Sở Công thương TP Cần Thơ vừa tổ chức Hội nghị doanh nghiệp Cần Thơ đóng góp tìm thị trường mới để tiêu thụ sản phẩm và nhập khẩu nguyên liệu. Tại hội nghị này, nhiều doanh nghiệp khẳng định, thành phố còn rất nhiều cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu gạo và nhiều loại nông- thủy sản với giá cao, nếu biết khai thác các thị trường mới tiềm năng và kịp thời nâng cao chất lượng, thương hiệu sản phẩm…

Xuất khẩu đang bị sụt giảm

Gạo và thủy sản hiện là 2 mặt hàng xuất khẩu chủ lực của TP Cần Thơ, chiếm tỷ trọng hơn 70% trong cơ cấu xuất khẩu hàng hóa của thành phố. Tuy nhiên, do giá sụt giảm và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn tại các thị trường truyền thống nên kim ngạch xuất khẩu đạt thấp làm ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu chung trong những tháng đầu năm 2014.

Thu mua gạo chế biến xuất khẩu tại một doanh nghiệp ở TP Cần Thơ.

Theo Sở Công thương TP Cần Thơ, 6 tháng đầu năm 2014, tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu và dịch vụ thu ngoại tệ thực hiện gần 583 triệu USD, đạt 35,35% kế hoạch năm và giảm 14% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa gần 508 triệu USD, đạt 32,8% kế hoạch năm và giảm 17% so với cùng kỳ. Xuất khẩu gạo trong 6 tháng đầu năm ước thực hiện 356.000 tấn, đạt chỉ 35,6% kế hoạch năm và giảm 18% so với cùng kỳ, với giá trị 161 triệu USD, đạt 35,64% kế hoạch năm và giảm 15% so với cùng kỳ, chiếm tỷ trọng 30% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của thành phố. Xuất khẩu thủy sản ước thực hiện 71.000 tấn, đạt 38,5% kế hoạch năm và giảm 18% so với cùng kỳ, với giá trị 250 triệu USD, đạt 51% kế hoạch năm và tăng 8% so với cùng kỳ (do giá tôm xuất khẩu tăng), chiếm tỷ trọng 46% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của thành phố.

Đầu năm đến nay, mặt hàng gạo xuất khẩu phải cạnh tranh gay gắt về giá với gạo xuất khẩu của Thái Lan, Ấn Độ, Myanmar. Các hợp đồng xuất khẩu tập trung sang Philippines thực hiện giao hàng đến tháng 9 năm nay góp phần tiêu thụ lượng lúa gạo tạm trữ vụ đông xuân và hè thu 2014, giữ ổn định giá lúa gạo trong nước, nhưng giá xuất khẩu tương đối thấp. Đối với thủy sản, nhất là con cá tra, phải chịu nhiều rảo cản thương mại, kỹ thuật từ các nước nhập khẩu và thuế chống bán phá giá từ thị trường Mỹ ngày càng tăng. Riêng mặt hàng tôm có thuận lợi hơn do giá xuất khẩu tăng và hiện thị trường Nhật Bản “nới lỏng” một số rào cản kỹ thuật đối với tôm nhập khẩu từ Việt Nam.

Ông Nguyễn Minh Toại, Giám đốc Sở Công thương TP Cần Thơ, cho rằng: “Kim ngạch xuất khẩu trong tháng đầu năm phải đạt từ 50% kế hoạch năm trở lên thì cuối năm mới đạt tốt được, nhưng thực tế hiện còn đạt khá thấp. Ngoài nguyên nhân do giá cả và lượng xuất khẩu của các mặt hàng chủ lực giảm, kim ngạch xuất khẩu chung giảm còn do có một lượng lớn gạo tại thành phố được bán ra các tỉnh phía Bắc và đem xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc. Điều này, góp phần giúp nông dân tiêu thụ lúa gạo thuận lợi, nhưng không được tính vào kim ngạch xuất khẩu của thành phố”.

Cần phát triển thêm nhiều thị trường mới

Tìm kiếm, mở rộng thêm các thị trường mới và tập trung vào phân khúc thị trường cấp cao được xem là một giải pháp quan trọng nhằm đẩy mạnh xuất khẩu và nâng cao giá trị của hạt gạo và nhiều loại nông sản của nước ta. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại TP Cần Thơ nhìn nhận, trong những năm gần đây, có một lượng lớn gạo của nước ta được xuất khẩu tiểu ngạch sang thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, đây không phải là đầu ra bền vững cho hạt gạo Việt Nam bởi xuất khẩu theo con đường tiểu ngạch có thể bị đóng cửa bất cứ lúc nào và dễ gặp nhiều rủi ro trong thanh toán. Còn xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc cũng có những rủi ro nhất định. Trong khi đó, xuất khẩu gạo tập trung vào phân khúc cấp thấp tại nhiều thị trường truyền thống như: Philippines, Indonesia…hiện cũng không còn nhiều hiệu quả như trước do có nhiều đối thủ cạnh tranh.

