Khói thuốc lá chứa hàng ngàn hóa chất độc hại, với khoảng 70 chất là tác nhân gây ung thư, không chỉ ảnh hưởng sức khỏe người hút thuốc lá mà còn gây bệnh đối với những hít phải khói thuốc, đặc biệt là đối với thai phụ cũng như trẻ sơ sinh. Bác sĩ Nguyễn Thụy Thúy Ái, Quyền Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện (BV) Phụ sản TP Cần Thơ, có một vài chia sẻ về vấn đề này.

* Thuốc lá ảnh hưởng sự thụ thai

Hút thuốc lá gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khoẻ sinh sản, đặc biệt là ảnh hưởng đến khả năng thụ thai của người phụ nữ. Khả năng thụ thai ở phụ nữ hút thuốc thấp hơn khoảng 30% so với phụ nữ không hút thuốc. Nhiều nghiên cứu cho thấy, hút thuốc lá gây vô sinh, do sự phóng noãn của buồng trứng xảy ra bất thường, noãn bị phá hủy, bất thường nhu động của vòi tử cung, viêm vòi tử cung… Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ sẩy thai và thai ngoài tử cung gấp 1,5 đến 3 lần so với người không hút thuốc.

* Khói thuốc lá ảnh hưởng thai kỳ

Bác sĩ tư vấn cho bệnh nhân về tác hại của thuốc lá, không chỉ ảnh hưởng sức khỏe bản thân mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh cho vợ, con.

Khói thuốc làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh như: sọ mặt, tim, dị dạng chi, chậm phát triển trí tuệ. Ngoài ra, khói thuốc còn làm thai chậm tăng trưởng trong tử cung: ở những người hút thuốc, nguy cơ trẻ nhẹ cân cao gấp 3,4 - 4 lần. Đứa trẻ được sinh ra từ người mẹ hút thuốc nhẹ cân hơn so với trẻ có người mẹ không hút thuốc trung bình khoảng 170 - 200gr, do phát triển chưa đầy đủ. Trọng lượng khi sinh thấp là yếu tố nguy cơ quan trọng cho sức khỏe trẻ sơ sinh và thậm chí gây những biến chứng muộn sau này. Khói thuốc còn gây tăng nguy cơ thai chết lưu do các biến chứng ở nhau thai và thai nhi phát triển chậm trong tử cung. Bên cạnh đó, theo nghiên cứu ở bà mẹ có HIV dương tính cho thấy, người hút thuốc tỷ lệ lây sang con cao gấp 3,3 lần so với người không hút thuốc. Còn theo Hội Sản phụ khoa Mỹ, thai phụ hút 1 bao thuốc/ngày, tỷ lệ sinh non cao hơn 20% so với thai phụ không hút thuốc. Trẻ sanh non thường hay gặp những biến chứng nguy hiểm có thể gây tử vong. Ngoài ra, khói thuốc còn gây một số nguy cơ cho thai phụ trong thai kỳ và quá trình chuyển dạ như: nhau tiền đạo, nhau bong non, đe dọa tính mạng mẹ và thai nhi; ối vỡ sớm gây sinh non, tăng nguy cơ nhiễm trùng hậu sản cho mẹ và trẻ nhiễm trùng sơ sinh.

* Khói thuốc lá ảnh hưởng sức khỏe trẻ sơ sinh

Người mẹ hút thuốc khi mang thai làm con có nguy cơ bị dị ứng cao gấp 3 lần so với con người mẹ không hút thuốc. Hút thuốc là yếu tố nguy cơ quan trọng trong hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh; khoảng 30% những trường hợp trẻ sơ sinh chết đột ngột có thể phòng bằng cách cha mẹ bỏ thuốc. Người mẹ hút thuốc lá khi mang thai còn ảnh hưởng lâu dài sau khi sinh. Con những người hút thuốc thường khó khăn trong nhận thức, rối loạn hành vi và giảm khả năng học tập. Các nhà nghiên cứu cho rằng, những ảnh hưởng đó là do thuốc lá giải phóng vào trong máu những chất làm tổn thương hệ thống thần kinh trung ương, đồng thời sự giảm oxy cũng dẫn đến tình trạng này. Con của người có hút thuốc trong thời kỳ mang thai, tỷ lệ chậm phát triển trí tuệ tăng hơn 50% so với người không hút thuốc và tăng 70% ở người hút từ 1 bao/ngày trở lên.

Bên cạnh đó, trẻ em hút thuốc thụ động có nguy cơ lớn bị nhiễm trùng đường hô hấp dưới, bao gồm viêm phế quản và viêm phổi. Trẻ dưới 1 tuổi con của người hút thuốc bị viêm phế quản hoặc viêm phổi cao gấp đôi người không hút thuốc. Thêm vào đó, con của người hút thuốc bị nặng hơn và thường phải nằm viện lâu hơn 20% thời gian so với con người không hút thuốc. Người cha hút thuốc và đặc biệt người mẹ hút thuốc tăng tỷ lệ mắc và mức độ nặng của hen gấp 2 lần. Tiếp xúc với khói thuốc làm tăng nguy cơ bị viêm tai mạn tính và tiết dịch tai giữa, có thể gây điếc và ảnh hưởng trẻ học tập. Trẻ em có phơi nhiễm với môi trường khói thuốc hay bị viêm họng, viêm mũi…. hơn những đứa trẻ không phơi nhiễm. Hút thuốc thụ động có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch, bệnh đường ruột ở trẻ; ảnh hưởng khả năng sinh sản ở trẻ trai và gái.

Bác sĩ Nguyễn Thụy Thúy Ái cho biết, quá trình thăm khám cho thai phụ, cán bộ y tế BV Phụ sản chú trọng việc tư vấn để thai phụ sinh ra đứa con khỏe mạnh, trong đó có tác hại thuốc lá đối với thai phụ, thai nhi và trẻ sơ sinh. Thời gian qua, BV phụ sản thành phố thường xuyên tư vấn trực tiếp cho thai phụ tác hại khói thuốc lá; tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh và trang web của BV. Sắp tới, BV tổ chức lớp học tiền sản về tác hại thuốc lá đối với thai phụ và trẻ nhỏ để nâng cao ý thức của thai phụ, thân nhân cũng như cộng đồng, hướng đến bảo vệ phụ nữ và trẻ nhỏ trong môi trường còn nhiều khói thuốc. Bác sĩ Thúy Ái khuyến cáo: "Tất cả thai phụ nói riêng và các ông bố, bà mẹ nói chung cần tránh hút thuốc lá cũng như tiếp xúc khói thuốc lá vì tương lai của trẻ và sức khỏe của bản thân".

Thu Sương (lược ghi)