Các bằng chứng mới nổi cho thấy, kiểm soát căng thẳng tinh thần (stress) hiệu quả có thể đóng vai trò quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.

Tiến sĩ Rajiv Kovil, chuyên gia về bệnh tiểu đường và béo phì tại trung tâm sức khỏe Zandra Healthcare (Ấn Độ), cho biết stress hiếm khi là nguyên nhân duy nhất gây ra bệnh tiểu đường tuýp 2, nhưng nó ngày càng được công nhận là “một yếu tố quan trọng góp phần vào sự phát triển của bệnh”. 

Khi cơ thể cảm nhận được mối nguy, nó sẽ kích hoạt phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy”, giải phóng các hoóc-môn như cortisol, adrenaline, noradrenaline. Đây là những hoóc-môn cung cấp thêm năng lượng giúp cơ thể đối phó với mối đe dọa. 

Tuy nhiên, “những hoóc-môn này kích thích gan sản sinh glucose và làm giảm sự hấp thụ glucose vào cơ và mô mỡ, dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao”, Tiến sĩ Kovil giải thích. Để bù lại, tuyến tụy sản xuất nhiều insulin hơn. Nhưng với những người đã bị kháng insulin hoặc suy giảm chức năng tuyến tụy, sự gia tăng này có thể gây hại.

Thực tế, các nghiên cứu theo dõi đường huyết liên tục cho thấy lượng đường trong máu tăng đột biến trong thời gian bị stress, ngay cả khi chế độ ăn uống và hoạt động thể chất không thay đổi. 

Stress tạm thời là bình thường, nhưng nếu nó kéo dài ngày này qua ngày khác, nhiều vấn đề bắt đầu phát sinh. Theo thời gian, nồng độ cortisol tăng cao liên tục có thể làm tăng sản xuất glucose ở gan, thúc đẩy tích tụ mỡ quanh vùng bụng và làm trầm trọng thêm tình trạng kháng insulin. Stress mãn tính cũng làm tăng nồng độ các chất gây viêm, cản trở quá trình truyền tín hiệu điều chỉnh insulin. Ngoài ra, những người bị stress dai dẳng thường ngủ không ngon, ít vận động và có xu hướng ăn những món giàu calo để giải tỏa căng thẳng, tạo nên một “cơn bão hoàn hảo” dẫn đến rối loạn chuyển hóa.

Tiến sĩ Kovil giải thích, về lâu dài, các tế bào beta phải hoạt động vất vả hơn để bù đắp tình trạng kháng insulin ngày càng trầm trọng, có thể khiến chức năng tuyến tụy quá tải, dẫn đến suy giảm khả năng dung nạp glucose, tiền tiểu đường và cuối cùng là bệnh tiểu đường tuýp 2.

Tuy khẳng định stress không trực tiếp gây bệnh tiểu đường tuýp 2, song các chuyên gia khuyến cáo nên xem nó như một yếu tố tương tác và khuếch đại các yếu tố nguy cơ khác như di truyền, thừa cân, thói quen ăn uống không lành mạnh, ít vận động thể chất... 

T. TRÚC (Theo Indian Express)