Trong bối cảnh "xanh hóa" sản xuất trở thành tấm vé thông hành bắt buộc để tiến vào thị trường toàn cầu, Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp (KCX&CN) Cần Thơ đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, thực hiện lộ trình cam kết của Chính phủ đưa phát thải ròng về "0". Những hoạt động này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo đà cho sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp tại các khu công nghiệp (KCN) trên địa bàn thành phố.

Thu hút đầu tư xanh

Thời gian qua, Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất xanh thân thiện môi trường, hướng đến thực hiện mục tiêu "net zero" theo quy định của Chính phủ. Giai đoạn 2015-2025, Ban phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) và các tổ chức quốc tế triển khai 2 hợp phần của dự án khu công nghiệp sinh thái tại KCN Trà Nóc 1 và KCN Trà Nóc 2 gồm: dự án "Triển khai sáng kiến KCN sinh thái hướng tới mô hình KCN bền vững tại Việt Nam" và dự án "Triển khai KCN sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ chương trình KCN sinh thái toàn cầu". Các doanh nghiệp tham gia dự án được hỗ trợ tư vấn về chính sách, tiếp cận thực hiện giải pháp về quản lý hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP), thúc đẩy cộng sinh công nghiệp hướng tới phát triển bền vững.

Công ty TNHH Thép Tây Đô, KCN Trà Nóc 1 đầu tư hệ thống lọc bụi để đáp ứng các quy định về môi trường.

Trên địa bàn TP Cần Thơ hiện có 13 KCN tập trung, với 9 KCN đang hoạt động và 4 KCN đang triển khai đầu tư xây dựng hạ tầng. Nhiều doanh nghiệp trong các KCN của thành phố cũng quan tâm thực hiện hiệu quả các giải pháp: tiết kiệm điện, tiết kiệm nước thông qua việc áp dụng công nghệ xanh, công nghệ sản xuất sạch hơn, lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, chuyển lò hơi từ than đá sang nguyên liệu sinh khối (biomass), sử dụng chung lò hơi nhằm giảm phát thải khí nhà kính… Đặc biệt, KCN Vĩnh Thạnh, giai đoạn 1 và KCN Vĩnh Thạnh, giai đoạn 2 (ở xã Vĩnh Trinh) được tập trung phát triển theo định hướng KCN xanh, thân thiện môi trường; KCN Đông Phú 2 (xã Châu Thành) đang đầu tư theo loại hình KCN sinh thái.

Theo ông Lê Công Lý, Trưởng Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ, trong chiến lược phát triển các KCN, Theo quy hoạch phát triển KCN, giai đoạn 2026-2030, thành phố mời gọi đầu tư vào 15 KCN với diện tích trên 6.439ha; giai đoạn 2031-2050 định hướng quy hoạch và mời gọi đầu tư 12 KCN, với diện tích trên12.511ha. Trong đó có các KCN được quy hoạch theo mô hình KCN xanh, sinh thái, tuần hoàn. Ban xác định ưu tiên phát triển mô hình KCN sinh thái ngay từ giai đoạn quy hoạch, thu hút ngành công nghệ cao, chế biến chuyên sâu nông - thủy sản, công nghiệp sạch, áp dụng sản xuất sạch hơn, quản trị ESG, tiến tới cộng sinh công nghiệp. Đồng thời chú trọng thu hút nhà đầu tư thứ cấp thuộc các ngành công nghiệp mũi nhọn thân thiện môi trường, có công nghệ cao, hiện đại, sử dụng ít lao động, các ngành công nghệ sạch, năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối)…

Theo ông Leaw Wee Ming, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần VSIP Cần Thơ, VSIP là đơn vị đầu tư hạ tầng KCN Vĩnh Thạnh giai đoạn 1 và đang tập trung phát triển theo mô hình tích hợp công nghiệp - đô thị - dịch vụ với kim chỉ nam là các nguyên tắc "Xanh, thông minh và bền vững", VSIP Cần Thơ đã có sẵn quỹ đất sạch và đang chú trọng mời gọi các nhà đầu tư thứ cấp trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện môi trường. Đồng thời đang thi công dự án nhà máy xử lý nước thải giai đoạn 1 với công suất thiết kế 6.000m3/ngày đêm và dự kiến sẽ hoàn thành đưa vào sử dụng trong quý I-2026.

