MAI QUYÊN (Theo Reuters, Guardian)

Sau động thái mới nhất từ Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary, các nhà quan sát cho rằng kế hoạch của Thụy Ðiển gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) trước hoặc tại Hội nghị thượng đỉnh của khối vào tháng 7 gần như không thể thực hiện.

Ngoại trưởng Thụy Điển Billstrom (trái) và người đứng đầu NATO Stoltenberg. Ảnh: Reuters

Thổ - Hung tiếp tục trì hoãn

Ngày 28-6, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg triệu tập một cuộc họp khẩn vào tuần sau giữa các quan chức cấp cao của Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Ðiển và Phần Lan. Mục tiêu là vận động Ankara đồng ý tư cách thành viên của Stockholm trong khối quân sự do Mỹ dẫn đầu. “Ðã đến lúc chào đón Thụy Ðiển với tư cách thành viên đầy đủ của NATO” - ông Stoltenberg hy vọng.

Trước đó, Ngoại trưởng Thụy Ðiển Tobias Billstrom cũng lạc quan cho biết nước này đã đáp ứng những yêu cầu cuối cùng của Ankara như điều kiện gia nhập NATO. Nhưng trong cuộc gặp với Thủ tướng Ðức Olaf Scholz, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nói rằng quốc gia Bắc Âu có một số tiến bộ nhưng chưa đủ để giải quyết những lo ngại về an ninh của Ankara. Tuyên bố được đưa ra sau chỉ trích của Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ về việc cảnh sát Thụy Ðiển cho phép tổ chức biểu tình bên ngoài một nhà thờ Hồi giáo ở thủ đô Stockholm ngày 28-6. Ðiều đáng nói là tại sự kiện đó, một nhà hoạt động cánh hữu tự nhận người tị nạn từ Iraq đã có hành động đốt kinh Koran.

Theo giới quan sát, diễn biến trên củng cố cáo buộc của Thổ Nhĩ Kỳ về việc Thụy Ðiển “quá mềm mỏng” đối với các nhóm mà Ankara coi là tổ chức khủng bố, làm phức tạp hơn nữa những nỗ lực của Stockholm nhằm chứng tỏ họ đang nghiêm túc xem xét những lo ngại về an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ. Hồi tháng 1, Ankara từng đình chỉ đàm phán với Thụy Ðiển về đơn xin gia nhập NATO sau khi nhà hoạt động người Thụy Ðiển gốc Ðan Mạch Rasmus Paludan đốt một bản sao của kinh Koran bên ngoài đại sứ quán Thổ Nhĩ Kỳ ở Stockholm.

Trong diễn biến liên quan, hãng tin AP cho biết Quốc hội Hungary dự kiến tổ chức 3 phiên họp bất thường vào các ngày 3, 4 và 7-7. Tuy đây là các phiên họp lập pháp cuối cùng của mùa xuân, nhưng Thủ tướng Viktor Orban cùng đảng Fidesz cầm quyền chỉ tập trung vào ngân sách năm 2024. Ðiều này đồng nghĩa việc phê chuẩn đơn xin gia nhập NATO của Thụy Ðiển ít nhất sẽ bị Budapest dời cho tới phiên họp lập pháp vào mùa thu.

Giá trị biểu tượng

Tháng 5-2022, Thụy Ðiển nộp đơn xin gia nhập NATO trong bối cảnh châu Âu lo ngại Nga có thể mở rộng cuộc chiến ở Ukraine. Sau hơn một năm chiến sự, các nhà phân tích cho biết tư cách thành viên của Thụy Ðiển sẽ là biểu tượng quan trọng và dấu hiệu cho thấy chiến dịch quân sự Mát-xcơ-va tiến hành đang thúc đẩy các nước gia nhập NATO như thế nào.

Vì lẽ này, đối với Mỹ và phần còn lại của NATO, việc chào đón Stockholm khi các đồng minh gặp nhau tại thủ đô Vilnius của Litva vào tháng 7 được coi là ưu tiên hàng đầu. Ðiều này đã được Cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng Jake Sullivan nhấn mạnh trong cuộc nói chuyện với người phát ngôn kiêm cố vấn trưởng của Tổng thống Erdogan - Akif Cagatay Kilic. Ủng hộ quan điểm của Mỹ, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron mới đây lên tiếng kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary nhanh chóng phê chuẩn việc gia nhập. “Ðã đến lúc chấp thuận Thụy Ðiển tham dự hội nghị thượng đỉnh Vilnius với tư cách đồng minh toàn diện. Hơn bao giờ hết, bây giờ là thời điểm để đưa ra các quyết định nhằm đảm bảo sự thống nhất và ổn định của lục địa” - theo lãnh đạo Pháp.

Nhưng với những sự kiện diễn ra gần đây, nhiều khả năng Thụy Ðiển chưa thể sớm trở thành thành viên NATO. Ngay Thủ tướng Thụy Ðiển Ulf Kristersson cũng thừa nhận kế hoạch gia nhập có thể không thực hiện được trước hội nghị thượng đỉnh tại Vilnius vào tháng 7, nhưng ông tự tin Stockholm sớm muộn gì cũng là một phần của NATO.