PHẠM VĂN TIẾP (TTXVN)

Chiều 13-11, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu Việt Nam rời Phnom Penh về nước, kết thúc thành công chuyến công tác thăm chính thức Campuchia và dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 40, 41 và các hội nghị cấp cao liên quan.

Bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 40, 41 và các hội nghị cấp cao liên quan, Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio sáng 13-11. Ảnh: TTXVN

Trước đó, sáng 13-11, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tham dự Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 17, cùng lãnh đạo các nước ASEAN và các đối tác EAS gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand, Ấn Độ, Nga, Mỹ và Tổng Thư ký ASEAN. Chủ tịch Hội đồng Châu Âu và Tổng Thư ký Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) được mời trình bày về hợp tác bảo đảm an ninh lương thực và năng lượng. Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã tham dự và phát biểu tại Đối thoại Toàn cầu ASEAN lần thứ hai có chủ đề “Phục hồi toàn diện sau COVID-19”.

Đề cao trách nhiệm ở Biển Đông

Tại Hội nghị Cấp cao Đông Á, các nhà lãnh đạo ASEAN và các đối tác EAS đánh giá cao vai trò và đóng góp quan trọng của EAS với tư cách là diễn đàn của các lãnh đạo đối thoại về các vấn đề chiến lược, bảo đảm hòa bình, an ninh và phát triển thịnh vượng ở khu vực. Các nước nhất trí cần thúc đẩy EAS phát huy hơn nữa giá trị chiến lược và khả năng thích ứng trước ngày càng nhiều thách thức nảy sinh trong bối cảnh mới.

Các nước chia sẻ nhận định hợp tác EAS còn nhiều tiềm năng phát triển thời gian tới, theo đó nhất trí tăng cường phối hợp thúc đẩy phục hồi toàn diện, nhất là nâng cao năng lực tự cường y tế, phục hồi kinh tế, đẩy mạnh giao thương, ổn định chuỗi cung ứng và sản xuất, đồng thời mở rộng hợp tác chuyển đổi số, năng lượng, ứng phó biến đổi khí hậu, hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, các lãnh đạo nhất trí EAS cần phát huy vai trò, đóng góp hiệu quả cho các nỗ lực bảo đảm hòa bình, an ninh và ổn định khu vực. Các nước nhấn mạnh chia sẻ lợi ích và đề cao trách nhiệm bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không ở Biển Đông, kiềm chế không có hoạt động làm gia tăng căng thẳng và phức tạp tình hình, không quân sự hóa, không sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc (LHQ) về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982; kêu gọi ASEAN và Trung Quốc thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Các đối tác EAS bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp tiếp diễn tại Myanmar, khẳng định ủng hộ vai trò và nỗ lực của ASEAN thúc đẩy đối thoại, hòa giải, hỗ trợ Myanmar tìm giải pháp sớm ổn định tình hình. Chia sẻ quan ngại sâu sắc về các diễn biến gần đây trên Bán đảo Triều Tiên, ASEAN bày tỏ ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy hòa bình, ổn định và phi hạt nhân hóa hoàn toàn Bán đảo Triều Tiên, sẵn sàng đóng vai trò xây dựng, tạo thuận lợi cho đối thoại giữa các bên liên quan tại các cơ chế do ASEAN chủ trì. Về xung đột tại Ukraine, các nước nhấn mạnh các khác biệt, bất đồng cần được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương LHQ, Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và luật pháp quốc tế. 

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh trong bối cảnh khó khăn, phức tạp hiện nay, sự hiện diện đông đủ của các lãnh đạo EAS tại hội nghị lần này là một thành công lớn, minh chứng hùng hồn cho sự đoàn kết, sức sống và sức hút của EAS. Với sứ mệnh là diễn đàn chiến lược hàng đầu, EAS mang đến cơ hội để cùng tìm ra các giải pháp lâu dài, bền vững cho các vấn đề đang nổi lên hiện nay, đóng góp tích cực cho hòa bình, an ninh và thịnh vượng chung.

