"Nếu Syrie đồng ý giao nộp số vũ khí hóa học theo đề xuất hôm 9-9 của giới chức Nga, thì phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry vốn giúp khơi mào sáng kiến trên có thể đi vào lịch sử ngoại giao xứ cờ hoa"- tờ Chicago Tribune nhận định.

Đề xuất bất ngờ

Biểu tình phản đối tấn công Syrie tại Washington. Ảnh: AFP

Mọi việc bắt nguồn từ phát biểu hôm 9-9 của Ngoại trưởng Kerry, khi ông ở thăm Thủ đô Luân Đôn (Anh), rằng cách duy nhất để Syrie tránh bị tấn công là giao nộp tất cả số vũ khí hóa học của họ trong thời hạn một tuần và sau đó là tiêu hủy dưới sự giám sát của quốc tế.

Hãng tin Anh Guardian nhận định tuyên bố bất ngờ của người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ đã làm lóe lên hy vọng về khả năng tránh được cuộc chiến chống Syrie vốn "gần như rất cận kề". Tia hy vọng trên xuất hiện ở Nga khi Ngoại trưởng nước này Sergei Lavrov đề xuất cộng đồng quốc tế sẽ giám sát việc chuyển giao số vũ khí hóa học của Syrie để có thể tránh cuộc tấn công của Mỹ. Sau cuộc họp với người đồng cấp Syrie Walid al-Moallem tại Thủ đô Mát-xcơ-va, ông Lavrov nhấn mạnh Nga sẽ kêu gọi nhà lãnh đạo Syrie không chỉ chấp nhận để kho vũ khí hóa học nằm dưới sự kiểm soát của quốc tế, mà còn đồng ý phá hủy chúng ngay sau đó, để rồi cuối cùng tham gia vào hiệp ước cấm sử dụng vũ khí hóa học.

Ý tưởng của Nga lập tức thu hút sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng quốc tế. Thủ tướng Đức Angela Merkel dùng cụm từ "giải pháp thú vị" để miêu tả đề xuất của Điện Kremlin, đồng thời bà cũng bày tỏ hy vọng kế hoạch trên sẽ được tiến hành nhanh chóng. Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius thì cho rằng giải pháp này có thể chấp nhận được. Trung Quốc, Nhật Bản, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã hoan nghênh sáng kiến của Nga. Trong khi đó, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Ban Ki-moon cho biết sẽ đề xuất thiết lập vùng an toàn tại Syrie để tiến hành tiêu hủy số vũ khí hóa học nếu thanh sát viên LHQ xác nhận chính quyền ông Bashar al-Assad đã sử dụng loại vũ khí nguy hiểm trên.

Còn nhiều hoài nghi

Phản ứng trước đề xuất bất ngờ của Nga, trong cuộc phỏng vấn trên hãng tin NBC của Mỹ hôm 9-9, Tổng thống Barack Obama đã lên tiếng hoan nghênh và miêu tả những phát biểu của hai Ngoại trưởng Nga và Syrie là "sự đột phá", đồng thời cho đây là "bước phát triển tích cực đầy tiềm năng".

Tuy nhiên, ông Obama vẫn còn hoài nghi về ý định của giới chức Syrie. Phó cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Tony Blinken cho biết Washington sẽ "thảo luận nghiêm túc" với Nga về đề xuất trên, song cũng khẳng định "không có nhiều niềm tin" về việc giới chức Syrie để cho quốc tế kiểm soát kho vũ khí hóa học của họ. Ngoại trưởng Kerry còn bi quan hơn khi nghĩ rằng "Tổng thống Assad sẽ không ưng thuận". Ngoại trưởng Al-Moallem hôm qua cho biết Chính phủ Syrie đồng ý với kế hoạch của Nga nhưng không đề cập gì đến tên ông Assad.

Có ý kiến cho rằng chính mối đe dọa về cuộc không kích của Mỹ đã thúc giục Nga đưa ra giải pháp trên và nghi ngờ Damas sẽ có hành động "câu giờ". Một số quan chức tại Nhà Trắng khẳng định đề xuất của Mát-xcơ-va không là nguyên nhân để ông Obama từ bỏ kế hoạch tấn công Syrie.

Lãnh đạo phe đa số ở Thượng viện Mỹ Harry Reid hôm 9-9 đã thông báo hoãn cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện dự kiến diễn ra vào hôm nay 11-9 về việc cho phép Nhà Trắng can thiệp quân sự vào Syrie, nhằm dành cho Tổng thống Obama thêm thời gian giải trình.

Trong khi đó, kết quả thăm dò chung của tổ chức Pew và báo "USA Today" đều cho thấy một chiều hướng chung là ngày càng có nhiều người dân Mỹ phản đối kế hoạch không kích Syrie. Theo kết quả thăm dò, có 63% người được hỏi ý kiến nói rằng họ phản đối sử dụng vũ lực chống Damas, tăng 15% so với cách đây một tuần. Kết quả thăm dò cùng ngày của truyền hình CNN/ORC International cũng cho thấy có tới 55% phản đối phát động chiến tranh, ngay cả trong trường hợp Quốc hội Mỹ bỏ phiếu cho phép.

THANH BÌNH (Tổng hợp)