Khi Malaysia hồi tháng 3 áp đặt lệnh phong tỏa một phần do số ca nhiễm COVID-19 tăng đột biến, bà mẹ đơn thân Naimah Sudaian đã phải nghỉ việc mà không có trong tay một đồng xu tiết kiệm.

Phụ nữ Malaysia tại một trạm xe buýt ở thủ đô Kuala Lumpur. Ảnh: Reuters

Với 3 đứa con, người phụ nữ 49 tuổi này chết lặng, không biết làm cách nào để có thể trang trải tiền thuê nhà và mua những mặt hàng thiết yếu sau khi chị bị buộc nghỉ công việc làm bảo vệ thời điểm đó. “Tôi đã khóc vào ngày hôm đó khi trên đường về nhà. Tôi không có một đồng tiền tiết kiệm. Với tiền lương cuối cùng là 1.200RM (khoảng 290 USD), tôi phải tính toán rất kỹ cho các khoản chi tiêu của mình. Chúng tôi hạn chế mua thực phẩm, sống qua ngày chủ yếu bằng bánh quy và mì gói. Chúng tôi thỉnh thoảng mới ăn cơm trứng bởi đó là bữa ăn rẻ nhất mà chúng tôi có thể mua” - Naimah nghẹn ngào nói với tờ Straits Times.

Ðể kiếm tiền xoay xở cuộc sống, hiện Naimah đang làm nhiều công việc lặt vặt, như rửa chén tại một nhà hàng ở bang Selangor, với số lương ít ỏi, chỉ từ 100-300RM/tuần. Ba đứa con của chị, từ 5 đến 11 tuổi, hiện chưa đến trường. “Ðiều mong mỏi giờ đây của tôi là chúng nó sẽ hết bệnh”  - chị Maimah tiết lộ sức khỏe của 3 đứa con.

Naimah không phải là bà mẹ đơn thân Malaysia duy nhất khốn khó kiếm sống khi Kuala Lumpur áp đặt lệnh hạn chế di chuyển (MCO) để ngăn chặn sự lây lan của virus Corona. Theo một nghiên cứu Liên Hiệp Quốc (LHQ), các hộ gia đình ở quốc gia Ðông Nam Á này có thu nhập dưới 2.000RM/tháng đa phần là mua trứng (52%) và mì gói (40%) hơn là mua gạo và thực phẩm giàu đạm.

Khi Malaysia lần đầu áp đặt MCO vào ngày 18-3, nước này đã buộc các trường học và cơ sở kinh doanh không thiết yếu tạm thời đóng cửa, trong khi mọi người được yêu cầu ở trong nhà, chỉ ra ngoài để mua thực phẩm, các vật dụng thiết yếu hoặc khám chữa bệnh. Ðến ngày 4-5, MCO được nới lỏng, cho phép hầu hết các cơ sở kinh doanh mở cửa trở lại và mọi người có thể đi làm. Dù cuộc sống tại Malaysia đã trở lại bình thường nhưng tác động của MCO vẫn còn rất lớn. Theo nghiên cứu có tên “Những gia đình đang trên bờ vực” của LHQ mới đây, các hộ gia đình có thu nhập thấp do góa phụ hay mẹ đơn thân làm chủ là một trong những đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với tỷ lệ thất nghiệp cao hơn và triển vọng nghề nghiệp mờ mịt trong vòng 6 tháng tới. Nghiên cứu cũng cho thấy những người nghèo ở thành thị, đặc biệt là tại thủ đô Kuala Lumpur, buộc phải cắt giảm tới 84% chi tiêu giáo dục dành cho con cái.

Ðáng lo ngại, trẻ em sống trong các hộ gia đình nghèo có nguy cơ bị suy dinh dưỡng do chế độ ăn thay đổi, trong khi có kết quả học tập kém do phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc học trực tuyến tại nhà. Theo Stephen Barrett, Giám đốc chính sách xã hội Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), cùng với tình trạng trẻ em nghèo đói và suy dinh dưỡng nói chung ngày càng gia tăng ở Malaysia, COVID-19 sẽ làm trầm trọng thêm khoảng cách giàu, nghèo bất chấp những nỗ lực của chính phủ nhằm thu hẹp sự chênh lệch này.

Chính phủ Malaysia đã có nhiều hình thức hỗ trợ cho người dân bị khó khăn do đại dịch COVID-19 trong thời gian MCO, trong đó hỗ trợ tiền mặt được xem là phương thức hữu dụng nhất. Các thành phần dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người thất nghiệp, lao động bán thời gian, hoặc những người làm việc trong những ngành nghề chịu tác động mạnh của dịch bệnh. Trong gói hỗ trợ kinh tế thứ hai trị giá 250 tỉ RM (56 tỉ USD), Chính phủ Malaysia dành 10 tỉ USD thanh toán 1 lần cho người dân. Tùy từng mức thu nhập, các cá nhân và hộ gia đình đã nhận được từ 500-1.600 RM. Khoản này được trả vào tháng 4 và tháng 5. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng hỗ trợ 1 lần cho người dân không phải là giải pháp bền vững.

Vì thế, IbuPJ, sáng kiến trao quyền cho các bà mẹ đơn thân bằng khởi nghiệp, được ra mắt. Chương trình thí điểm ban đầu kéo dài 4 tuần đã được triển khai hồi tháng 7 nhằm giúp các bà mẹ đơn thân số hóa hoạt động kinh doanh và chuyển dần sang kinh doanh trực tuyến. Heng Qiao Yi, giám đốc dự án của IbuPJ cho biết, IbuPJ đang hợp tác với tổ chức phi chính phủ “Women of Will” trao số tiền 800RM/bà mẹ đơn thân để giúp họ bắt đầu kinh doanh trực tuyến hoặc mua nguyên liệu thô hay các mặt hàng cơ bản cần thiết cho công việc của mình. Ðặc biệt, IbuPJ cũng đang hợp tác với 2 nền tảng thương mại điện tử, gồm Ibupreneur và Carousell, để những bà mẹ đơn thân có thể lưu trữ và quảng bá trực tuyến sản phẩm hay dịch vụ của họ.

TRÍ VĂN