Rửa tay đúng cách làm giảm 90% bệnh lây lan qua đường tiếp xúc mà bàn tay là cầu nối chủ yếu. Xác định tầm quan trọng của việc rửa tay, những năm gần đây, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (BVĐKTWCT) tích cực triển khai công việc ý nghĩa này.

Thí sinh thi thực hành vệ sinh tay trong hội thi. Ảnh: T.Nghĩa

Bàn tay của nhân viên y tế (NVYT) thường dính máu, dịch sinh học và các chất tiết của người bệnh và là nguồn chứa các tác nhân gây bệnh. Nếu không rửa tay thường xuyên, bàn tay sẽ là vật trung gian truyền bệnh cho người bệnh, NVYT, người thân và cộng đồng. Điều dưỡng Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn Nguyễn Thị Diễm Hương cho biết: “Các tác nhân gây nhiễm khuẩn bệnh viện thường có trên bàn tay của NVYT gồm các loại vi khuẩn như: E.coli, trực khuẩn mủ xanh, tụ cầu, đặc biệt là tụ cầu vàng, nấm và virus như HBV (siêu vi viêm gan B), HVC (siêu vi viêm gan C), HIV... Rửa tay là biện pháp cổ điển, rẻ tiền và hiệu quả nhất trong phòng ngừa nhiễm khuẩn bệnh viện”. Theo kiểm tra ngẫu nhiên đối với 77 NVYT ở Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2001 cho thấy: Trung bình bàn tay hộ lý có 481.273 con vi trùng; bác sĩ có 275.110 con vi trùng và điều dưỡng có 127.000 con vi trùng. Trong khi khoảng 10% NVYT tuân thủ quy trình vệ sinh bàn tay. Đó là một trong những nguyên nhân của tình trạng nhiễm khuẩn bệnh viện tới mức báo động ở Việt Nam. Theo Bộ Y tế (BYT), rửa tay bằng xà phòng có thể giảm 35% khả năng lây truyền vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy; giảm rủi ro nhiễm khuẩn đường hô hấp từ 19% - 45%.

Nhận thấy tầm quan trọng của việc rửa tay, từ năm 2005, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bắt đầu phát động chiến dịch rửa tay toàn cầu. Năm 2007, BYT có công văn đưa ra cách rửa tay thường quy 6 bước và sát khuẩn tay nhanh bằng dung dịch chứa cồn. BYT và Quỹ Unilever phát động chiến dịch rửa tay trong NVYT, thí điểm ở 13 bệnh viện và sau đó mở rộng ra toàn quốc. Năm 2009, BYT ban hành Thông tư 18/2009/TT-BYT về việc hướng dẫn tổ chức thực hiện công tác kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám, chữa bệnh. Đặc biệt ngay điều đầu tiên của Thông tư (điều 1, chương I) quy định về vệ sinh tay: Thầy thuốc, NVYT, học sinh, sinh viên thực tập tại các cơ sở khám, chữa bệnh phải tuân thủ rửa tay đúng chỉ định và kỹ thuật theo hướng dẫn của BYT. Người bệnh, người nhà và khách đến thăm phải rửa tay theo quy định. Tiếp theo đó, ngày 20-4-2009, BYT ký cam kết tham gia chiến dịch “Bảo vệ sự sống, hãy vệ sinh tay” của WHO. Năm 2013, BYT ban hành Quyết định 4858/QĐ-BYT “Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện” có quy định về việc triển khai chương trình và giám sát tuân thủ rửa tay.

Năm 2008, BVĐKTWCT được chọn tham gia chiến dịch rửa tay. Bệnh viện tập huấn cho hầu hết cán bộ, công nhân viên về quy trình rửa tay, tổ chức thi lý thuyết và thực hành. Sau đó, năm 2009, cử nhân Nguyễn Thị Bạch Nhung và Trang Kim Trang của bệnh viện thực hiện đề tài khảo sát việc thực hiện rửa tay của điều dưỡng tại các khoa lâm sàng của bệnh viện (từ tháng 5-2009 đến tháng 8-2009). Qua khảo sát, tỷ lệ rửa tay đúng ở các điều dưỡng đạt trên 37%. Ngoài ra, dù được trang bị đầy đủ lavabo, dung dịch rửa tay... kiến thức về lý thuyết lẫn thực hành nhưng tỷ lệ điều dưỡng rửa tay đúng chưa cao. Điều này, theo các tác giả nghiên cứu, có thể do ý thức, thói quen và một phần do quá tải bệnh nhân.

Sau khi đề tài nghiệm thu, dựa trên các kết quả nghiên cứu, Phòng Điều dưỡng cũng như Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn tham mưu, đề xuất lãnh đạo bệnh viện tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn trang bị kiến thức cho NVYT, đặc biệt là các nhân viên mới; trang bị thêm các phương tiện rửa tay... Đến nay, các hành lang buồng bệnh, bàn khám của bác sĩ (Khoa Khám bệnh), bàn tiêm; các phòng trực, phòng hành chánh đều được trang bị chai sát khuẩn nhanh. Các buồng bệnh đều có trang bị lavabo, xà phòng (do thân nhân bệnh nhân tự trang bị). Đặc biệt ở Khoa Hồi sức tích cực và chống độc, Khoa Cấp cứu, Khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức đều trang bị chai sát khuẩn nhanh ở giường bệnh để NVYT sử dụng trước và sau khi thăm khám, chăm sóc bệnh nhân. Ngoài ra, bệnh viện cũng hình thành bộ phận giám sát rửa tay. Bác sĩ Dương Văn Hoanh, Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn cho biết: “Mỗi tháng, các giám sát viên đều đi giám sát bác sĩ, điều dưỡng, hộ lý, sinh viên thực tập... ở các khoa, phòng về rửa tay bằng các bảng kiểm. Khi giám sát xong, báo cáo kết quả cho điều dưỡng trưởng các khoa để chấn chỉnh, góp ý cán bộ, nhân viên chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đúng. Nếu nhắc 3 lần không khắc phục thì sẽ trừ điểm của khoa. Tuy nhiên, việc góp ý không phải dễ dàng, có vài cá nhân tự ái nhưng giám sát viên kiên trì “mưa dầm thấm lâu”, dần dần cũng có chuyển biến”.

Tại hội thi toàn quốc về vệ sinh tay tổ chức đầu tháng 5-2015, BVĐKTWCT đạt giải Nhì. Thạc sĩ Nguyễn Thị Bạch Nhung, Trưởng phòng Điều dưỡng cho biết: “Các khoa, phòng tổ chức thi tại đơn vị và chọn 10% thí sinh có điểm thi cao nhất để thi vòng bệnh viện (trong đó ít nhất 30% là bác sĩ). Sau đó, chọn 2 thí sinh (bác sĩ và điều dưỡng) dự thi toàn quốc. Đây là cơ hội để cán bộ, nhân viên hiểu rõ hơn tầm quan trọng của việc vệ sinh tay. Thêm vào đó, đề tài “Thực trạng phương tiện rửa tay và việc tuân thủ rửa tay của NVYT tại các khoa lâm sàng của BVĐKTWCT năm 2014” của điều dưỡng Trưởng khoa Nguyễn Thị Diễm Hương cùng 2 cộng sự Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn đang chờ nghiệm thu. Đề tài giúp bệnh viện nhìn nhận quá trình thực hiện các quy định liên quan đến việc rửa tay. Qua đó tiếp tục có giải pháp thực hiện tốt hơn thời gian tới”.

H.Hoa