Hôm 30-4, bạo lực tiếp tục nổ ra ở Dải Gaza và khu Bờ Tây khi một nhân vật bị Israel gắn mác là phần tử thuộc "chi nhánh khủng bố thánh chiến toàn cầu" và một trường hợp người định cư Do Thái khác bị sát hại. Theo tờ Guardian của Anh, chuỗi sự kiện này có thể khiến nỗ lực của Mỹ để Israel và Palestine trở lại bàn đàm phán sau thời gian dài lâm vào thế bế tắc gặp thêm nhiều trở ngại.

Guardian cho biết, Hitham Masshal, 24 tuổi là người mà theo Tel Aviv đóng vai trò chế tạo bom đã bị giết chết trong một cuộc không kích của Israel ở miền Bắc Gaza, qua đó phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn do Ai Cập làm trung gian hồi năm ngoái. Trong khi ở Bờ Tây, xung đột đã bùng phát sau khi nạn nhân Eviatar Borovzky- một người định cư Israel 30 tuổi bị sát hại trong lúc đứng chờ tại một trạm xe buýt. Các lực lượng an ninh Israel ngay lập tức đã được triển khai trong bối cảnh lo ngại sự việc có thể khiến làn sóng chống đối lan rộng.

Ngoại trưởng John Kerry (hàng trên bên phải) và Thủ tướng Qatar Hamad bin Jassim. Ảnh: AP

Trong chuyến thăm lần thứ 3 tới Trung Đông thời gian gần đây, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry được đánh giá đang thắp lên tín hiệu lạc quan trong tiến trình đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine, vốn bị đóng băng kể từ năm 2010 do Israel muốn mở rộng khu định cư ở Bờ Tây và Đông Jerusalem. Vì vậy, có thể nói diễn tiến vụ việc lần này tựa "gáo nước lạnh" dội xuống những nỗ lực của ông Kerry nhằm giải quyết mâu thuẫn cốt lõi trong khu vực Vùng Vịnh-Trung Đông.

Ông Kerry đã đánh giá cao sự thay đổi trong lập trường của Liên đoàn A-rập (AL) khi lần đầu tiên chấp nhận ý tưởng "đổi đất lấy hòa bình" giữa người Palestine và người Israel. Nhiều nguồn tin cho biết, sau các cuộc trao đổi tại Washington ngày 30-4, AL tuyên bố một thỏa thuận hòa bình trong tương lai ở Trung Đông có thể liên quan tới "trao đổi đất đai". Theo ông Kerry, AL đã nói rằng tổ chức này có thể chấp nhận các đường biên giới của Israel trước Chiến tranh Trung Đông năm 1967 "với những điều chỉnh phản ánh sự nhất trí lẫn nhau về trao đổi đất đai ghi nhận một số thay đổi đã diễn ra" trên thực tế. Ngoại trưởng Mỹ đánh giá đây là "một bước tiến rất lớn".

Quan chức ngoại giao hàng đầu của Mỹ này cũng đề xuất Sáng kiến Hòa bình A-rập năm 2002 mà Arabie Séoudite thúc đẩy có thể được xem là một kiểu mẫu cho thỏa thuận hòa bình trong tương lai giữa thế giới A-rập và Israel. Tuy nhiên, sáng kiến này ban đầu chỉ nói về một nhà nước Palestine tương lai với những biên giới trước sự kiện ngày 4-6-1967, Israel công kích và chiếm giữ Đông Jerusalem cùng Bờ Tây kể từ đó. Cùng ngày 30-4, trưởng đoàn đàm phán hòa bình của Israel Tzipi Livni đã hoan nghênh sự nhượng bộ "quan trọng" của AL, coi đây là một "tin tức tốt lành".

Ngày 29-4, sau cuộc gặp tại Washington giữa Ngoại trưởng Mỹ Kerry và phái đoàn các quan chức AL do Thủ tướng Qatar Hamad bin Jassim dẫn đầu, ông Jassim nhất trí rằng mọi thỏa thuận hòa bình phải dựa trên giải pháp hai nhà nước với các đường biên giới tồn tại trước ngày 4-6-1967, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đề xuất của Tổng thống Mỹ Barack Obama về "sự trao đổi phần nhỏ đất đai một cách bình đẳng và được đồng thuận" giữa Israel và Palestine.

Về phần mình, trưởng đoàn đàm phán hòa bình của Palestine Saeb Erakat cho biết AL đưa ra quan điểm chính thức của Palestine. Cụ thể, nếu Israel chấp nhận rõ ràng giải pháp hai Nhà nước dựa trên đường biên giới trước cuộc chiến năm 1967, nhà nước Palestine có thể cân nhắc điều chỉnh nhỏ đối với biên giới bình đẳng về quy mô, chất lượng ở cùng một khu vực địa lý và không tổn hại đối với những lợi ích của Palestine.

Tuy nhiên, giới quan sát lo ngại làn sóng bạo lực mới ở Trung Đông sẽ một lần nữa dập tắt những tia hy vọng mong manh vừa nhen nhóm của tiến trình hòa bình vốn gập ghềnh và lắm chông gai giữa Israel và Palestine.

ĐƯỜNG THẤT (Theo Guardian, Reuters)