Giới chức Philippines hôm 8-8 cho biết nước này sẽ sớm khởi động đàm phán với Mỹ về việc mở rộng sự hiện diện của quân đội Mỹ trong bối cảnh căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh liên quan tranh chấp lãnh hải trên Biển Đông vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu.

Tàu chiến lớp Hamilton thứ hai được Mỹ bàn giao cho Philippines hôm 6-8. Ảnh: AP

Trong bức thư trình Quốc hội Philippines, Bộ trưởng Quốc phòng Voltaire Gazmin và Ngoại trưởng Albert del Rosario cùng khẳng định việc cho phép quân đội Mỹ "tăng cường sự hiện diện luân phiên" sẽ giúp đảo quốc này nâng cao "khả năng phòng thủ tối thiểu" trong công cuộc bảo vệ lãnh thổ, giữa thời điểm Manila đang chật vật với quá trình hiện đại hóa quân đội. Điều này cũng đồng nghĩa sẽ có thêm nguồn lực và các khóa huấn luyện để đối phó thiên tai ở một quốc gia thường xuyên bị bão lụt và động đất như Philippines.

"Manila sẽ sớm tiến hành tham vấn và đàm phán một hiệp định khung với Washington liên quan quá trình thực hiện thỏa thuận gia tăng sự hiện diện luân phiên. Mối quan hệ này rất hữu ích không chỉ trong chính sách ngoại giao mà còn trong chiến lược tăng cường khả năng bảo vệ lãnh thổ của Philippines" - Bộ trưởng Quốc phòng Gazmin nhấn mạnh. Hiện tại, giới quan chức Mỹ vẫn chưa đưa ra bình luận gì nhưng có thể thấy đề xuất tăng cường đối ngoại quốc phòng và củng cố an ninh của Manila trùng khớp với chiến lược chuyển trọng tâm ngoại giao và quân sự của Mỹ sang châu Á - Thái Bình Dương nhằm tạo thế đối trọng trước ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự hiện diện của quân đội nước ngoài là một vấn đề nhạy cảm ở Philippines. Theo quy định của Hiến pháp nước này, quân đội nước ngoài không được đồn trú dài hạn tại các căn cứ trên lãnh thổ Philippines. Mặc dù vậy, áp lực liên quan tranh chấp lãnh hải với Trung Quốc thời gian gần đây "vô tình" đẩy Philippines nghiêng hơn về phía Mỹ. Hồi cuối tháng 7, Mỹ đã quyết định tăng viện trợ quân sự từ 30 triệu USD lên 50 triệu USD cho Philippines – mức viện trợ cao nhất của Washington dành cho Manila trong 13 năm qua. Mới đây, Manila còn nhận thêm tàu chiến lớp Hamilton theo chương trình tài trợ quân sự của Washington. Tuy nhiên, Philippines phải chi khoảng 15 triệu USD để trang bị vũ khí và nâng cấp hệ thống radar cho chiếc tàu chiến đã 46 tuổi này.

Dẫu vậy, ông Gazmin và del Rosario cam kết với các nhà lập pháp Philippines rằng bất kỳ hiệp ước mới nào với Washington đều "tuân thủ và dựa trên Hiến pháp". Theo đó, binh sĩ Mỹ sẽ chỉ được phép hoạt động tại các căn cứ quân sự hiện có dựa trên các điều khoản Philippines thương thuyết với Chính phủ Mỹ - bao gồm chi tiết việc tăng cường binh lính, máy bay, tàu và các thiết bị khác.

Được biết hiện tại, Mỹ vẫn có thể tiếp cận các căn cứ của Philippines theo một hiệp định về thăm viếng quân sự được Thượng viện Philippines phê chuẩn năm 1999. Theo Hiệp định Thăm viếng Quân sự hiện nay, binh lính chống khủng bố của Mỹ được phép đồn trú tại khu vực Mindanao ở miền Nam bất ổn từ năm 2002 với nhiệm vụ đào tạo binh sĩ Philippines chống lại nhóm chiến binh nổi dậy Abu Sayyaf có liên quan đến tổ chức khủng bố al-Qaeda và một số nghi phạm khủng bố nước ngoài từ Indonesia và Malaysia.

VI VI (Theo AFP, RT)