MAI QUYÊN (Theo Nikkei, atlanticcouncil)

Tại hội nghị thượng đỉnh tiếp theo, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) có thể cân nhắc ra tuyên bố chung cùng 4 quốc gia quan sát viên khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Các nhà lãnh đạo dự hội nghị thượng đỉnh NATO ở Madrid vào năm ngoái. Ảnh: Reuters

Thông tin trên được một quan chức NATO và một nhà ngoại giao cấp cao châu Âu tiết lộ với tờ Nikkei. Theo đó, liên minh hồi tháng 6-2022 đã lần đầu tiên mời lãnh đạo các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand tham dự Hội nghị thượng đỉnh ở Madrid (Tây Ban Nha). Trong mùa hè này, một quan chức cho biết Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg có kế hoạch mời tiếp những nước kể trên dự hội nghị thượng đỉnh tại Vilnius (Litva), dự kiến diễn ra từ ngày 11-12/7.

Để thể hiện sự đoàn kết trước Nga và Trung Quốc, ông Stoltenberg còn thảo luận với một số nước thành viên ý tưởng về tuyên bố chung mở rộng cùng nhóm 4 đối tác khu vực châu Á - Thái Bình Dương (AP4). “Họ có một thông báo chung gửi đến thế giới về những thách thức và mối đe dọa an ninh, cốt yếu như công cụ và thông điệp chính trị” - Nikkei dẫn lời một quan chức cho biết. Người này còn nhận xét rằng đây gần như là lần đầu tiên cách thức như vậy được sử dụng để điều phối các thông điệp ở cấp cao nhất.

Đại diện thường trực của Mỹ tại NATO Julianne Smith không xác nhận thông tin vừa được tiết lộ. Nhưng bà thừa nhận rằng một thông điệp chung từ NATO và các đối tác châu Á sẽ giúp ngăn Trung Quốc tiến hành các hoạt động quân sự. Đây cũng là thái độ lâu nay của Mỹ, vốn tin tưởng mặt trận thống nhất giữa các nền dân chủ chính là sự răn đe hiệu quả đối với các hành vi phiêu lưu quân sự của Trung Quốc trên Biển Đông và eo biển Đài Loan.

Nói thêm về tình hình hiện nay, bà Smith cho biết Trung Quốc đang theo dõi chặt chẽ cách thế giới phản ứng với những gì đang xảy ra ở Ukraine. Vì vậy, thông qua sự đoàn kết giữa NATO và các đối tác châu Á trong hỗ trợ Kiev, đại diện Mỹ hy vọng điều đó sẽ gửi một thông điệp cứng rắn, buộc mỗi quốc gia suy nghĩ kỹ trước khi có ý định vi phạm các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Trong khi đó, chuyên gia Charles Edel về châu Á và Úc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) một mặt thừa nhận tuyên bố chung mở rộng như ý định của NATO là bước đi đúng hướng. Nhưng ông Edel cũng cảnh báo khả năng Trung Quốc trả đũa bằng những hành động “ý nghĩa” nhiều hơn việc đưa ra các tuyên bố mang tính biểu tượng.

Châu Á trong chiến lược mới của NATO

Cùng với chuyến thăm gần đây của Tổng Thư ký NATO Stoltenberg tới Hàn Quốc và Nhật Bản, đề xuất về một tuyên bố chung mở rộng cho thấy cách tiếp cận chiến lược của liên minh do Mỹ dẫn đầu ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang bước vào giai đoạn mới. Điều này đánh dấu sự nhận thức ngày càng tăng không chỉ của NATO mà còn gồm nhiều đồng minh Mỹ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương kể từ khi khủng hoảng Ukraine bùng nổ vào tháng 2-2022, rằng an ninh của Bắc Đại Tây Dương và châu Á là “không thể tách rời”.

Hiện đã có những kết quả hữu hình, chẳng hạn như tiến trình hướng tới chương trình đối tác được điều chỉnh riêng lẻ mới giữa NATO và Nhật Bản, phác thảo các mục tiêu của mỗi đối tác trong mối quan hệ giữa họ với liên minh. Thông qua việc công khai ý định về một tuyên bố chung giữa NATO với nhóm AP4 trong cuộc họp thường niên, giới quan sát cho biết ông Stoltenberg đang phát đi tín hiệu rằng đây không phải là chuyện chỉ xảy ra một lần và có thể sớm trở thành một phần bình thường mới của NATO. Với vị thế của Mỹ trong NATO, giảng viên Sara Bjerg Moller thuộc Đại học Georgetown còn coi đó là ví dụ mới nhất về chiến lược của chính quyền Tổng thống Joe Biden nhằm khai thác “mạng lưới đồng minh và đối tác” trong cạnh tranh với Trung Quốc.