Chương trình Đối tác đô thị phát triển kinh tế (MPED) tại Việt Nam do Hiệp hội các đô thị Việt Nam (ACVN) cùng đại diện Liên đoàn đô thị Canada (FCM) phối hợp triển khai từ tháng 11-2011 nhằm góp phần hỗ trợ các đô thị Việt Nam giải quyết những thách thức trong quá trình phát triển kinh tế địa phương. Tại hội nghị lần thứ 3 Ban cố vấn chương trình MPED Việt Nam vừa diễn ra tại TP Cần Thơ, các địa phương tham gia các dự án điểm đã tập trung thảo luận về những giải pháp nâng cao năng lực cho chính quyền đô thị trong phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội tiến tới phát triển bền vững các đô thị ở Việt Nam trong tương lai.

* Lựa chọn chiến lược phát triển

Sóc Trăng đã và đang xây dựng chiến lược quảng bá các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của địa phương. Trong ảnh: Giới thiệu các sản phẩm gạo ST tại Festival lúa gạo Việt Nam lần thứ 2 năm 2011 tại TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.

Theo Ban cố vấn, chương trình MPED tại Việt Nam gồm 3 hợp phần: Hợp phần 1, thực hiện các dự án điểm để nâng cao năng lực cho chính quyền đô thị; hợp phần 2, hỗ trợ nâng cao năng lực cho Hiệp hội các đô thị Việt Nam; hợp phần 3, mở rộng hợp tác vùng và toàn cầu. PGS-Tiến sĩ Vũ Thị Vinh, Tổng thư ký ACVN, cho biết: “Qua 4 năm triển khai chương trình, có 8 đô thị ở Việt Nam đã tham gia thực hiện dự án điểm về nâng cao năng lực cho chính quyền đô thị. Trong đó, tỉnh Thái Nguyên lập kế hoạch phát triển kinh tế địa phương về phát triển du lịch, tỉnh Hà Tĩnh lập kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế tổng thể của thành phố, tỉnh Sóc Trăng lập kế hoạch phát triển kinh tế địa phương để gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp và quảng bá thương hiệu đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. 5 đô thị gồm TP Nam Định, Thái Bình, Phủ Lý, Pleiku, Trà Vinh đang triển khai dự án điểm về quản lý đất đai và thu thuế nhà đất bằng công nghệ thông tin để phát triển kinh tế địa phương”.

Trong khuôn khổ chương trình MPED, mục tiêu của các dự án điểm là hỗ trợ các đô thị lập kế hoạch phát triển kinh tế địa phương gắn với phát triển đô thị. Là địa phương đầu tiên hoàn thành 100% mục tiêu dự án, tỉnh Sóc Trăng đang ở bước triển khai kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế địa phương, gắn với gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp và quảng bá thương hiệu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bà Đặng Thị Kim Ngọc, Trưởng phòng Kinh tế TP Sóc Trăng, cho biết: “Xác định các sản phẩm nông nghiệp ở địa phương còn thiếu tính cạnh tranh, đầu ra chưa ổn định, thành phố đã xây dựng chiến lược quảng bá sản phẩm nông nghiệp kết hợp đào tạo, tập huấn khoa học, phân tích chuỗi giá trị nông sản gắn với nghiên cứu thị trường và tổ chức quản trị kinh doanh. Kết quả bước đầu đã hỗ trợ Tổ hợp tác rau sạch phường 4, TP Sóc Trăng xây dựng thành công mô hình sản xuất rau an toàn được cấp giấy chứng nhận VietGAP. Hướng tới sẽ nhân rộng mô hình gắn với việc thiết lập hệ thống phân phối hợp lý và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh không chỉ đối với sản phẩm rau mà bao gồm các loại nông sản khác”. Bên cạnh đó, Sóc Trăng đã xây dựng Trang thông tin điện tử giới thiệu, quảng bá, cung cấp thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế TP Sóc Trăng. Trang thông tin này thường xuyên đăng tải những chính sách mới về hỗ trợ doanh nghiệp (DN), tạo điều kiện để các DN công nghệ và ngành nông nghiệp đô thị giới thiệu quảng bá sản phẩm, tìm kiếm thị trường”. Đối với 2 thành phố Thái Nguyên và Hà Tĩnh, tiến độ lập kế hoạch phát triển kinh tế địa phương đã đạt khoảng 90%. Theo đó, Thái Nguyên lập kế hoạch xây dựng Làng văn hóa du lịch cộng đồng, xây dựng 5 tài sản du lịch để tập trung phát triển và xây dựng Kế hoạch chiến lược phát triển du lịch TP Thái Nguyên đến năm 2020. TP Hà Tĩnh tập trung vào mục tiêu xây dựng và phát triển nền kinh tế năng động, xây dựng cộng đồng sáng tạo, cởi mở và cầu thị, phấn đấu đưa TP Hà Tĩnh trở thành một chỉ dẫn địa lý về nơi lý tưởng để sống và phát triển kinh doanh.

