Bộ Tài chính Nhật Bản vừa công bố số liệu cho thấy tính đến cuối tháng 3, nợ công của nước này đạt 1.343 nghìn tỉ yen (khoảng 8.580 tỉ USD), lập kỷ lục cao nhất trong 10 năm liên tiếp, tăng 20.130 tỉ yen so với cuối tài khóa trước. Trong khi đó, lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến thứ hai, nợ quốc gia đã vượt quy mô nền kinh tế Mỹ.

Đồng hồ nợ công của Mỹ.

Trong bối cảnh chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi vẫn kiên định chính sách mở rộng chi tiêu tài chính, thông tin trên làm dấy lên lo ngại về “sức khỏe tài chính” của quốc gia Đông Bắc Á khi tổng nợ đã cao hơn gấp đôi quy mô nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.

Chính phủ Nhật Bản tiếp tục phụ thuộc nhiều vào nợ để tài trợ cho các hoạt động của mình khi giá cả tăng cao và lãi suất cao hơn. Trong khi đó, dưới chính sách "tài chính công có trách nhiệm và chủ động" của Thủ tướng Takaichi, các biện pháp như lập ngân sách bổ sung và phát hành thêm trái phiếu chính phủ để giải quyết lạm phát đã làm gia tăng gánh nặng nợ.

Giáo sư Tatsuaki Takano tại Đại học Toyo cho biết hệ thống tài chính của Nhật Bản đang đối mặt với những thách thức về cấu trúc khi xu hướng giảm tỷ lệ sinh và dân số già hóa tiếp tục làm xói mòn không gian tài chính thông qua chi tiêu an sinh xã hội bắt buộc ngày càng tăng.

Trong khi đó, dữ liệu mới từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA) cho thấy vào cuối tháng 3-2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỉ USD, trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỉ USD. Điều này đưa tỷ lệ nợ trên GDP vượt 100%, cao gấp khoảng 2 lần mức trung bình lịch sử.

Tỷ lệ này được dự báo sẽ tiếp tục tăng, với Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán sẽ đạt 120% GDP vào năm 2036. CBO dự báo nguồn thu liên bang trong những năm tới sẽ ở mức 17%-18% GDP, trong khi chi tiêu vượt 23% GDP. Khoảng chênh lệch 6% GDP này cao hơn mức tăng trưởng GDP dự báo, đồng nghĩa với việc tỷ lệ nợ/GDP sẽ tiếp tục tăng. Trong các dự báo đó, chi phí trả lãi của chính phủ liên bang tăng vọt, vượt 1.500 tỉ USD và chiếm hơn 4% GDP vào năm 2031.

Tại nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, nợ công tiếp tục tăng mạnh. Theo số liệu công bố của Ngân hàng Trung ương Đức ngày 31-3, tổng nợ của chính phủ liên bang, các bang, chính quyền địa phương và hệ thống an sinh xã hội đã tăng thêm 144 tỉ euro, lên tới 2.840 tỉ euro, tương đương 63,5% GDP, vượt xa ngưỡng trần 60% GDP theo quy định của Liên minh châu Âu (EU).

Sự gia tăng nhanh chóng của nợ công được cho là hệ quả của các gói chi tiêu lớn trong những năm gần đây, bao gồm chi phí ứng phó đại dịch COVID-19, hỗ trợ nền kinh tế trước tác động của xung đột Nga - Ukraine, cũng như xu hướng gia tăng chi tiêu quốc phòng. Giới chuyên gia cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, tỷ lệ nợ công của Đức có thể tăng lên tới 80% GDP trong những thập niên tới, đặt ra thách thức lớn đối với ổn định tài khóa.

Pháp, nền kinh tế lớn thứ 7 thế giới, cũng ghi nhân nợ công ngày càng phình to. Số liệu do Viện Thống kê và Nghiên cứu Kinh tế quốc gia Pháp công bố cuối năm ngoái cho thấy nợ công đã tăng lên mức cao kỷ lục 3.482 tỉ euro, tương đương 117,4% GDP. Đây là mức cao nhất trong lịch sử nước này nếu không tính thời kỳ chiến tranh hoặc đại dịch, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ mất ổn định tài chính trong trường hợp không sớm chấn chỉnh ngân sách.

Trong khi đó, nợ công của nền kinh tế lớn thứ 8 thế giới có xu hướng tăng mạnh với 3.100 tỉ euro. Tỷ lệ nợ công của Ý năm nay dự báo lên tới 138% GDP - trở thành quốc gia nợ nần nhất trong khu vực đồng tiền chung châu Âu.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)