Dị vật trong cơ thể người có nhiều loại khác nhau như: kim, đinh, mảnh kim loại nhưng thường gặp nhất là đầu đạn và mảnh bom, mìn, lựu đạn, do hậu quả thời kỳ chiến tranh. Những dị vật này, theo bác sĩ Phạm Văn Phương, Phó Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ cần được xem xét, cân nhắc cẩn thận trước khi thực hiện phẫu thuật lấy ra khỏi cơ thể.

Những đầu đạn và mảnh đạn khi cắm vào cơ thể, nếu tổn thương những cơ quan quan trọng như : tim, phổi, mạch máu, ống tiêu hóa, đường tiết niệu… gây nguy hiểm tức thời lúc xảy ra, có thể dẫn đến bệnh nhân tử vong. Trong trường hợp đó, nếu bệnh nhân được phẫu thuật khẩn cấp lấy dị vật thì cơ thể có thể dần phục hồi tổn thương do dị vật gây ra. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh nhân bị đầu đạn hoặc những mảnh bom bắn vào cơ thể, nằm trong cơ hoặc cạnh những cơ quan quan trọng mà không gây tổn thương, sau đó lại được khâu kín vết thương hoặc tự lành. Những dị vật này có thể "sống hòa bình" với cơ thể, không gây biến chứng. Đôi khi, các dị vật cũng có thể gây biến chứng tạo ổ áp xe hoặc dị vật có đầu nhọn, có khả năng di chuyển hướng tâm, sau đó làm tổn thương các cơ quan lân cận. Bác sĩ Phương lưu ý: Khi dị vật trong cơ thể gây biến chứng thì bệnh nhân cần được phẫu thuật lấy dị vật ra khỏi cơ thể.

Từ năm 2007 đến nay, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ thực hiện rất nhiều ca phẫu thuật lấy dị vật trong cơ thể. Đa số trường hợp dị vật gây biến chứng như: tạo ổ áp xe hoặc di chuyển gây tổn thương, chảy máu các nội tạng hoặc do tâm lý bệnh nhân. Gần đây, ê kíp các bác sĩ bệnh viện thực hiện 3 trường hợp lấy đầu đạn và mảnh đạn nằm trong cơ thể, tuy không gây biến chứng nhưng bệnh nhân yêu cầu phẫu thuật lấy dị vật vì tâm lý lo sợ, bất an. Kết quả, cả 3 trường hợp thực hiện đều phẫu thuật thành công, bệnh nhân hồi phục tốt. Đó là trường hợp ông Trương Công Thành (54 tuổi, ngụ huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long) bị dị vật là mảnh đạn do bom nổ trong thời gian đi nghĩa vụ quân sự ở chiến trường Campuchia. Mảnh đạn xiên từ vùng mông lên, nằm yên cạnh đốt sống thắt lưng I của cơ thể. Qua năm tháng, bệnh nhân tình cờ phát hiện dị vật qua chụp X quang. Từ đó, bệnh nhân có cảm giác lạnh cột sống, đau nhức âm ỉ nơi có mảnh đạn; đồng thời, bệnh nhân rất lo ngại mảnh đạn gây biến chứng, ảnh hưởng nặng nề chất lượng cuộc sống. Do vậy, bệnh nhân nhiều lần đến cơ sở y tế đề nghị được phẫu thuật lấy dị vật nhưng cán bộ khuyên nên để mảnh đạn "chung sống hòa bình", không cần thiết phẫu thuật. Thế nhưng, tinh thần bệnh nhân suy sụp và mong muốn được phẫu thuật. Đầu tháng 3-2014, bệnh nhân được phẫu thuật thành công. Còn trường hợp bệnh nhân Hồ Văn Buôl, 60 tuổi, ở tỉnh Vĩnh Long, thời kỳ chiến tranh, ông bị trúng đạn vùng bả vai, vết thương tự lành kín miệng. Khi hòa bình, bệnh nhân chụp X quang ngực mới phát hiện viên đạn nằm trong thành ngực nhưng không có triệu chứng đau nhức. Tuy nhiên, thời gian gần đây, bệnh nhân có cảm giác đau vùng bả vai và cổ, trở nặng khi thời tiết thay đổi. Bệnh nhân khám bệnh và các bác sĩ khuyên không nên lấy dị vật ra vì nó chưa gây biến chứng. Song, bệnh nhân lúc nào cũng lo sợ khi viên đạn nằm trong cơ thể và yêu cầu được phẫu thuật lấy viên đạn. Sau khi nhập viện, kết quả chụp CT Scan định vị viên đạn nằm cạnh đốt sống cổ VII và được phẫu thuật lấy ra an toàn vào đầu tháng 3. Trường hợp bệnh nhân Đặng Thị Bé (73 tuổi, ở quận Bình Thủy) cũng có dị vật trong cơ thể do bị thương trong kháng chiến chống Mỹ. Theo thời gian, các vết thương cũng lành hẳn. Cách nay vài năm, bệnh nhân chụp X quang khớp chậu, phát hiện một đầu đạn cạnh đốt sống thắt lưng V và nhiều mảnh kim loại nhỏ rải rác vùng mông. Từ đó, bệnh nhân có cảm giác đau nhức nhiều khi nghĩ đến đầu viên đạn và nhập viện phẫu thuật lấy dị vật ra khỏi cơ thể.

Bác sĩ Phạm Văn Phương khuyến cáo, trong những trường hợp dị vật không gây biến chứng, bệnh nhân cần tuân thủ tư vấn của bác sĩ, cân nhắc từng trường hợp cụ thể để quyết định có nên phẫu thuật lấy dị vật hay không. Đối với những trường hợp dị vật gây biến chứng thì chỉ định phẫu thuật bắt buộc, giải quyết biến chứng và lấy dị vật ra. Dị vật càng nhỏ càng khó lấy ra. Dị vật nằm sâu gần các cơ quan quan trọng thì khả năng lấy ra khó và dễ gây tổn thương cơ quan lân cận, hậu quả sau mổ rất nặng nề. Dị vật không gây biến chứng thường rất khó xác định vị trí chính xác với phim X quang thông thường. Ngày nay, với kỹ thuật chụp CT Scan sẽ cho kết quả định vị chính xác hơn. Mặt khác, trong quá trình phẫu thuật rất khó định vị chính xác đường vào, bởi vì dị vật có thể bị che khuất hoặc nằm cạnh những cơ quan quan trọng. Vì vậy, việc cố gắng lấy dị vật ra khỏi cơ thể sẽ gây tổn thương các cơ quan này và rất nguy hiểm đối với bệnh nhân.

Thu Sương