MAI QUYÊN (Theo Reuters, ABC)

Bất chấp thái độ e dè của nhiều quốc gia phương Tây, Ukraine tiếp tục hối thúc Mỹ và các đồng minh viện trợ vũ khí giúp Kiev đối phó chiến dịch quân sự của Nga. Mục tiêu lần này là các thế hệ chiến đấu cơ hiện đại để thay thế phi đội già cỗi trong nước.

Ảnh: USAF

Trong chuyến thăm Anh tuần này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đề nghị chính quyền Thủ tướng nước chủ nhà Rishi Sunak xem xét cung cấp tiêm kích đa nhiệm Eurofighter Typhoon cho Kiev. Ðây là thế hệ máy bay chiến đấu tinh vi đáp ứng tiêu chuẩn Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) và do 4 nước Anh, Ðức, Tây Ban Nha và Ý hợp tác sản xuất. Trang bị nhiều vũ khí hiện đại, các chuyên gia cho biết nếu tránh được những tên lửa ngoài tầm nhìn ban đầu, “chiến binh châu Âu” thậm chí có thể áp đảo tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ trong trận chiến một chọi một.

Trước khi vận động viện trợ từ Anh, Tổng thống Zelensky đã yêu cầu các tiêm kích chiến thuật một động cơ Gripen do tập đoàn Saab của Thụy Ðiển thiết kế và sản xuất. Với nguồn lực hạn chế và phải phân tán bố trí máy bay chiến đấu tránh các cuộc tấn công tên lửa của Nga, một tổ chức tư vấn của Anh đánh giá Gripen là ứng viên phù hợp nhất về các điều kiện hoạt động của quân đội Ukraine. Ngoài 2 loại nói trên, những chiếc F-16 (ảnh) do Mỹ sản xuất cũng đứng đầu danh sách mong muốn của Kiev dựa trên sức hủy diệt và tính khả dụng trên toàn cầu.

Trong xung đột với Nga hiện nay, có một thực tế là Không quân Ukraine với chủ lực là tiêm kích MiG-29 và Su-27 vẫn không thể “qua mặt” radar cùng hệ thống vũ khí trang bị trên các máy bay chiến đấu Nga như Su-30SM, Su-35S và MiG-31BM. Thời gian đầu cuộc chiến, một số nước hỗ trợ Ukraine máy bay chiến đấu thời Liên Xô để bù đắp thiệt hại, nhưng số lượng này cũng đang nhanh chóng cạn kiệt. Trong bối cảnh như vậy, Ukraine sớm muộn phải tìm kiếm những chiến đấu cơ mới. Chính phủ Tổng thống Zelensky cũng tin tưởng họ có thể lật ngược tình thế cuộc xung đột một khi được trang bị thế hệ tiêm kích hiện đại hơn.

Thách thức với Ukraine

So với kỳ vọng trên, chuyên gia Justin Bronk của tổ chức tư vấn RUSI cho biết việc viện trợ tiêm kích Eurofighter Typhoon là “rất đắt giá” nhưng chỉ mang tính biểu tượng. Theo đó, để tránh hệ thống phòng thủ của Nga, những chiếc Typhoon cần bay thấp nếu muốn phóng tên lửa tầm bắn xa hơn. Ðây là điểm bất lợi trước các tiêm kích Nga, vốn có thể phóng tên lửa cao hơn. Ngoài ra, so với tiêm kích Gripen có thể cất cánh và hạ cánh xuống đường bộ thông thường, Typhoon hay F-16 cần hoạt động trên các đường băng sân bay. Nhưng có một trở ngại lớn trong việc hỗ trợ Gripen cho Ukraine là số lượng tiêm kích này không nhiều so với nhu cầu của Kiev. Ngoài ra, Thụy Ðiển không phải thành viên NATO, do đó việc cung cấp tiêm kích Gripen cho Ukraine hiện là điều hoàn toàn không thể nghĩ tới.

Tổng thống Zelensky cho biết, Ukraine vẫn đang thảo luận việc các đồng minh có thể cung cấp những loại chiến đấu cơ nào. Theo ông, một số nước đã sẵn sàng viện trợ cho Kiev. Trước mắt, Slovakia đồng ý gửi 11 máy bay chiến đấu MiG đến Ukraine để mở rộng phi đội hiện có. Ngay trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Zelensky, Thủ tướng Sunak cho biết Anh đang “tích cực xem xét” và không loại trừ bất kỳ lựa chọn nào trong việc cung cấp hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Luân Ðôn còn xác nhận họ bắt đầu đào tạo phi công Ukraine vận hành chiến đấu cơ theo chuẩn NATO. Chung quan điểm, Mỹ và Pháp cũng cho biết không loại trừ việc gửi tiêm kích cho Kiev trong khi Ðức lên tiếng phủ nhận khả năng này. Riêng Ba Lan, một trong những quốc gia chủ trương ủng hộ Ukraine, đồng ý gửi xe tăng và nói thêm rằng Warsaw sẽ hành động theo NATO thay vì tự mình đưa ra quyết định viện trợ máy bay chiến đấu.

Theo giới quan sát, việc chính phủ các nước phương Tây chần chừ trước yêu cầu của Ukraine phản ánh thái độ cảnh giác của họ về nguy cơ kho vũ khí cạn kiệt nếu tiếp tục viện trợ ồ ạt cho Kiev. Phần lớn những nước này còn tránh gửi bất cứ khí tài giúp Ukraine tấn công sâu vào lãnh thổ Nga vì lo ngại Mát-xcơ-va lấy đó làm lý do leo thang hành động quân sự. Về phần mình, Ðiện Kremlin cảnh báo Mỹ và đồng minh sẽ tiến tới xung đột trực tiếp với Nga nếu gửi tiêm kích cho Ukarine. 