Chuyển đổi theo chiều sâu

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp trong các KCN trên địa bàn TP Cần Thơ rất quan tâm đến các giải pháp sản xuất xanh thân thiện môi trường. Đặc biệt là các doanh nghiệp trong các ngành: bia, nước giải khát, sữa, may mặc, thép, chế biến thủy hải sản, hơi công nghiệp, logistics...

Theo ông Huỳnh Trung Quang, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thép Tây Đô, KCN Trà Nóc 1, song song với mục tiêu mở rộng sản xuất, Công ty đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu "net zero" theo chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Trọng tâm là phát triển mô hình nhà máy thép xanh, sản xuất tuần hoàn khép kín, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, đẩy mạnh cơ giới hóa - điện hóa thiết bị nhằm giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch, đồng thời đầu tư hệ thống tái tuần hoàn nước, xử lý bụi và khí thải vượt chuẩn quy định. Công ty cũng kiến nghị thành phố hỗ trợ tiếp cận về quỹ đất để mở rộng sản xuất, phát triển vành đai sinh thái và trồng rừng nhằm tham gia cơ chế bù đắp phát thải, tiến tới thị trường tín chỉ carbon, đồng hành cùng thành phố và cả nước trong chiến lược tăng trưởng xanh.

Năm 2026, Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ xác định mục tiêu chung là xây dựng và phát triển các KCN theo hướng hiện đại, đồng bộ, bền vững, thân thiện môi trường, nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, thân thiện môi trường, có giá trị gia tăng cao… tạo bước đột phá cho phát triển kinh tế tư nhân, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GRDP của thành phố. Đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện mục tiêu chuyển đổi xanh, Ban đang ưu tiên mời gọi các nhà đầu tư hạ tầng KCN đầu tư phát triển KCN theo hướng KCN xanh, KCN sinh thái. Quan tâm nâng cấp hạ tầng dùng chung để hỗ trợ doanh nghiệp xanh như đầu tư hạ tầng xử lý nước thải tập trung, thu gom chất thải, trạm năng lượng tái tạo, lắp đặt hệ thống giám sát môi trường - năng lượng thông minh để doanh nghiệp có dữ liệu theo thời gian thực, từ đó tối ưu hóa sản xuất. Đồng thời, giúp doanh nghiệp cập nhật chính sách và ứng dụng công nghệ liên quan đến chuyển đổi xanh, sạch, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, đo đạc phát thải khí nhà kính (GHG), xây dựng báo cáo ESG theo chuẩn quốc tế…

Ông Lê Công Lý, Trưởng Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ, cho biết, Ban đang tích cực phối hợp cùng các nhà đầu tư hạ tầng đẩy nhanh tiến độ các KCN, trong đó có các KCN đang triển khai theo định hướng KCN xanh, sinh thái. Bên cạnh đó, Ban sẽ hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với các tổ chức trong và ngoài nước để tiếp cận các giải pháp sản xuất xanh - sạch - tiết kiệm, tự động hóa quản lý năng lượng, số hóa dữ liệu môi trường. Quan tâm kết nối hình thành chuỗi cung ứng tuần hoàn nguyên liệu/chất thải nhằm giảm lượng chất thải phát sinh và tái sử dụng. Bên cạnh đó tiếp tục đơn giản hóa quy trình thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các yêu cầu môi trường và chuyển đổi xanh; hỗ trợ chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng và doanh nghiệp thực hiện các tiêu chí để đạt chứng nhận KCN sinh thái và doanh nghiệp sinh thái.

Với định hướng rõ ràng và những giải pháp hỗ trợ toàn diện, Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc kiến tạo môi trường đầu tư xanh, qua đó tiếp sức cho doanh nghiệp phát triển bền vững và góp phần đưa TP Cần Thơ trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các dòng vốn đầu tư thế hệ mới.

MINH HUYỀN