MAI QUYÊN (Theo Guardian, NYT)

Thông qua những nỗ lực ngoại giao gần đây, giới quan sát cho rằng Tổng thống Emmanuel Macron ngoài kỳ vọng xoa dịu cuộc khủng hoảng ở Ukraine còn mong muốn xác định vai trò mang tính chủ chốt của Pháp và có tiếng nói quan trọng hơn trong các vấn đề khu vực.

Tổng thống Pháp Macron (trái) và lãnh đạo Nga Putin trong cuộc gặp ngày 7-2. Ảnh: Reuters

Nỗ lực của Pháp

Theo thông báo từ Ðiện Élysée, Tổng thống Mỹ Joe Biden và người đồng cấp Nga Valdimir Putin đã nhất trí trên nguyên tắc tổ chức hội nghị thượng đỉnh do Tổng thống Macron đề xuất nhằm xác định “trật tự hòa bình và an ninh mới” ở châu Âu.

Thỏa thuận được công bố sau cuộc điện đàm thứ 2 kéo dài khoảng 1 tiếng đồng hồ trong tối 20-2 giữa ông Macron với nhà lãnh đạo Nga. Trước đó, Tổng thống Macron đã có các cuộc thảo luận riêng rẽ với Tổng thống Mỹ và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelenskiy trong nỗ lực hạ thấp nguy cơ khủng hoảng ở Ðông Âu leo thang thành cuộc xung đột lớn. Sau khi trao đổi, Ðiện Élysée cho biết Tổng thống Macron và các bên đã nhất trí ưu tiên giải pháp ngoại giao cho cuộc khủng hoảng hiện nay và sự cần thiết đảm bảo một lệnh ngừng bắn ở miền Ðông Ukraine. Tuyên bố còn lưu ý điều kiện để hội nghị thượng đỉnh và cuộc gặp “tiền trạm” giữa hai ngoại trưởng Nga - Mỹ diễn ra là “Mát-xcơ-va không xâm lược Ukraine”.

Ngoài bộ 3 Nga - Mỹ - Ukraine, ông Macron cuối tuần qua còn thảo luận với Thủ tướng Anh Boris Johnson và Thủ tướng Ðức Olaf Scholz. Tổng thống Macron dự kiến tiếp tục liên lạc với Thủ tướng Ý Mario Draghi cùng những đối tác thân cận khác khi tình hình Ðông Âu đang xấu đi đáng kể, đặc biệt sau khi quân chính phủ và phe ly khai ở Ukraine gia tăng đụng độ.

Ðược biết, giao tranh ở Donbass thuộc miền Ðông Ukraine gần đây bùng phát với mức độ nghiêm trọng nhất kể từ năm 2015. Nhiều vụ nổ được ghi nhận vào ngày 18-2 ở hai khu vực do lực lượng đòi độc lập kiểm soát gồm Lugansk và Donetsk. Tình hình này kết hợp với lo ngại của tình báo phương Tây về khả năng Tổng thống Putin có thể ra lệnh tấn công Ukraine bất cứ khi nào khiến căng thẳng khu vực leo thang. Trong một cảnh báo, Thủ tướng Johnson cho biết Nga có khả năng phát động “cuộc chiến lớn nhất ở châu Âu” kể từ năm 1945 bằng cách tấn công Ukraine trong một “cuộc xung đột đẫm máu và kéo dài”. Ông khẳng định phương Tây sẽ sử dụng “tất cả sức ép cần thiết” để ngăn chặn.

Cơ hội nào cho ông Macron?

Theo cựu quan chức ngoại giao Pháp Gérard Araud, Tổng thống Macron có thể được xem là lãnh đạo phương Tây “tích cực nhất” trong tìm kiếm giải pháp hòa bình giải quyết cuộc khủng hoảng liên quan Ukraine. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng còn quá sớm để kết luận nỗ lực của Tổng thống Macron có thành công hay không.

Cho đến nay, cách tiếp cận của ông Macron chủ yếu tập trung vào đối thoại nhằm xoa dịu căng thẳng giữa phương Tây với Nga. Trong đó, hầu hết các động thái ngoại giao của tổng thống Pháp đều có sự phối hợp của Nhà Trắng. Tuy nhiên, các diễn biến trên thực địa lại đang phản ánh tín hiệu kém lạc quan hơn, đặc biệt những cảnh báo liên tục từ Mỹ về khả năng Nga sớm tiến hành một cuộc tấn công toàn diện vào Ukraine. Nếu như Pháp ban đầu không quá thiên về viễn cảnh chiến tranh sắp xảy ra, quan điểm của Paris gần đây đã có chút thay đổi với tuyên bố của Bộ Ngoại giao nước này về những “hành vi và tuyên bố không phù hợp của Nga”; kèm theo đó là cảnh báo Ðiện Kremlin không “tiếp tục vi phạm sự toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine”. Về phần mình, Nga cũng không nhượng bộ khi khẳng định Tổng thống Putin không rút lại bất kỳ yêu cầu nào đối với việc Mỹ cùng Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) phải đáp ứng các đề xuất an ninh của Mát-xcơ-va một cách cụ thể và đúng mức.