HẠNH NGUYÊN (Theo Nikkei Asia)

Ngày càng nhiều học giả Nhật Bản đảm nhận các vị trí nghiên cứu tại những trường đại học và phòng thí nghiệm ở Trung Quốc. Nếu trước đây chủ yếu chào đón các kỹ sư Nhật, thì nay Bắc Kinh muốn thu hút các học giả trong ngành thiên văn học và những lĩnh vực khoa học cơ bản khác.

Phó Giáo sư Yosuke Mizuno công tác tại Viện Lý Chính Đạo, Trung Quốc. Ảnh: SJTU

Xu hướng trên trái ngược với Nhật Bản nơi mà các học giả đang chật vật tìm kiếm việc làm do các đại học cắt giảm ngân sách. Trong 20 năm qua, Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào các chương trình nghiên cứu, bám sát Mỹ về cả chất lượng lẫn số lượng bài báo nghiên cứu.

Hiromu Kameoka, từng là Phó Giáo sư tại Đại học Tohoku, đã trở thành trưởng nhóm tại Trung tâm Khoa học Thực vật Phân tử thuộc Viện Khoa học Trung Quốc (CAS) vào tháng 9-2022. Nhóm của ông hợp tác với Trung tâm John Innes, tổ chức của Anh nổi tiếng về những nghiên cứu thực vật. Tương tự các học giả khác, ông Kameoka cũng muốn quản lý một phòng thí nghiệm của riêng mình nhưng chưa bao giờ có cơ hội ở Nhật. Kameoka đã nộp đơn lên CAS để tìm kiếm một vị trí nghiên cứu ở nước ngoài để rồi được chấp nhận và ông được nhận vào làm sau 2 cuộc phỏng vấn.

Phòng thí nghiệm của Tiến sĩ Kameoka tại Trung Quốc cung cấp môi trường lý tưởng cho những nghiên cứu lâu dài. Ông thừa nhận mình may mắn hơn nhiều người khác, thậm chí là những người ở Trung Quốc. Khoảng 90 triệu yen (gần 650.000USD) được cấp để thành lập phòng thí nghiệm cũng như phục vụ nghiên cứu trong 5 năm. Ông Kameoka cũng có quyền tiếp cận những thiết bị hiện đại như máy phân tích khối lượng và kính hiển vi đồng tiêu. Phòng thí nghiệm có các kỹ sư bảo trì và thực hiện những nhiệm vụ khác.

Với đội ngũ gồm 50-60 nhà nghiên cứu thực vật, phòng nghiên cứu nói trên là hiếm thấy trên thế giới. Hợp đồng làm việc của Kameoka có thời hạn 5 năm nhưng có thể được gia hạn thêm 5 năm nếu ông vượt qua bài kiểm tra. Với những điều kiện làm việc tuyệt vời, tất nhiên Kameoka cũng muốn gắn bó thêm 5 năm.

Có rất ít thông tin về số lượng học giả Nhật công tác tại Trung Quốc, nhưng con số này đang tăng, một phần bởi môi trường nghiên cứu tại Trung Quốc ngày càng hấp dẫn. Các học giả Nhật Bản bị cuốn hút bởi Trung Quốc vì nước này có nhiều viện nghiên cứu nhất trên thế giới và cũng đang bám sát Mỹ về việc chi đậm cho nghiên cứu và phát triển. Kết quả là Trung Quốc có nhiều phòng thí nghiệm được trang bị đầy đủ thiết bị, trả lương hậu hĩnh cho các nhà nghiên cứu cùng nhiều ưu đãi cho phép học giả cống hiến hết mình cho các dự án.

Số lượng học giả Nhật tại Trung Quốc chủ yếu tập trung ở các lĩnh vực công nghệ sinh học, khoa học sự sống, thiên văn học. Tại Trung Quốc, các phòng thí nghiệm và cơ sở mới đang được xây dựng trong bối cảnh chính phủ nước này quyết định đẩy mạnh nghiên cứu về khoa học cơ bản cũng như khoa học ứng dụng. Trong đó, Viện Lý Chính Đạo thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải đang nuôi mộng trở thành tổ chức nghiên cứu vật lý thiên văn thuộc hàng đẳng cấp thế giới. Viện Lý Chính Đạo được thành lập năm 2016 và đang đẩy mạnh nghiên cứu về thiên văn học, cơ học lượng tử và vật lý hạt. Tại đây, Yosuke Mizuno, học giả người Nhật đang nghiên cứu về hố đen, đã giữ chức phó giáo sư kể từ năm 2020.