Pháp và Ðức ngày 2-4 đã công bố sáng kiến thành lập Liên minh vì Chủ nghĩa đa phương để thúc đẩy sự hợp tác trên toàn cầu giữa lúc chủ nghĩa dân tộc đang trỗi dậy tại châu Âu, Mỹ và những nơi khác.

Ngoại trưởng Pháp Le Drian (trái) và người đồng cấp Đức Heiko Maas tại buổi họp báo ở New York, Mỹ hôm 2-4. Ảnh: AFP

Trong cuộc họp báo cùng người tương nhiệm Đức Heiko Maas, Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian nêu rõ mục tiêu đầu tiên của liên minh là chứng minh rằng “những nước ủng hộ chủ nghĩa đa phương và Liên Hiệp Quốc (LHQ) vẫn còn chiếm đa số trên thế giới”. Mục tiêu thứ hai là lập ra mạng lưới các nước sẵn sàng tán thành chủ nghĩa đa phương và hợp tác đẩy lùi tình trạng bất bình đẳng, ứng phó với biến đổi khí hậu và giải quyết những hậu quả do công nghệ mới gây ra. Theo ông Le Drian, liên minh này là giải pháp đối phó với nguy cơ phá vỡ trật tự thế giới thời hậu Thế chiến thứ hai. Chính trật tự này đã giúp thành lập tổ chức LHQ gồm 193 quốc gia thành viên cũng như các thể chế quốc tế khác. Ông Le Drian cũng thừa nhận hợp tác sẽ không dễ dàng, nhưng nó rất quan trọng đối với an ninh. An ninh chỉ có được nếu có sự tập hợp và đây là sự đảm bảo tốt nhất cho hòa bình lâu dài.

Theo đó, liên minh ủng hộ chủ nghĩa đa phương sẽ chính thức ra mắt tại phiên họp thường niên của Đại hội đồng LHQ vào tháng 9 tới. Pháp và Đức là đồng chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an LHQ trong tháng 3 và 4-2019. Ngoài các quốc gia châu Âu, thì Canada, Nhật Bản, Úc, Ấn Độ, Indonesia và Mexico dự kiến cũng sẽ gia nhập tổ chức này. Mặc dù không đề cập đến Mỹ, nhưng khi được hỏi về khả năng chính quyền Tổng thống Donald Trump hưởng ứng, người đứng đầu ngành Ngoại giao Pháp khẳng định “bất cứ ai muốn đều có thể gia nhập với chúng tôi”. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Maas lưu ý rằng các thành viên của liên minh phải cam kết theo đuổi trật tự quốc tế dựa trên nguyên tắc.

Chẳng phải ngẫu nhiên mà chính quyền ông Trump được nhắc tới khi Paris và Berlin muốn thúc đẩy chủ nghĩa đa phương. Còn nhớ khi phát biểu khai mạc phiên họp Đại hội đồng LHQ khóa 73 hồi tháng 9 năm ngoái, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres tuyên bố hợp tác trên toàn cầu là niềm hy vọng tốt nhất của thế giới và cảnh báo “chủ nghĩa đa phương đang bị đe dọa nghiêm trọng ở thời điểm chúng ta cần nó nhất”. Tuy nhiên, trong bài phát biểu ngay sau đó, Tổng thống Trump lại thể hiện sự khinh thường chủ nghĩa đa phương, đồng thời ca ngợi chính sách đối ngoại “nước Mỹ trên hết” của ông. Thậm chí, Chủ tịch Đại hội đồng LHQ Maria Espinosa Garces khi tuyên bố bế mạc cũng đã nhấn mạnh một trong những thành tựu to lớn của phiên họp thường niên lần này là sự ủng hộ mạnh mẽ của thế giới đối với LHQ và chủ nghĩa đa phương.

Sáng kiến Liên minh vì Chủ nghĩa đa phương ra đời trong bối cảnh Mỹ cắt nguồn tài trợ cho LHQ, rút khỏi Hội đồng Nhân quyền LHQ, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của LHQ (UNESCO) và từ chối hợp tác về các vấn đề chủ chốt như khí hậu. Washington còn muốn tẩy chay cả Nhóm 7 nền công nghiệp hàng đầu thế giới (G7). Điều này được thấy qua việc Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 2-4 thông báo Ngoại trưởng Mike Pompeo sẽ không dự hội nghị ngoại trưởng các nước G7 tại Pháp vào ngày 5 và 6-4 tới. Bộ Ngoại giao Mỹ không nêu lý do ông Pompeo vắng mặt, song động thái này diễn ra trong bối cảnh có nhiều bất đồng, bao gồm việc Washington bác bỏ các thỏa thuận quốc tế về chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và chống biến đổi khí hậu.

THANH BÌNH (Theo AP, AFP)