Tháng 3-2017, trong 2 ca tử vong do bệnh sốt xuất huyết (SXH) ở tỉnh Đồng Tháp, có 1 ca tử vong là người lớn. Điều này chứng tỏ, bệnh SXH không chỉ gây bệnh và làm tử vong trẻ em, mà còn nguy hiểm cả với người lớn…

Dễ chẩn đoán nhầm

Tại Khoa Nhiễm, Bệnh viện (BV) Đa khoa Trung ương Cần Thơ, 3 tháng đầu năm 2017, BV điều trị nội trú 75 ca SXH. Trong đó, có 40 bệnh nhân tại TP Cần Thơ, còn lại ở các tỉnh lân cận. Bệnh nhân Nguyễn Thanh Điền, xã Vị Đông, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang, sau 4 ngày nhập viện, bệnh đã bớt nhiều, ăn ngủ được. Bệnh nhân Điền cho biết: "Cách đây 6 ngày, tôi bị sốt, nhức đầu, cứ nghĩ bị sốt thông thường nên mua thuốc tây uống. Sau 2 ngày uống thuốc, bệnh không giảm mà ngày càng tăng, sốt cao lên đến 40oC, nhức đầu, chóng mặt, mệt, gia đình đưa đi nhập viện. Bác sĩ chẩn đoán bị bệnh SXH". Qua khám, tay chân bệnh nhân Điền nổi đầy ban, bác sĩ chuyên khoa I Trần Ngô Phúc Mỹ, Quyền Trưởng khoa Nhiễm, cho biết: "Bệnh nhân phát ban dạng chấm xuất huyết ở đầu xa chi là biểu hiện tiên lượng tốt. Nhiều người bệnh lo lắng thấy ban nổi đầy đầu tay, chân nhưng đó là dấu hiệu đáng mừng vì bệnh nhân sắp xuất viện".

Bác sĩ khám cho bệnh nhân bị SXH.

Trong 1- 2 ngày đầu bệnh nhân nhiễm siêu vi Dengue thường có biểu hiện: sốt cao đột ngột, nhức đầu, chảy mũi, xung huyết da… dễ nhẫm lần với các bệnh siêu vi khác như cúm. Khi làm nghiệm pháp dây thắt: xác định huyết áp (HA) tối đa, HA tối thiểu; bơm hơi đến HA trung bình = ½ (HA tối đa + HA tối thiểu ), duy trì 10 phút, xả nhanh; quan sát mặt trước cánh tay và cẳng tay phần dưới dây thắt, có 10-20 chấm xuất huyết/1cm2 là dương tính (chấm xuất huyết màu đỏ, vài mm, phẳng mặt da, căng da không mất). Nếu dương tính, đây là một dấu hiệu gợi ý, có thể bệnh nhân bị bệnh SXH. Xét nghiệm máu có thể thấy dung tích hồng cầu tăng dần và tiểu cầu giảm dần, bác sĩ có thể cho xét nghiệm tìm kháng nguyên siêu vi Dengue trong giai đoạn này để chẩn đoán bệnh sớm.

Dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng

Bệnh SXH có 3 mức độ: SXH Dengue, SXH Dengue có dấu hiệu cảnh báo và SXH Dengue nặng. Với SXH Dengue, bệnh nhân được điều trị tại nhà và theo dõi sát để phát hiện kịp thời các dấu hiệu cảnh báo như: vật vã, li bì, nôn nhiều, tiểu ít, đau bụng vùng gan...Khi có các biểu hiện trên, bệnh nhân phải được theo dõi sát tại cơ sở y tế để có chỉ định điều trị kịp thời.

Bệnh SXH Dengue diễn tiến nặng là không lường trước được và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. SXH Dengue nặng, bệnh nhân vào sốc hoặc xuất huyết nội tạng (dạ dày, não,..), rối loạn đông máu, suy gan, suy thận, viêm não ...Với viêm não do siêu vi Dengue, bệnh có thể để lại di chứng nặng nề cho bệnh nhân.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo bệnh nhân khi có các triệu chứng bệnh trên, không nên tự ý ra tiệm thuốc tây mua thuốc uống vì thuốc aspirin có thể gây xuất huyết. Dùng thuốc không đúng, bệnh nhẹ thành ra nặng. Ngoài ra, nếu bị sốt dưới 38,3oC, chỉ cần lau mát, không nên dùng thuốc hạ sốt vì nếu dùng thuốc hạ sốt tích cực có thể gây trùng lấp dấu hiệu cảnh báo bệnh nhân khi vào sốc (hạ thân nhiệt đột ngột) .

Năm 2016, Khoa Nhiễm điều trị một số ca SXH Dengue nặng, bệnh nhân sốc, tái sốc nhiều lần, hoặc xuất huyết tiêu hóa, viêm não... điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế, không có tử vong. Từ đầu năm 2017 đến nay, chưa ghi nhận ca bệnh SXH nặng ở người lớn. Điều trị các ca nặng, khoa bố trí phòng riêng, có hệ thống ôxy đầu giường, máy thở khi cần và gần sát phòng trực của nhân viên y tế để được theo dõi sát. Khi có ca nặng, điều trị đúng phác đồ mà bệnh nhân không đáp ứng thì các bác sĩ liên hệ với các chuyên gia ở Bệnh viện Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh để hội chẩn (qua điện thoại). Hiện khoa Nhiễm đang triển khai phòng chăm sóc toàn diện tại khoa để phục vụ điều trị các bệnh nặng đặc thù truyền nhiễm, trong đó có bệnh SXH.

Bệnh SXH hiện chưa có vắc-xin phòng bệnh và không có thuốc điều trị đặc hiệu, do muỗi truyền bệnh nên khó khống chế được. Khi bệnh nặng, chỉ có biện pháp hồi sức tổng hợp chung nên có nhiều nguy cơ đe dọa tính mạng của người bệnh. Vì thế, giải pháp phòng bệnh tốt nhất hiện nay theo các bác sĩ là phòng muỗi đốt. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ, bệnh nhân nên đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. 

Bài, ảnh: H.HOA