Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác cải cách tư pháp và hoàn thiện thể chế ghi nhận những bước chuyển mạnh mẽ, khẳng định vai trò then chốt trong việc khơi thông nguồn lực phát triển quốc gia. Ngành Tư pháp tập trung tuyên truyền, quán triệt tư duy lấy thể chế làm “đột phá của đột phá”, chủ động tháo gỡ các nút thắt pháp lý nhằm kiến tạo một nền tư pháp minh bạch, hiện đại, phục vụ đắc lực sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

Người dân làm thủ tục về tư pháp - hộ tịch trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Sóc Trăng. Ảnh: S.H

Đột phá số hóa và dấu ấn từ thực tiễn

Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ Tư pháp chủ trì triển khai “chiến dịch” tổng rà soát hệ thống thủ tục hành chính (TTHC) quy mô lớn và mang lại những kết quả ấn tượng. Ngành tham mưu Chính phủ ban hành 11 nghị quyết về phân quyền, phân cấp, cắt giảm 697 TTHC, đơn giản hóa 673 TTHC và xóa bỏ 1.754 điều kiện kinh doanh không cần thiết, giúp giảm 53% thời gian thực hiện TTHC và cắt giảm 54,6% chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, ước tính tiết kiệm khoảng 23.000 tỉ đồng mỗi năm.

Công nghệ trở thành điểm sáng trong hoạt động tư pháp khi hệ thống thông tin giải quyết TTHC tiếp nhận trung bình hơn 85.000 hồ sơ/ngày với tỷ lệ trực tuyến đạt trên 98%. Ngành cũng đưa vào vận hành Nền tảng số thi hành án dân sự tích hợp biên lai điện tử và AI kết nối theo thời gian thực với Trung tâm dữ liệu quốc gia; cũng như tái cấu trúc Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật theo chuẩn quốc tế LegalDoc LM.

Hoạt động bổ trợ tư pháp và thi hành án ghi nhận chuyển biến toàn diện khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi Luật Công chứng và ban hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 về thí điểm chế định luật sư công. Trong lĩnh vực thi hành án dân sự, dù áp lực lớn từ nhiều đại án kinh tế, toàn hệ thống đã thi hành xong hơn 117.507 tỉ đồng (tăng 40,53%), thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế đạt hơn 6.568 tỉ đồng.

Bám sát tinh thần cải cách của Trung ương, Sở Tư pháp TP Cần Thơ triển khai toàn diện công tác hành chính tư pháp với nhiều kết quả nổi bật. Theo ông Nguyễn Văn Quân, Giám đốc Sở Tư pháp thành phố, 6 tháng đầu năm, Sở hoàn thành đúng tiến độ tất cả nhiệm vụ được giao. Trong đó, nhiều công tác cốt lõi như tập huấn nghiệp vụ hộ tịch; kiểm tra công tác hộ tịch tại 24 xã, phường và tập huấn nghiệp vụ đã được chủ động thực hiện và hoàn thành sớm hơn kế hoạch. Sở Tư pháp tổ chức triển khai Luật Hộ tịch năm 2026 cho lãnh đạo UBND cấp xã, công chức làm công tác hộ tịch, công chức tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Đặc biệt, Sở Tư pháp Cần Thơ đã hoàn thành số hóa dữ liệu hộ tịch lịch sử với tổng cộng 5.247.299 trường hợp được cập nhật thành công vào Hệ thống thông tin đăng ký và quản lý hộ tịch điện tử toàn quốc. Bên cạnh đó, Sở cung cấp dịch vụ công trực tuyến tất cả 196 thủ tục đủ điều kiện (cấp thành phố 143 thủ tục, cấp xã 53 thủ tục).

Tháo gỡ “điểm nghẽn” và định hướng chiến lược

Bên cạnh những kết quả khả quan, ngành Tư pháp vẫn còn những điểm nghẽn tại cơ sở khi áp lực công việc ngày một tăng. Tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết chưa được khắc phục triệt để. Đặc biệt, nguồn nhân lực tư pháp ở cơ sở còn thiếu so với yêu cầu nhiệm vụ. Hiện nay, cả nước chỉ có 31,3% cấp xã bố trí được 1 công chức tư pháp và 35,1% cấp xã bố trí được 2 công chức tư pháp. Công chức tư pháp cấp xã vừa phải tiếp nhận hồ sơ trực tiếp, vừa hỗ trợ, hướng dẫn công dân nộp trực tuyến, vừa liên tục thực hiện rà soát dữ liệu điện tử theo yêu cầu của Bộ nên rất áp lực.    

Sắp tới, ngành Tư pháp tập trung toàn lực hướng về cơ sở, lấy cải cách thể chế làm công cụ mở đường, tháo gỡ điểm nghẽn. Ngành xác định sẽ chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, tập trung nâng cao chất lượng công tác lập pháp, đẩy mạnh chuyển đổi số đồng bộ và cải cách TTHC một cách thực chất, tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Song song đó, việc kiện toàn bộ máy, nâng cao năng lực và giảm tải áp lực cho đội ngũ cán bộ tư pháp cơ sở sẽ là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu nhằm xây dựng hệ thống tư pháp hiện đại, minh bạch và văn minh.

Tại hội nghị sơ kết công tác tư pháp 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ, giải pháp công tác 6 tháng cuối năm 2026 của ngành Tư pháp, ông Hoàng Thanh Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, yêu cầu toàn ngành phải dồn sức hoàn thành chất lượng các dự án luật trình Quốc hội, quyết liệt tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đúng thời hạn. Đồng thời, cần siết chặt quản lý công tác bổ trợ tư pháp, nâng cao hiệu quả thi hành án và tích cực phối hợp các địa phương kiện toàn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tư pháp cơ sở có bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

PHI YẾN