Dự án bờ kè sông Cần Thơ đoạn qua địa bàn quận Ninh Kiều, đã được ghi vốn từ năm 2008, nhưng do chưa xây dựng được khu tái định cư nên chưa thể khởi công thực hiện dự án.

Trung tuần tháng 3-2009, Thường trực HĐND thành phố đã giám sát tình hình thực hiện các Nghị quyết của HĐND thành phố về thực hiện nhiệm vụ kinh tế- xã hội (KT-XH), quốc phòng, an ninh năm 2008 và phương hướng nhiệm vụ năm 2009; quyết định dự toán thu, chi ngân sách và phân bổ dự toán ngân sách năm 2009; công tác dân số và kế hoạch hóa gia đình... ở các quận Ninh Kiều, Cái Răng, Ô Môn và Thốt Nốt. Qua giám sát, nhìn chung các quận đã thể chế hóa, tổ chức, triển khai thực hiện khá tốt các nghị quyết của HĐND thành phố. Tuy nhiên, trong thực tiễn điều hành, thực hiện còn nhiều vấn đề mà Đoàn giám sát yêu cầu phải sớm tập trung giải quyết...

TỪ THIẾU NƠI TÁI ĐỊNH CƯ...

Theo nhận định của Đoàn giám sát, năm 2008, mặc dù tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động bất lợi, nhưng các quận đều đạt mức tăng trưởng kinh tế cao hơn bình quân chung của thành phố (Ninh Kiều đạt 16,8%, Thốt Nốt đạt 19,05%, Ô Môn đạt 16,11%, Cái Răng 19,03%), kinh tế chuyển dịch đúng hướng, thu nhập của người dân tăng dần; văn hóa- xã hội có bước phát triển khá, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Đoàn giám sát nhận thấy, ngay sau kỳ họp cuối năm của HĐND thành phố, UBND các quận đã có tờ trình, dự thảo nghị quyết trình HĐND quận cụ thể hóa các Nghị quyết của HĐND thành phố, chỉ tiêu của UBND thành phố giao. Các quận cũng làm khá tốt công tác công khai các khoản thu, chi, bố trí ngân sách... nhờ đó, 2 tháng đầu năm 2009, tình hình KT-XH tiếp tục phát triển ổn định.

Tuy nhiên, qua giám sát, Thường trực HĐND thành phố nhận thấy, ở các quận này còn nhiều vấn đề phải tập trung chỉ đạo, thực hiện trong thời gian tới. Hạn chế lớn nhất mà Đoàn giám sát quan tâm là công tác giải ngân vốn xây dựng cơ bản năm 2009 rất thấp, có nơi như Ninh Kiều, Thốt Nốt đến nay giải ngân chưa được 1%. Nguyên nhân là do các quận tập trung giải ngân vốn xây dựng cơ bản năm 2008 và công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn.

Liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, tiến độ các dự án (DA), Đoàn giám sát nhận thấy ngoài khó khăn do biến động của giá cả nguyên, vật liệu xây dựng, các quận chưa thực hiện tốt công tác bố trí TĐC. Tại 4 quận huyện đã giám sát, hầu hết đều còn nợ người dân nơi bố trí TĐC. Theo báo cáo quận Cái Răng, nhu cầu TĐC là 3.247 hộ, nhưng quận mới đáp ứng được 1.001 hộ; còn quận Thốt Nốt, nhu cầu TĐC cho các DA đang triển khai là 626 hộ, nhưng mới đáp ứng được 236 hộ; quận Ô Môn đang cần 230 lô nền TĐC cho người dân để thực hiện các DA, nhưng cũng chưa có để bố trí cho dân. Còn tại quận Ninh Kiều, theo ông Bùi Hữu Nhơn, Chủ tịch UBND quận, từ nay đến năm 2011 quận cần phải có gần 1.500 lô nền để TĐC cho các DA trên địa bàn, nhưng tiến độ xây dựng các khu TĐC đang bị chậm, do thiếu nền TĐC cho người dân trong vùng DA xây dựng các khu TĐC! Theo số liệu chung của Sở Xây dựng, tổng số nhu cầu TĐC chung của thành phố (bao gồm các DA do Trung ương đầu tư trên địa bàn, các công trình do các ngành, đơn vị thành phố làm chủ đầu tư và các công trình do các quận huyện làm chủ đầu tư) là 10.061 hộ, nhưng hiện nay, mới bố trí được khoảng 10%, số còn lại đang đợi xây dựng các khu TĐC để bố trí. Trong khi đó, tiến độ quy hoạch, xây dựng các khu TĐC lại rất chậm, do đó không chỉ tiến độ xây dựng các DA chậm mà đời sống, sinh hoạt người dân trong vùng DA gặp nhiều khó khăn.

Trong quá trình giám sát tại 4 quận nêu trên, Đoàn giám sát rất quan tâm đến công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người dân trong các khu TĐC. Theo báo cáo của các quận, ngoài chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho người dân bằng tiền mặt một lần khi di dời nơi ở, các ngành, đoàn thể còn tổ chức dạy một số nghề như uốn tóc, may mặc... nhưng số người có việc làm rất hạn chế. Theo ông Phạm Văn Hiểu, Phó Chủ tịch HĐND thành phố: Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện các DA khu TĐC đô thị, bố trí TĐC, ổn định cuộc sống cho người dân trong vùng thực hiện DA, các quận cần phải quan tâm đến việc đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người dân”. Ông Phạm Văn Hiểu cho biết thêm: Phần lớn người dân bị ảnh hưởng bởi các DA, khi vào ở trong các khu TĐC, do không định hướng được việc chi tiêu số tiền nhận bồi thường, nếu không có nghề nghiệp ổn định sẽ sớm gặp khó khăn về cuộc sống. Đây là trách nhiệm nặng nề trong quá trình đô thị hóa, mà các quận cần phải quan tâm chăm lo.

