Tổng thống Donald Trump cảnh báo rằng Mỹ đang theo dõi chặt chẽ các cơ sở hạt nhân của Iran từ không gian và sẽ tịch thu số vật liệu hạt nhân còn lại của nước Cộng hòa Hồi giáo.

Ba cơ sở hạt nhân then chốt của Iran hứng đòn không kích từ Mỹ năm ngoái. Ảnh: CBS News

Trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 10-5, ông Trump cho biết Mỹ đang giám sát các cơ sở hạt nhân được cho là "nơi chôn vùi kho uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran". Ông dọa sẽ cho nổ tung bất kỳ ai đến gần những cơ sở trọng yếu này, đồng thời nêu rõ Washington sẽ lấy số vật liệu phóng xạ “vào thời điểm nào đó”.

Cùng ngày, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết chiến dịch tấn công Iran chưa kết thúc vì còn phải đưa kho uranium làm giàu cao ra khỏi quốc gia Tây Á và phá hủy các cơ sở làm giàu uranium. Ông cũng đề cập đến các kế hoạch tiềm năng nhằm loại bỏ kho uranium. Nhà lãnh đạo Israel cho biết “phương pháp tốt nhất” là đạt được thỏa thuận, song không nêu bước đi cụ thể tiếp theo nếu kịch bản đó bất thành.

Một quan chức Israel gần đây cho rằng Tel Aviv sẽ cần tiến hành thêm một chiến dịch nếu không đưa được uranium ra khỏi Iran bằng biện pháp ngoại giao.

Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình, dù được cho là đang sở hữu hơn 400kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ước tính lượng uranium này, nếu tiếp tục làm giàu, có thể đủ để chế tạo khoảng 10 đầu đạn hạt nhân.

Tuần rồi, ông Trump nói lực lượng Mỹ có thể phải tiến hành một chiến dịch ở Iran để kiểm soát tài sản hạt nhân Tehran bị chôn vùi trong đợt không kích của Mỹ hồi tháng 6 năm ngoái. Tháng 3-2026, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận khoảng 440kg uranium được làm giàu đang “nằm dưới đống đổ nát” và hiện nước này chưa có kế hoạch thu hồi ngay lập tức hoặc đàm phán về việc pha loãng chúng.

Chương trình hạt nhân Iran không bị suy yếu?

Tehran và Washington năm ngoái đã tiến hành 5 vòng đàm phán hạt nhân, nhưng các cuộc thương lượng bị đình trệ chủ yếu do bất đồng về việc làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran, điều mà Mỹ coi là một con đường tiềm tàng dẫn tới bom nguyên tử.

Hồi tháng 6-2025, Mỹ đã ném bom 3 cơ sở hạt nhân của Iran là Fordow, Natanz và Isfahan vào cuối chiến dịch tấn công phối hợp với Israel kéo dài 12 ngày. Kể từ đó, Tehran tuyên bố đã dừng hoạt động làm giàu uranium. 3 cơ sở hạt nhân này đóng vai trò các mắt xích quan trọng trong chương trình hạt nhân của Iran, với Fordow là “trái tim hạt nhân”.

Chính quyền Trump quả quyết rằng Iran không còn khả năng khai thác số vật liệu này do mạng lưới cơ sở hạ tầng và đội ngũ chuyên gia kỹ thuật đã bị tổn thất nặng nề.

Theo hãng tin Reuters, giới phân tích đánh giá đòn đánh “hội đồng” của Mỹ và Israel đã đẩy lùi tiến độ của Iran khoảng 1 năm. Cụ thể, trước chiến dịch không kích, các cơ quan tình báo Mỹ nhận định Iran có thể sản xuất đủ uranium cấp độ vũ khí và chế tạo bom trong vòng 3-6 tháng. Nhưng sau khi 3 địa điểm hạt nhân bị tấn công, mốc thời gian trên được ước tính kéo dài lên khoảng 9-12 tháng.

Dù vậy, phần lớn vật liệu hạt nhân của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn. IAEA cho biết chưa thể xác minh vị trí của khoảng 440kg uranium làm giàu tới 60%. Một phần trong số này được cho là lưu trữ tại các đường hầm ngầm ở Isfahan, nhưng việc thanh sát đã bị gián đoạn.

Chiến dịch không kích mới của Mỹ và Israel, bắt đầu từ cuối tháng 2-2026, chủ yếu nhắm vào các mục tiêu quân sự thông thường.

Ông Trump cùng các quan chức Mỹ nhiều lần khẳng định loại bỏ chương trình hạt nhân Iran là mục tiêu trọng tâm của chiến dịch. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc không ưu tiên đánh vào các mục tiêu hạt nhân khiến tiến độ chương trình của Tehran ít bị ảnh hưởng.

Ông Eric Brewer, cựu chuyên gia phân tích tình báo Mỹ, nhận định Iran vẫn nắm giữ toàn bộ vật liệu hạt nhân của mình và có thể đã cất giấu ở các cơ sở ngầm sâu, vượt ngoài khả năng phá hủy của nhiều loại vũ khí hiện nay.

Trong bối cảnh đó, một số phương án rủi ro cao đã được cân nhắc, bao gồm các chiến dịch đột kích trên bộ nhằm thu giữ lượng uranium làm giàu cao tại Isfahan.

HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)