Định hướng hợp tác EAS thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh cần ưu tiên đẩy mạnh phục hồi kinh tế dựa trên phát triển bền vững, giao thương thông thoáng và bảo đảm các chuỗi cung ứng thông suốt, kêu gọi các nước khẩn trương mở cửa thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho chu chuyển hàng hóa và dịch vụ, tăng cường hội nhập, khắc phục chuỗi cung ứng bị đứt gãy, góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, thương mại tự do, công bằng và bao trùm, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. 

Thủ tướng đề nghị các đối tác EAS ủng hộ các nỗ lực của ASEAN phát triển tiểu vùng, trong đó có Mekong, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển và thúc đẩy phát triển đồng đều, bền vững, bao trùm và toàn diện. Thủ tướng khẳng định ASEAN sẵn sàng làm “trung gian tin cậy” cùng các đối tác EAS tham vấn, đối thoại, cùng tìm kiếm các giải pháp hữu hiệu, bền vững và lâu dài cho các thách thức an ninh hiện nay, trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, nâng cao hiểu biết, tin cậy, đối thoại và hợp tác. Để định hình và củng cố hệ thống quốc tế và cấu trúc đa phương hiệu quả, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật pháp quốc tế, tạo nền tảng cho hòa bình lâu dài và bền vững, ASEAN sẽ tiếp tục cùng các đối tác đề cao chủ nghĩa đa phương và tuân thủ luật pháp quốc tế, trên tinh thần minh bạch, xây dựng, tôn trọng vai trò trung tâm của ASEAN và tham vấn đầy đủ với ASEAN.

Chia sẻ quan điểm về các vấn đề khu vực và quốc tế, Thủ tướng khẳng định lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, đề nghị các nước cùng nhau xây dựng Biển Đông thành vùng biển hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững, giải quyết hòa bình các mâu thuẫn, kêu gọi cộng đồng quốc tế và các nước EAS ủng hộ nỗ lực sớm đạt được Bộ COC hiệu lực, hiệu quả, công bằng và hợp lý với tất cả các bên có liên quan, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.

Hướng tới tương lai ASEAN tự cường

Cũng trong sáng 13-11, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tham dự và phát biểu tại Đối thoại Toàn cầu ASEAN lần thứ hai có chủ đề “Phục hồi toàn diện sau COVID-19”. Đối thoại có sự tham dự của lãnh đạo các nước ASEAN, các nước đối tác và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Viện Nghiên cứu Kinh tế về ASEAN và Đông Á (ERIA)…

Tại Đối thoại, các nhà lãnh đạo đã trao đổi những góc nhìn đa chiều về triển vọng, thách thức của kinh tế toàn cầu, các tác động đến khu vực và chia sẻ tầm nhìn, định hướng phát triển của ASEAN nhằm bảo đảm phục hồi toàn diện và thiết lập nền tảng cho phát triển bền vững, tự cường và bao trùm.

Phát biểu tại Đối thoại, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh trong bối cảnh môi trường bên ngoài nhiều rủi ro, ASEAN tiếp tục là điểm sáng trong phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội nhờ có tinh thần hợp tác và đoàn kết của Hiệp hội. Hướng tới tương lai ASEAN tự cường và bền vững hơn, Thủ tướng Chính phủ đề xuất một số định hướng hợp tác ưu tiên, trong đó nhấn mạnh bảo đảm các cân bằng chiến lược giữa tăng trưởng, lạm phát và việc làm, chú trọng ổn định kinh tế vĩ mô; duy trì ổn định chuỗi cung ứng sau đại dịch thông qua đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, sản phẩm, thuận lợi hóa thương mại, thủ tục hải quan, gắn với bảo đảm an ninh lương thực - năng lượng; thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, lấy con người làm mục tiêu, nguồn lực, động lực cho phát triển, đào tạo lao động chất lượng cao, nâng cao kỹ năng nghề; tăng cường kết nối hạ tầng chiến lược; phục hồi xanh với cách tiếp cận công bằng, công lý, theo đó các nước phát triển hỗ trợ về tài chính, chuyển giao công nghệ; chú trọng phát triển hài hòa về kinh tế, môi trường và an sinh xã hội.

Là thành viên tích cực của ASEAN, Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực chung nhằm xây dựng ASEAN phát triển bao trùm, bền vững và tự cường, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của toàn cầu.