* Xin hỏi những mặt hàng thực phẩm nào nguy cơ có hàn the và cách chọn thực phẩm không có hàn the. Xin hỏi ngoài cảm quan, có test nhanh để phát hiện nhanh hàn the trong thực phẩm hay không và có thể mua test nhanh này ở đâu? Hàn the nguy hiểm như thế nào? Ăn vào cơ thể có biểu hiện gì không? Vì sao người bán, người chế biến lại sử dụng hàn the?

Nguyễn Thị Nhung (phường An Hòa, quận Ninh Kiều)

Ông Đàm Hồng Hải, nguyên Chi cục Phó chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP Cần Thơ, trả lời như sau:

Hàn the có tên hóa học là Natri borate (tên thương mại là Borax) bị cấm sử dụng trong thực phẩm do tác hại nguy hiểm được ghi nhận ngày một nhiều. Từ năm 1998, Bộ Y tế có quyết định cấm sử dụng hàn the để chế biến thực phẩm. Hàn the hấp thu nhanh vào cơ thể con người qua đường ăn uống. Khi vào máu, chất này đến khắp các cơ quan trong cơ thể, tập trung nhiều nhất ở hệ thống tiêu hóa, não, gan, thận. Hàn the rất khó đào thải nên tích tụ dần trong cơ thể, gây chán ăn, mệt mỏi, thoái hóa tế bào gan, suy thận, giảm trí nhớ, ảnh hưởng thai nhi, thậm chí có nguy cơ ung thư. Người lớn ăn khoảng 6 - 10g hàn the và trẻ em ăn khoảng 2g có thể gây ngộ độc cấp. Theo luật định hiện hành, đối với hành vi sử dụng phụ gia thực phẩm ngoài danh mục được phép sử dụng, hoặc thuộc diện cấm, đặc biệt là hàn the sẽ bị phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng. Nếu tính chất nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị áp dụng theo Bộ luật Hình sự 2015 với mức phạt cao hơn hoặc có thể phạt tù từ 1- 5 năm.

Các cơ sở chế biến thực phẩm, tiểu thương các khu chợ truyền thống thường đưa hàn the vào thực phẩm để làm tăng độ giòn, dẻo dai, lâu hư hỏng. Các loại thực phẩm có thể cho hàn the vào thường là các loại làm từ bột như: bún, mì sợi, bánh dẻo; các loại giò, chả, nem; thịt gia súc, gia cầm, chả cá... Hiện nay, người sản xuất có thể dùng chất phụ gia có tính năng tương tự như hàn the mà không độc hại như Tripoly phosphate, Chitosan, PDP, Calcium chlorure, Aluminium phosphate...

Khó có thể xác định thực phẩm có chứa hàn the bằng mắt thường mà phải xác định qua phòng kiểm nghiệm (kiểm tra định lượng). Ngành chức năng có thể kiểm tra tại chỗ bằng test nhanh (kiểm tra định tính). Dụng cụ này được làm từ giấy tẩm dung dịch curcumin bão hòa, còn gọi là giấy nghệ. Người tiêu dùng có thể tự mua hộp "Kit thử nhanh hàn the" tại các cửa hàng hóa chất. Cách dùng là nhỏ 2-3 giọt thuốc thử lên mảnh nhỏ thịt hoặc loại thực phẩm nghi ngờ, kế tiếp dùng miếng giấy nghệ nhúng vào. Nếu sản phẩm có hàn the thì khoảng 3 phút, phần đầu giấy nghệ sẽ chuyển từ màu vàng sang màu đỏ (màu đỏ càng đậm chứng tỏ hàm lượng hàn the càng nhiều).

H.Hoa (thực hiện)