Tờ Thời báo New York của Mỹ ngày 10-11 cho rằng chiến lược tái cân bằng quân sự của Mỹ tại "trụ cột" châu Á-Thái Bình Dương hiện nay mới chủ yếu được "tuyên bố miệng" chứ các hành động cụ thể vẫn còn xa vời.

Cách đây một năm, phát biểu trước Quốc hội Úc, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã tiết lộ sách lược ngăn chặn tham vọng bành trướng của Trung Quốc tại châu Á bằng tuyên bố: "Là một quốc gia Thái Bình Dương, Mỹ sẽ đóng vai trò lớn hơn và lâu dài hơn trong việc tái điều chỉnh vì tương lai của khu vực này". Hồi mùa hè năm nay, khoảng 250 lính thủy đánh bộ Mỹ, nhóm đầu tiên trong số 2.500 binh sĩ được phép triển khai tại Úc, đã tham gia công tác huấn luyện với Lục quân Úc ở gần thành phố cảng Darwin cũng như với quân đội Thái Lan, Malaysia và Indonesia. Đến mùa xuân tới, con tàu chiến đầu tiên trong số 4 chiếc tàu chiến duyên hải có tốc độ cao của Mỹ sẽ bắt đầu sứ mạng tuần tra 10 tháng tại Singapore để có thể theo dõi hải quân Trung Quốc.

Tàu hải quân Mỹ và Nhật trong một lần tập trận chung. Ảnh: AP

Tuy nhiên, ngay cả trước chuyến thăm châu Á lần thứ 4 trong vòng 17 tháng qua của Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta, nhiều chuyên gia quốc phòng tại Washington cho rằng các cam kết tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương vẫn chỉ là những hô hào. Giới chức Lầu Năm Góc thừa nhận chính sách quân sự của họ tại khu vực này chỉ đang trong giai đoạn "sơ khai", các trang thiết bị quân sự hạng nặng như tàu chiến hiện đại mới, máy bay tiêm cường kích F-35, máy bay do thám hàng hải P-8 Poseidon chưa thể được triển khai tại đây trong nhiều năm nữa. Họ thậm chí đang phải lo ngại Quốc hội Mỹ sắp tới có thể cản trở dự thảo ngân sách phục vụ chiến lược châu Á của Lầu Năm Góc. Cho đến nay, Mỹ chỉ luân chuyển các loại vũ khí như máy bay ném bom tầm xa B-1 và B-52, máy bay không người lái Global Hawk từ Trung Đông và Tây Nam Á sang Thái Bình Dương khi cuộc chiến khốc liệt của họ tại Afghanistan đang vào giai đoạn thoái lui.

Trong chuyến thăm châu Á qua các nước Úc, Thái Lan và Campuchia vào tháng này, ông chủ Lầu Năm Góc Panetta dự kiến sẽ thúc đẩy cái mà họ gọi là tái cân bằng khu vực qua các yếu tố chính như sau:

Thứ nhất, đó là duy trì số lượng quân lực. Hiện quân đội Mỹ đang có 320.000 lính tại châu Á-Thái Bình Dương và Lầu Năm Góc hứa sẽ không cắt giảm quân lực tại khu vực này trong khi lại phải cắt giảm quân tại Afghanistan và phần còn lại trên thế giới. Việc Mỹ bổ sung 2.500 thủy quân lục chiến tại Úc được coi là một biểu tượng quan trọng vào "trụ cột" châu Á-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, chỉ có thêm 1.000 lính nữa đến Úc vào năm 2013 và dự kiến đến năm 2016 mới triển khai đầy đủ.

Thứ hai, đó là tăng cường diễn tập quân sự. Việc hợp tác huấn luyện, chứ không phải giúp xây dựng tàu chiến mới và chiến đấu cơ, với các nước châu Á không có gì tốn kém và có thể thực hiện nhanh chóng, không thiên vị. Thông qua các hoạt động tập trận thường xuyên, Washington muốn gởi một thông điệp mạnh mẽ cho Bắc Kinh rằng Mỹ có khả năng quân sự tại khu vực được coi là "sân sau chiến lược" của Trung Quốc. Tuy nhiên, Mỹ cũng sẽ mời Trung Quốc tham gia tập trận để xoa dịu Bắc Kinh.

Thứ ba, đó là tăng số lượng tàu chiến. Bộ trưởng Quốc phòng Panetta cho biết đến năm 2020, lượng tàu chiến của Mỹ tại Thái Bình Dương và Đại Tây Dương sẽ là lần lượt là 60-40%, so với hiện tại là 50-50%. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc chưa tiết lộ những loại tàu chiến nào sẽ được triển khai tại đây, cho dù ông Panetta đã cho biết sẽ có 6 tàu sân bay và số lượng lớn tàu tuần dương, tàu khu trục, tàu ngầm và tàu chiến duyên hải.

Thứ tư, đó là đẩy mạnh hợp tác và liên minh quân sự. Hồi cuối tháng 10, Bộ trưởng Panetta tuyên bố Mỹ sẽ đẩy mạnh và củng cố liên minh quân sự hiện hữu, mở rộng hợp tác quân sự trên quy mô toàn cầu, trong đó trọng tâm là khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Ngoài hai đồng minh trung thành truyền thống Hàn Quốc và Nhật Bản, Mỹ sẽ tăng cường, mở rộng hợp tác quân sự với các nước Đông Nam Á.

KIẾN HÒA (Theo Nytimes, AP)