MAI QUYÊN

Theo thông tin bị rò rỉ từ Văn phòng Tình báo Hải quân Mỹ (ONI), năng lực đóng tàu của Trung Quốc lớn hơn gấp 200 lần so với Mỹ. Ðiều này tạo ra sức ép không hề nhỏ cho Washington nếu muốn tiếp tục duy trì ưu thế trên biển.

Tàu USS Theodore Roosevelt của Hải quân Mỹ rời cảng San Diego. Ảnh: Getty Images

Mới đây, những hình ảnh về một tài liệu chưa được phân loại của ONI bị lan truyền trên Internet, trong đó so sánh năng lực đóng tàu giữa Mỹ và Trung Quốc. Tính xác thực của tài liệu bị rò rỉ này, được trình bày ở dạng bản trình chiếu (slide), đã được một phát ngôn viên của Hải quân Mỹ xác nhận. Tuy nhiên, người này cho biết đây không phải tài liệu phân tích chuyên sâu về ngành công nghiệp đóng tàu thương mại của Trung Quốc. Thay vào đó, nó được ONI tập hợp từ nhiều nguồn công khai nhằm cung cấp bối cảnh và xu hướng năng lực đóng tàu của đối phương, như một phần trong bản tóm tắt tổng thể về cạnh tranh chiến lược.

Ngành đóng tàu của Trung Quốc phục vụ thương mại lẫn quân sự

Trích hình ảnh bị rò rỉ, trang tin Fox News cho biết Trung Quốc đang sở hữu năng lực đóng tàu lớn hơn 232 lần so với Mỹ. Theo đó, các nhà máy đóng tàu của Trung Quốc có công suất lên tới khoảng 23,2 triệu tấn, trong khi ở Mỹ con số này chưa tới 100.000 tấn. Bản trình chiếu cũng so sánh “thành phần lực lượng chiến đấu” của hải quân 2 nước, bao gồm tàu chiến, tàu ngầm, tàu quét mìn, tàu đổ bộ lớn và tàu hỗ trợ chiến đấu. ONI ước tính năm 2020, Trung Quốc có 355 tàu hải quân trong khi Mỹ sở hữu 296 chiếc. Sự chênh lệch này được dự đoán tăng đều sau mỗi 5 năm và đến năm 2035, ước tính Trung Quốc sẽ có 475 tàu hải quân, còn Mỹ chỉ có từ 305-317 chiếc.

Brent Sadler, nhà nghiên cứu cấp cao tại Quỹ Di sản của Mỹ, nói rằng thập kỷ này được Trung Quốc coi là “thời cơ chiến lược”, vì vậy, trong ngắn hạn, ông thấy Mỹ khó có thể thu hẹp khoảng cách về số lượng tàu chiến với Trung Quốc. Ông giả định tình huống xảy ra xung đột trực tiếp trên biển, hậu quả của sự chênh lệch trong năng lực đóng tàu “sẽ rất nghiêm trọng” khi Bắc Kinh có khả năng chế tạo, sửa chữa và thay thế các tàu hải quân với tốc độ nhanh hơn.

Tài liệu rò rỉ cũng ước tính tỷ lệ đóng tàu hải quân tại các nhà máy. Cụ thể, việc đóng tàu hải quân mang về 70% doanh thu cho các nhà máy đóng tàu Trung Quốc, trong khi ở Mỹ, tỷ lệ này lên tới 95%. Tuy nhiên theo ông Sadler, điều này có thể gây quan ngại bởi nền tảng vững chắc trong lĩnh vực đóng tàu thương mại giúp Bắc Kinh vươn tới vị thế thống trị ngành vận tải biển, từ đó đạt được những lợi thế chiến lược có ảnh hưởng lớn đến an ninh và kinh tế Mỹ. Hiện tại, rất nhiều chuỗi cung ứng bị ràng buộc với thị trường Trung Quốc hoặc tàu nước họ. Nếu xảy ra xung đột, việc ngành vận tải biển phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc như vậy cho phép Bắc Kinh đưa ra những đòn trả đũa hiệu quả đáp lại các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Mỹ có xu hướng thu hẹp hạm đội hải quân

Theo nhận xét của ông Sadler, Mỹ chưa xây dựng được cơ sở hạ tầng đóng tàu đáp ứng nhu cầu quân sự lẫn thương mại như Trung Quốc, vì các công ty chỉ có khách hàng là chính phủ liên bang. Riêng về quân sự, trước các mối đe dọa đang rình rập, Washington cũng không có động thái rõ ràng nào cho thấy nỗ lực hướng tới mục tiêu tăng số lượng tàu hải quân.

Ðiều này được phản ánh qua đề xuất ngân sách quốc phòng hàng năm kể từ khi Tổng thống Mỹ Joe Biden lên nắm quyền vào tháng 1-2021, trong đó các kế hoạch dài hạn đều yêu cầu giảm quy mô hải quân bất chấp các mối đe dọa đang gia tăng. Chẳng hạn như trong ngân sách năm tài chính 2023, báo cáo của Hiệp hội Hải quân Mỹ cho biết chính quyền Tổng thống Biden kêu gọi cắt giảm 15 tàu. Tuy cho phép đóng 9 tàu mới nhưng kế hoạch ngân sách lại đề nghị cho ngừng hoạt động 24 tàu, dẫn đến thu hẹp quy mô hạm đội hải quân. Trong ngân sách tài chính năm 2024, chính quyền tiếp tục kêu gọi loại bỏ thêm 11 tàu.

Theo đề nghị của ông Sadler, các nhà lập pháp Mỹ phải nhìn nhận nghiêm túc các mối đe dọa và chú trọng hơn đến các kế hoạch phát triển hải quân. Mục tiêu là lấy lại lợi thế cạnh tranh trong một ngành chiến lược như đóng tàu, điều này không chỉ giúp củng cố các lợi ích quân sự mà còn phát triển ngành vận chuyển thương mại, lại vừa tạo việc làm cho thanh niên Mỹ. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận gì xung quanh nội dung tài liệu rò rỉ.