Ung thư đại trực tràng (UT ĐTT ) thường gặp ở cả nam và nữ. Mỗi năm trên thế giới gần một triệu ca mới mắc bệnh, chiếm từ 9-10% các loại ung thư.

* Dễ nhầm lẫn với bệnh khác

Người dân tại huyện Phong Điền gởi mẫu phân để xét nghiệm tìm máu trong phân nhằm sàng lọc, phát hiện sớm UT ĐTT.

Bệnh UT ĐTT có thể nhầm lẫn với bệnh trĩ, táo bón, lỵ amip... do UT ĐTT làm cho bệnh nhân đi tiêu khó khăn, có máu trong phân. Như trường hợp chú N.M.Q, sinh năm 1949, ngụ huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, đang điều trị bệnh UT ĐTT ở Khoa Ngoại 2, Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ. Chú Q. kể: "Cách đây hơn 2 tháng, tôi bị táo bón. Tôi đi tiêu rất khó, cả ngày mót rặn, có khi đi tiêu 15 lần/ngày. Phân nhỏ, có chất nhầy. Thấy bất thường, tôi đến bệnh viện huyện khám, bác sĩ chẩn đoán tôi bị nhiễm lỵ amip, cho thuốc uống. Uống 10 ngày không thấy bớt, tôi tiếp tục khám ở bệnh viện tỉnh cũng không dứt. Khi đến Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, bác sĩ làm xét nghiệm và phát hiện tôi bị ung thư". Bệnh chú Q. đã diễn tiến giai đoạn IV. Theo bác sĩ ở Khoa Ngoại 2, Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ: "Các bác sĩ xem xét phẫu thuật để ngăn ngừa các biến chứng vì bệnh ở giai đoạn IV nên không thể điều trị triệt để cho bệnh nhân Q. Việc điều trị lúc này để kiểm soát các triệu chứng bệnh, điều trị giảm nhẹ, giúp bệnh nhân kéo dài cuộc sống".

UT ĐTT là ung thư khởi phát từ ruột già, là phần cuối cùng của ống tiêu hóa. Theo ghi nhận ung thư tại TP Cần Thơ giai đoạn 2005-2011, tần suất mắc bệnh ung thư ở nam 16,3/100.000 dân, ở nữ 12,2/100.000 dân. Ở nam giới, đây là loại ung thư thường gặp thứ hai sau UT gan; ở nữ, UT ĐTT thường gặp thứ ba sau ung thư cổ tử cung và ung thư vú. Đây là loại ung thư có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp sau 30 tuổi, đặc biệt phần lớn các trường hợp UT ĐTT phát hiện ở tuổi từ 50 trở lên. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Qui, Phó Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ, Trưởng Bộ môn Ung bướu Trường Đại học Y Dược Cần Thơ: "UT ĐTT dễ nhầm lẫn với các bệnh tiêu hóa khác. Tuy nhiên, bác sĩ có thể phân biệt bằng thăm khám trực tràng, trong quá trình thăm khám bằng ngón tay, nếu là búi trĩ, khi bảo bệnh nhân rặn, sờ có cảm giác căng, mềm, còn UT ĐTT thì rắn, cứng hơn. Đại tiện ra máu ở bệnh trĩ có đặc điểm là sau đại tiện mới xuất hiện máu tươi, nhỏ thành giọt, có khi phun thành tia, dịch máu và phân không lẫn vào nhau mà lại bám vào thành của khối phân, xung quanh hậu môn có cảm giác đau tức khó chịu hoặc cảm giác như có dị vật. Còn đại tiện ra máu ở giai đoạn đầu của UT ĐTT thì lượng máu rất ít và thường phủ lẫn với khối phân biến dạng, màu sắc tím sẫm, thường lẫn với dịch nhày, có khi là dịch mủ. Ngoài khám lâm sàng, bác sĩ cần kết hợp xét nghiệm, cận lâm sàng như nội soi đại trực tràng sẽ quan sát rõ tổn thương để sinh thiết chẩn đoán bệnh chính xác".

