cơ khí Sông Hậu đang cần vốn trung và dài hạn để đầu tư thiết bị, máy móc. Theo phản ánh của một số DN ngành lương thực, thủy sản thì thời điểm này DN không thiếu vốn sản xuất, ngân hàng luôn tạo điều kiện cho DN vay với mức lãi suất ưu đãi nhất, nhưng thị trường chưa sáng sủa, nên DN vẫn chờ vào cầu thị trường.

Tăng chỉ số niềm tin

Theo báo cáo NHNN Chi nhánh TP Cần Thơ, tổng dư nợ cho vay của nền kinh tế ước đến cuối tháng 4-2013 là 43.800 tỉ đồng, tăng 3,21% so với cuối năm 2012. Tính đến ngày 10-4-2013, lãi suất cho vay của các TCTD trên địa bàn thành phố dư nợ bằng VND với mức lãi suất từ 15%/năm trở lên còn chiếm tỷ trọng 20,15% trong tổng dư nợ cho vay. Riêng các NHTM nhà nước dư nợ với lãi suất trên 15%/năm chiếm 1,14% tổng dư nợ. Tính theo khối tín dụng thì TCTD nhà nước chiếm 45%, TCTD ngoài nhà nước chiếm 55% thị phần; dư nợ ngắn hạn chiếm 76,71% tổng dư nợ, còn lại dư nợ trung dài hạn 23,29%. Trong đó, dư nợ cho vay nông nghiệp, phát triển nông thôn đạt 17.100 tỉ đồng, chiếm 39% tổng dư nợ cho vay của nền kinh tế; dư nợ cho vay nuôi trồng và thu mua, chế biến thủy sản đạt 7.900 tỉ đồng, chiếm 18% tổng dư nợ… Theo nhận định của NHNN chi nhánh TP Cần Thơ thì thời gian qua, các TCTD trên địa bàn đã tăng cường các giải pháp mở rộng tín dụng, góp phần gỡ khó cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường. Hiện các TCTD thực hiện mức lãi suất cho vay phổ biến đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu, DN vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ, DN ứng dụng công nghệ cao ở mức 9%-11%/năm. Ngoài ra, một số chi nhánh NHTM cũng đang triển khai gói tín dụng ưu đãi theo các chương trình của Hội sở.

Thông điệp được phát đi từ Thống đốc NHNN về việc đề nghị các TCTD kéo giảm lãi suất các khoản vay cũ về mức 13%/năm đã được một số NHTM cổ phần nhà nước hưởng ứng từ ngày 13-5. Tuy nhiên, lãi suất chỉ là mắt xích trong chuỗi giải pháp giải cứu DN thời điểm này. Bởi nhiều DN vẫn loay hoay đầu ra sản phẩm, cân đối thị trường, ngân hàng dù giảm lãi suất cho vay, nhưng các tiêu chí vay không giảm thì có những DN tốt, làm ăn hiệu quả, dự án khả thi cũng khó mà tiếp cận vốn nếu thiếu tiêu chí về tài sản thế chấp. Bà Nguyễn Mỹ Thuận, Phó Chủ tịch Thường trực CBA, cho biết: "DN vay vốn thời điểm này đều dựa vào các điều kiện như: mức lãi suất cho vay của ngân hàng, lợi tức và lợi nhuận của DN. Mức lãi suất thấp sẽ đỡ đần cho DN trong kinh doanh, nhưng nếu lãi suất thấp mà đầu ra của DN không có, lợi nhuận không đủ bù đắp chi phí thì DN cũng không dám vay vốn. Hiện có những DN kinh doanh tốt, được nhiều ngân hàng săn đón, sẵn sàng cho vay, nhưng đa phần các DN vừa và nhỏ đang trong tình trạng thiếu vốn sản xuất, kinh doanh kéo dài nhiều năm, nhưng lại không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng. Riêng CBA trên 50% hội viên DN thiếu vốn, việc ngân hàng hạ lãi suất là điều kiện tốt cho DN vay vốn, nhưng chưa đủ để vực dậy nền kinh tế. DN cần sự hỗ trợ nhiều hơn trong các chính sách của nhà nước để có thể vực dậy công việc kinh doanh đang đình đốn, trong giai đoạn gian nan cận kề với đóng cửa, ngưng hoạt động".

Trong tình hình nền kinh tế vẫn chưa có những chuyển biến mạnh mẽ về cầu thị trường, các chuyên gia dự báo dù ngân hàng có giảm lãi suất thì DN vẫn không dám vay vốn thời điểm này, tín dụng cũng khó tăng. Do vậy, ngoài giải pháp tiền tệ thì giải pháp tài chính phải đi kèm, trong đó cần trợ lực kích cầu thị trường, DN có đầu ra ổn định, dòng vốn tín dụng sẽ khơi thông.

GIA BẢO