Bà Lưu Thị Lan, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Gentraco, cho biết: “Công ty không tham gia xuất khẩu tiểu ngạch vào thị trường Trung Quốc, còn xuất khẩu chính ngạch vào thị trường này gần đây cũng giảm. Nguyên nhân do công ty có sự thay đổi chiến lược xuất khẩu, hướng đến đa dạng thị trường và tập trung nhiều vào phân khúc thị trường cấp cao, một số khách hàng từ Trung Quốc dường như đang chần chừ trong đặt mua gạo vì thấy giá còn cao, muốn chờ giá giảm”. Theo bà Lưu Thị Lan, hiện gạo Việt Nam có rất nhiều cơ hội để bán được giá cao nếu chúng ta biết khai thác được các thị trường mới ở vùng Trung Đông và đẩy mạnh đưa hàng vào các trung tâm phân phối hàng hóa lớn của châu Á như: Hồng Công, Singapore…Mặt khác, tại thị trường các nước như: Mỹ, Mexico, Úc và nhiều nước châu Âu, châu Phi…cũng đang có nhu cầu tiêu thụ gạo cấp cao rất lớn. Vấn đề là chúng ta cần nâng cao chất lượng sản phẩm gắn với các biện pháp xúc tiến thương mại phù hợp nhằm đưa sản phẩm thâm nhập vào các thị trường này. Ông Nguyễn Văn Ngọc, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH một thành viên Nông nghiệp Cờ Đỏ, cho rằng: “Thời gian qua, xuất khẩu gạo sang một số thị trường truyền thống như Philippines là không hiệu quả do giá xuất theo một số hợp đồng tập trung đang thấp hơn so với giá gạo bán tại thị trường nội địa. Với lợi thế có vùng sản xuất lúa nguyên liệu tập trung chất lượng cao Jasmine 85, thời gian qua công ty đã tập trung xây dựng thương hiệu sản phẩm cho phân khúc gạo cấp cao. Do vậy, dù giá gạo xuất khẩu loại 15% tấm đang giảm còn chỉ ở mức 370 USD/tấn và gạo 5% tấm giảm còn khoảng 402 USD/tấn, nhưng công ty vẫn xuất khẩu gạo thơm Jasmine 85 sang một số thị trường đạt mức giá 810-820 USD/tấn”.

Trước tình hình kinh tế chung có nhiều khó khăn, sức tiêu thụ sản phẩm tại một số thị trường truyền thống bị sụt giảm, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố đã và đang tích cực tìm kiếm và mở rộng thêm các thị trường xuất khẩu mới. Gần đây, với những căng thẳng trên Biển Đông, doanh nghiệp cũng nhận thức cần chủ động chuyển đổi và đa dạng thêm thị trường nhằm tránh phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Đến nay, bước đầu nhiều doanh nghiệp tại thành phố đã mở rộng xuất khẩu được vào các phân khúc thị trường cấp cao tại châu Á, châu Âu, châu Mỹ, châu Phi và Úc. Tuy nhiên, việc tìm kiếm, mở rộng thị trường mới của nhiều doanh nghiệp vẫn còn hạn chế do thiếu thông tin về thị trường, đối tác và chưa rành các phương thức thanh toán tại thị trường mới nhằm đảm bảo an toàn. Ngoài ra, đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nông-thủy sản, muốn đưa hàng vào các thị trường cấp cao cũng gặp khó do gặp phải các rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật và những yêu cầu khắc khe của các thị trường này. Để nâng cao hơn hiệu quả trong tìm kiếm, mở rộng thị trường xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp kiến nghị thành phố và Trung ương cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm gắn với các chương trình, biện pháp xúc tiến thương mại hiệu quả vào các thị trường mới tiềm năng. Trong đó, chú ý phát huy tốt vai trò của các tham tán thương mại Việt Nam tại nước ngoài trong việc cung cấp các thông tin về thị trường và các đối tác kinh doanh tin cậy cho các doanh nghiệp nước ta.

Trong bối cảnh xuất khẩu nhiều loại hàng hóa của TP Cần Thơ có xu hướng sụt giảm và gặp khó tại một số thị trường truyền thống, việc phát triển và mở rộng thị trường mới không chỉ giúp cải thiện kim ngạch xuất khẩu tại thành phố mà còn là yếu tố “sống còn” đối với nhiều doanh nghiệp. Để nắm bắt thông tin và kịp thời hỗ trợ cho doanh nghiệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Quang Hoài Nam yêu cầu, tới đây Sở Công thương thành phố cần tiếp tục bám sát hoạt động các doanh nghiệp. Đặc biệt, Trung tâm Xúc tiến đầu tư-Thương mại- Du lịch thành phố cần làm tốt vai trò kết nối giữa các doanh nghiệp tại thành phố với Tham tán thương mại Việt Nam tại các nước và quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại vào các thị trường mới tiềm năng.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG