Theo hãng tin Anh Reuters, Nga vừa lên tiếng cảnh báo các tay súng Hồi giáo cực đoan đối đầu với quân đội Pháp và châu Phi ở Mali đang sử dụng vũ khí mà phương Tây đã trang bị cho lực lượng nổi dậy trong cuộc chiến lật đổ chính quyền Muammar Gadhafi tại Libye hồi năm 2011.

"Những phần tử mà liên quân Pháp và châu Phi đang chiến đấu tại Mali cũng là các tay súng đã lật đổ chế độ Gadhafi, những phần tử mà các nước phương Tây đã trang bị vũ khí để họ phế truất nhà lãnh đạo Libye"- Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lên tiếng trong một cuộc họp báo hôm 23-1.

Các tay súng nổi dậy ở Thủ đô Tripoli trong cuộc lật đổ chính quyền Gadhafi hồi năm 2011. Ảnh: Haaretz

Các tay súng mà ông Sergei Lavrov nhắc đến được cho là nhánh khủng bố al-Qaeda ở Bắc Phi (AQIM) và các nhóm Hồi giáo vũ trang ở Mali. Hồi năm rồi, miền Bắc Mali đã rơi vào tầm kiểm soát của các nhóm vũ trang trên. Mục đích chiến dịch quân sự của Pháp tại Mali là nhằm giành lại quyền kiểm soát miền Bắc cũng như kiềm hãm sự trỗi dậy của các phiến quân Hồi giáo tại khu vực Bắc Phi.

Ông Lavrov còn cho rằng các hành động khủng bố đang diễn ra mỗi ngày tại khu vực trên cùng với việc "vũ khí rộng rãi đến tay các tay súng Hồi giáo cực đoan một cách mất kiểm soát" đang diễn ra, bao gồm cả khu vực sa mạc Sahara-Sahel của châu Phi. Cụ thể theo ông Larvov, Mali đang cảm nhận hậu quả của những sự kiện ở Libye và cuộc khủng hoảng con tin vừa qua tại Algérie là một "hồi chuông cảnh tỉnh".

Bên cạnh phát biểu của Ngoại trưởng Lavrov, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng lên tiếng tố Mỹ và các đồng minh NATO đã đánh đổi sự yên ổn cho những tham vọng chính trị của họ ở Trung Đông và Bắc Phi, khu vực thường là "tầm ngắm" của các tay súng Hồi giáo cực đoan.

"Xung đột tại Syrie đã nổ ra gần 2 năm nay. Biến động ở Libye, cùng với tình trạng mất kiểm soát vũ khí lan rộng, đã góp phần làm suy yếu tình hình tại Mali"- Tổng thống Putin nhấn mạnh trong cuộc gặp với các đại sứ nước ngoài ở Điện Kremlin hôm 24-1.

Ông Putin còn cho biết thêm hậu quả thảm khốc của những bất ổn ở các nước trên đã dẫn đến vụ tấn công khủng bố ở Algérie cướp đi nhiều mạng sống, trong đó có người nước ngoài.

Mặc dù Nga ủng hộ giải pháp Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cho phép can thiệp quân sự tại Mali, nhưng Mát-xcơ-va vẫn cương quyết phản đối việc cho phép Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) thực hiện các cuộc không kích nhằm "giúp phe nổi dậy" tại Libye hồi năm 2011.

Không chỉ là nỗi lo của Nga, báo Anh Guardian gần đây cũng đã đề cập đến hiểm họa về số vũ khí bị cướp ở Libye khi dẫn lời Peter Bouckaert, chuyên gia thuộc Tổ chức Giám sát Nhân quyền.

Ông Bouckaert cho rằng những nỗ lực khẩn cấp nhằm đảm bảo an toàn cho các tên lửa hạ máy bay Manpads ở Libye sau khi chế độ Muammar Gadhafi sụp đổ đã "che mắt" chính phủ các nước gồm Mỹ, Anh và Pháp về sự nguy hiểm của các loại vũ khí khác vốn đang thất lạc và "châm ngòi" cho các cuộc xung đột ở Mali cũng như các nơi khác.

Thông tin đáng tin cậy về nguồn gốc số vũ khí được các tay súng Hồi giáo nổi dậy ở Mali sử dụng khó có thể có được, song có những đồn đoán cho rằng chúng là sản phẩm từ Libye. Theo Guardian, trong một trường hợp nổi bật, số bom mìn do một nhà sản xuất ở Bỉ ban đầu cung cấp cho quân đội của ông Gadhafi dường như đã được sử dụng bởi các tay súng thánh chiến, nhóm vũ trang đã thực hiện vụ bắt cóc con tin đẫm máu khiến 38 con tin thiệt mạng tại cơ sở khai thác khí đốt của BP ở Algérie hồi tuần rồi.

"Những gì chúng ta chứng kiến tại Mali là một trong những ảnh hưởng lan rộng ngoại biên từ sự sụp đổ của chính quyền Gadhafi"- một quan chức ngoại giao thuộc Liên minh châu Âu cảnh báo.

THANH BÌNH (Theo Reuters, Guardian )