... ĐẾN NHỮNG BỨC XÚC KHÁC

Xuất phát từ nhu cầu bức xúc về công tác dân số và kế hoạch hóa gia đình do có những thay đổi về cơ cấu tổ chức, bộ máy, tại kỳ họp cuối năm 2008, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về dân số và kế hoạch hóa gia đình để các địa phương tháo gỡ khó khăn trong thực hiện công tác này. Thế nhưng, tại thời điểm giám sát, Thường trực HĐND thành phố nhận thấy UBND thành phố và các địa phương đều chưa thể chế hóa nghị quyết này để làm cơ sở thực hiện. Trong 4 quận được giám sát, chỉ có quận Ninh Kiều có ban hành chương trình xây dựng văn bản quản lý nhà nước trên địa bàn. Trong khi đó, theo Đoàn giám sát, quản lý nhà nước bằng pháp luật thì phải có văn bản pháp luật để điều chỉnh hành vi, định hướng phát triển. Do đó, các quận cần xây dựng chương trình ban hành văn bản quản lý nhà nước để chủ động thể chế hóa các vấn đề quản lý, chỉ đạo điều hành phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội.

Qua giám sát, Thường trực HĐND thành phố còn ghi nhận những vấn đề bức xúc của các địa phương trong quá trình triển khai, thực hiện các nhiệm vụ KT-XH. Hầu hết các địa phương đều cho rằng, sau khi UBND thành phố ban hành Quyết định số 91/2008/QĐ-UBND (QĐ91) thay cho Quyết định 53/2005/QĐ-UBND (QĐ53) ban hành Quy định về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố, thì công tác bồi thường thiệt hại, giải phóng mặt bằng được thuận lợi hơn. Tuy nhiên, trong quyết định này có những điểm chưa được cụ thể nên các địa phương gặp khó khăn khi thực hiện. Cụ thể, theo các địa phương căn cứ vào QĐ91 thì việc giao nền TĐC cho các hộ dân sẽ không kịp thời cho người dân. Trước đây, QĐ53 quy định hình thức TĐC là đất đổi đất, nghĩa là người dân nhận nền TĐC không phải nộp tiền sử dụng đất và tiền cơ sở hạ tầng (nhưng không vượt quá 150m2). Nay, theo QĐ91, người dân phải đóng tiền sử dụng đất, nhưng giá đất tính thu tiền sử dụng đất khi giao nền TĐC tại khu TĐC do thành phố quyết định. Vì vậy, khi tiến hành giải tỏa thì người dân chưa biết trước giá bồi thường là bao nhiêu, nên việc vận động người dân giao mặt bằng rất khó khăn. Ông Nguyễn Văn Đức, Trưởng ban Giải phóng mặt bằng quận Ninh Kiều, cho biết: “Trong khi xây dựng các khu TĐC để bố trí cho người dân, thì buộc phải có một bộ phận người dân phải di dời, tạm cư. Nhưng do địa phương không xác định được giá, trong khi chờ thành phố công bố thì chậm do phải đợi xây dựng xong cơ sở hạ tầng mới tính được giá nền TĐC; do đó người dân không an tâm di dời”. Ngoài ra, Đoàn giám sát còn ghi nhận, do công tác quản lý xây dựng lỏng lẻo nên xảy ra tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép, hoặc xây dựng đối phó với bồi thường thiệt hại... đang diễn ra nhiều nơi cũng gây nhiều khó khăn cho công tác giải phóng mặt bằng, triển khai thực hiện các DA.

Một trong những vấn đề bức xúc mà các quận đề nghị và được Đoàn giám sát ghi nhận là hiện nay công tác tổ chức, bộ máy cán bộ chuyên trách dân số ở các phường chưa ổn định, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động dân số và kế hoạch hóa gia đình và đề nghị UBND thành phố quan tâm chỉ đạo khắc phục. Các quận cũng đề nghị thành phố xem xét mua bảo hiểm y tế, tăng thù lao cho cộng tác viên dân số. Ngoài ra, theo ông Bùi Hữu Nhơn, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, ngoài nỗ lực tự thân vận động của mình, để các địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ, phục vụ tốt nhân dân, rất cần sự hỗ trợ của các ngành thành phố. Tuy nhiên, thời gian qua một vài công việc cụ thể của địa phương cần có sự hỗ trợ của các ngành, thì giữa các ngành lại phối hợp chưa tốt, có biểu hiện đùn đẩy, thoái thác trách nhiệm...

***

Ông Phạm Văn Hiểu, Phó Chủ tịch HĐND thành phố cho biết, Thường trực HĐND thành phố đã ghi nhận những khó khăn, vướng mắc của các quận và sẽ làm việc với UBND thành phố và các ngành chức năng nhằm kịp thời tháo gỡ, để việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND thành phố được thuận lợi; góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH của thành phố.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG