Tận dụng “sự thoái lui” của Mỹ trong các liên minh truyền thống, Trung Quốc đang chủ động mở rộng sức mạnh mềm thông qua những trào lưu văn hóa mang tầm ảnh hưởng quốc tế.

Du lịch ở Trùng Khánh tăng vọt khi “thành phố 8D” của Trung Quốc ngày càng nổi tiếng. Ảnh: tripadvisor

Tối 4-5, Giải vô địch bida thế giới khép lại với chiến thắng của cơ thủ 22 tuổi Ngô Dịch Trạch. Anh trở thành cơ thủ trẻ nhất đăng quang kể từ Stephen Hendry năm 1990, và là tay cơ người Trung Quốc thứ 2 lên ngôi vô địch thế giới sau chiến thắng của Triệu Tâm Đồng năm ngoái.

Việc Trung Quốc nổi lên như cường quốc của làng bida là một trong nhiều dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh đang xây dựng quyền lực mềm dựa vào uy tín văn hóa.

Trong nhiều năm, Trung Quốc khá chật vật trên con đường theo đuổi các hình thức quyền lực mềm hiện đại, nhất là khi so với 2 trong số những biểu tượng quyền lực mềm nổi bật nhất của văn hóa đại chúng châu Á, bao gồm truyện tranh (manga) của Nhật và âm nhạc Hàn Quốc (K-pop).

Nhưng từ năm 2024 đến nay, giới quan sát cho biết sức mạnh mềm của Trung Quốc đang trải qua những thay đổi căn bản, chuyển từ mô hình “ngoại giao chiến lang” gây tranh cãi sang cách tiếp cận tinh tế hơn, tập trung vào hiệu quả thực tế khi kết hợp giữa kinh tế, văn hóa và nền tảng số nhằm nâng cao hình ảnh quốc gia.

Đơn cử như TikTok, nền tảng video ngắn cực kỳ thành công này đã giúp tạo ra những trào lưu văn hóa mang tầm ảnh hưởng quốc tế. Trong làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu, công ty Trung Quốc DeepSeek được biết tới rộng rãi khi công khai mã nguồn các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), cung cấp giải pháp chi phí thấp, khả năng xử lý ngữ cảnh dài tương đương các mô hình hàng đầu của Mỹ.

Về địa điểm văn hóa, thành phố Trùng Khánh đang thu hút sự chú ý toàn cầu nhờ kiến ​​trúc “cyberpunk” độc đáo với những đường ray xe lửa chạy xuyên qua các tòa nhà. Du lịch Trung Quốc cũng trên đà phục hồi khi du khách châu Âu hiện có thể khám phá xứ sở tỉ dân mà không cần thị thực.

Tuần rồi, Trung Quốc đã bãi bỏ thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia châu Phi, động thái tương phản rõ rệt với tuyên bố của Mỹ về dự định áp thuế 25% đối với xe hơi của đồng minh ở châu Âu.

Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc

Tuy khó xác định sợi dây liên kết giữa quyền lực mềm và địa chính trị, nhưng đây chắc chắn không phải 2 khái niệm tách biệt. Trong quan hệ quốc tế hiện đại, mối liên hệ đó là sự chuyển hóa từ sức hấp dẫn (văn hóa, giá trị, chính sách) thành ảnh hưởng địa chính trị.

Hiện nay, cạnh tranh Mỹ - Trung xoay quanh việc quốc gia nào sẽ có ảnh hưởng lớn hơn trong việc định hình tương lai kinh tế và công nghệ của thế giới. Vì vậy, việc Bắc Kinh đẩy mạnh xây dựng quyền lực mềm, đúng vào lúc chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tạo ra những tác động phức tạp đối với toàn cầu, có thể mang ý nghĩa chiến lược.

Đứng trước sức mạnh kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc trên toàn cầu, các nhà phân tích lưu ý Mỹ cần phải xây dựng lại vị thế quyền lực mềm, tích cực thiết lập và nâng cấp các quan hệ đối tác quốc tế.

Cách đây vài năm, Washington từng khá thành công trong chiến dịch kêu gọi các đồng minh không sử dụng công nghệ Trung Quốc vì lo ngại nguy cơ gián điệp và cưỡng ép kinh tế. Nhưng liệu các chiến dịch tương tự của Mỹ có thành công ở hiện tại hay không vẫn là một câu hỏi không chắc chắn.

MAI QUYÊN ( Theo Financial Times)