* Xây dựng chính quyền đô thị

Theo đánh giá của FCM, đối với các công ty, nhà đầu tư nước ngoài, hệ thống địa chính công khai về điều kiện đất đai hợp pháp sẽ giúp giảm mối nguy về tổn thất tài chính. Ông Pascal Lavoie, Quản lý chương trình khu vực châu Á, nói: “Việc xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý đất đai, thu thuế nhà đất bằng công nghệ thông tin nhằm giảm khối lượng hồ sơ lưu trữ giấy và chi phí quản lý, tăng nguồn thu từ thuế hoàn chỉnh và công bằng hơn. Đối với 5 đô thị tham gia dự án điểm về quản lý đất đai, hệ thống cơ sở dữ liệu sẽ giúp ích cho công tác lập quy hoạch phát triển đô thị, góp phần tăng niềm tin của người dân và các nhà đầu tư tư nhân. Khi DN kịp thời cập nhật các thông tin phù hợp và những thay đổi về luật định, cơ sở hạ tầng, quy hoạch đất đai, họ có thể dự báo được triển vọng đầu tư trong tương lai”.

Gắn với mục tiêu phát triển đô thị bền vững, FCM còn tập trung vào nhiệm vụ hỗ trợ cho ACVN tổ chức tập huấn cho các thành viên về “Vai trò của Hiệp hội trong tư vấn phản biện chính sách”. Qua đó đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến của các đô thị liên quan đến Đề án xây dựng mô hình thí điểm về chính quyền đô thị, Luật Đất đai sửa đổi, Luật Xây dựng và Luật Đô thị… Theo ông Nguyễn Ánh Dương, Vụ Chính quyền địa phương - Bộ Nội vụ, quản lý đất đai sao cho hiệu quả đang là vấn đề thời sự hiện nay và cần có sự chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm giữa các đô thị. Hiện Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan đang triển khai thí điểm mô hình chính quyền đô thị ở TP Hồ Chí Minh, TP Đà Nẵng. Trong quá trình nghiên cứu vấn đề phân cấp giữa Trung ương và địa phương về thực hiện chính quyền đô thị, cần sự tham vấn của FCM, ACVN và các đô thị tham gia chương trình MPED để xây dựng hoàn thiện các thể chế, đặc biệt là các chính sách công để người dân và DN tiếp cận hiệu quả.

Trong giai đoạn 2014-2015, Ban cố vấn chương trình MPED xác định sẽ tăng cường phối hợp với các đô thị tham gia dự án điểm tập trung vào công tác tư vấn, phản biện chính sách liên quan đến phát triển chính quyền đô thị, góp phần tích cực vào việc giải quyết những vấn đề thách thức mà các đô thị Việt Nam đang đối mặt, tiến tới xây dựng và nhân rộng các mô hình phát triển đô thị bền vững trong tương lai. Ông Võ Chí Toàn, Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị-Bộ Xây dựng, khẳng định: “Bộ Xây dựng đánh giá cao kết quả hợp tác giữa FCM và ACVN trong thời gian qua và mong muốn Chương trình MPED sẽ tiếp tục đi vào chiều sâu để các đô thị thành viên thuộc chương trình có thêm nhiều cơ hội tiếp thu kinh nghiệm quản lý đô thị từ Canada. Thông qua chương trình này, chúng tôi cũng mong muốn sẽ có nhiều DN Canada đầu tư vào lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng đô thị của Việt Nam. Về lâu dài, Ban cố vấn MPED cũng cần tập trung vào nội dung đào tạo nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng dân cư đô thị. Đối với các dự án điểm về quản lý đất đai cần nghiên cứu, tính toán thêm các vấn đề hậu dự án phát sinh sau đầu tư để đảm bảo tính khả thi và bền vững”.

MINH HUYỀN