* Sàng lọc, phát hiện sớm

Theo bác sĩ ở Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ, đa số bệnh nhân phát hiện bệnh ở giai đoạn II và III, trường hợp phát hiện bệnh ở giai đoạn I rất hiếm gặp. Điều trị UT ĐTT là điều trị đa mô thức bao gồm: phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Trong đó, phẫu thuật là phương pháp điều trị chính. Ở giai đoạn sớm, phẫu thuật (nếu khối u nhỏ có thể phẫu thuật nội soi) để cắt khối u. Giai đoạn III và IV, phẫu thuật kết hợp xạ trị, hóa trị, nhằm điều trị, ngăn ngừa các biến chứng, kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân (tỷ lệ bệnh nhân sống thêm 5 năm khoảng 15%). Lưu ý ở giai đoạn IV, thời gian sống thêm rất khó tiên lượng, tùy theo cơ quan trên cơ thể bị di căn mà thời gian sống thêm được bao lâu. Quan trọng nhất trong điều trị UT ĐTT là phát hiện sớm, nếu bệnh ở giai đoạn sớm thì chỉ cần phẫu thuật, ít tốn kém cho bệnh nhân và chất lượng cuộc sống bệnh nhân sau điều trị tốt. Nếu bệnh phát hiện ở giai đoạn muộn, điều trị chỉ giảm nhẹ đau đớn, kéo dài thời gian sống, tốn kém cho bệnh nhân và chất lượng cuộc sống thấp.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Qui, UT ĐTT được chẩn đoán dựa trên nhiều xét nghiệm, cận lâm sàng. Nếu có các triệu chứng nghi ngờ bệnh, bác sĩ cho bệnh nhân làm xét nghiệm tìm máu trong phân. Nếu có máu trong phân, có thể do nhiều nguyên nhân: viêm loét đại trực tràng, trĩ hoặc do UT ĐTT. Nếu có máu trong phân, bác sĩ sẽ soi ĐTT quan sát tổn thương, sinh thiết để xét nghiệm bệnh nhân có bị ung thư hay không? Sau từ 3-5 ngày có kết quả. Ngoài ra, để đánh giá bệnh nhân bị ung thư giai đoạn nào, bác sĩ cần chỉ định bệnh nhân siêu âm bụng, chụp CT, MRI... Các triệu chứng của bệnh UT ĐTT bao gồm: tiêu chảy xen kẽ táo bón, thấy máu màu đỏ tươi hoặc rất sẫm trong phân, phân hẹp hơn so với bình thường, mót rặn thường xuyên, tiền sử bản thân hoặc người thân bị đa pôlíp, bị UT ĐTT... Tuy nhiên, không phải khi có các triệu chứng này là bệnh nhân bị ung thư, vì các vấn đề sức khỏe khác có thể gây ra các triệu chứng này. Điều cần lưu ý, UT ĐTT giai đoạn đầu thường không gây đau. Vì vậy, bất cứ ai có những triệu chứng này nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt. Hiện nay, các bệnh viện tuyến quận, huyện có thể làm xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân. Nếu phát hiện có máu, bệnh viện tuyến quận, huyện sẽ giới thiệu bệnh nhân lên tuyến trên để chẩn đoán và điều trị sớm. Trong khuôn khổ chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ung thư, Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ tổ chức khám, sàng lọc và phát hiện sớm 5 loại ung thư thường gặp, trong đó có UT ĐTT. Năm 2014, bệnh viện sàng lọc tại huyện Phong Điền và năm 2015 tại huyện Vĩnh Thạnh. Sàng lọc chủ yếu là người dân gởi mẫu phân xét nghiệm. Nếu mẫu phân có máu, bệnh viện mời bệnh nhân đến Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ để chẩn đoán chính xác và có hướng điều trị kịp thời.

Bài, ảnh: H.Hoa