NGUYỆT CÁT (Theo Al Jazeera)

Nhờ có vị thế chiến lược quan trọng trên bản đồ địa chính trị thế giới, các quốc đảo Thái Bình Dương đang trở thành điểm đến thu hút không chỉ của các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc, mà còn của các quốc gia khác như Ấn Độ, Hàn Quốc và Indonesia.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken (trái) và Bộ trưởng Quốc phòng PNG Win Bakri Daki ký thỏa thuận an ninh tại Port Moresby hồi tháng 5-2023. Ảnh: AFP

Đơn cử, thủ đô Port Moresby của Papua New Guinea (PNG) hiện là một điểm đến ngoại giao náo nhiệt với những chiếc máy bay chở khách VIP “xếp hàng” chờ hạ cánh. Còn Thủ tướng PNG James Marape đang là vị “chủ nhà” bận rộn tiếp đón giới chức các nước sang thăm. Như hồi tháng 6-2022, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đến thăm PNG khi kết thúc chuyến công du tới 8 quốc đảo Thái Bình Dương. Còn năm nay, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken sang thăm PNG vào tháng 5 và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin sang đây hồi cuối tháng 7. Cũng trong tháng 7, ông Marape đã đón Tổng thống Indonesia Joko Widodo. Cuối tháng 7, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tới PNG sau khi thăm New Caledonia và Vanuatu.

Hồi tháng 5, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Hàn Quốc - các quốc đảo Thái Bình Dương lần đầu tiên tại thủ đô Seoul, mời khoảng 12 nhà lãnh đạo trong khu vực này sang thảo luận về hợp tác hàng hải, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng cùng các vấn đề khác.

Được biết, sau khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sang dự hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của Ấn Độ với 14 quốc đảo Thái Bình Dương tại Fiji vào tháng 11-2014, hội nghị lần thứ 2 đã diễn ra tại thành phố Jaipur của Ấn Độ vào năm 2015, còn hội nghị lần thứ ba diễn ra gần đây tại Port Moresby. 

Cũng nhằm tìm kiếm quan hệ gần gũi với các quốc đảo Thái Bình Dương, Indonesia đã tổ chức Diễn đàn Phát triển Thái Bình Dương - Indonesia lần đầu tiên vào tháng 12-2022 tại Bali.  

Theo nhận định từ các chuyên gia, việc các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia và Hàn Quốc tìm kiếm ảnh hưởng riêng với các quốc đảo Thái Bình Dương là do không muốn bị bỏ lại phía sau trong cuộc tranh giành đồng minh ở khu vực quan trọng đối với các kênh vận chuyển toàn cầu và nền kinh tế đại dương này. Các nhà phân tích cho rằng việc tiếp cận khu vực Thái Bình Dương của các nước chủ yếu nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, thay vì đứng về phía 1 trong 2 siêu cường toàn cầu là Mỹ và Trung Quốc. Cách tiếp cận đó của các nước khác đang giúp ích cho các quốc đảo Thái Bình Dương, khi mang lại cho họ nhiều đối tác hơn để lựa chọn và cơ hội tránh bị mắc kẹt trong cuộc tranh chấp kéo dài giữa Washington và Bắc Kinh.

Tuy động cơ tiếp cận của các nước là khác nhau, nhưng vị trí địa lý quan trọng của các quốc đảo Thái Bình Dương khiến những họ trở thành những đối tác có giá trị, đặc biệt là đối với các quốc gia đang tìm cách vươn lên trở thành những cường quốc khu vực. Nhờ có vị trí nằm trên các tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng, mà các quốc đảo Thái Bình Dương đều có thể trở thành tiền đồn quan trọng - nơi các quốc gia có thể cập cảng và tiếp nhiên liệu cho tàu chiến trong tình huống xảy ra xung đột quân sự trong tương lai ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ngoài ra, các vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn trải rộng trên phần lớn Thái Bình Dương đã khiến các quốc đảo Thái Bình Dương trở thành những đối tác quan trọng tiềm năng trong bối cảnh nhiều nước chuyển sang các đại dương để tìm kiếm khoáng sản, thực phẩm dưới biển sâu...