Xác định ĐBSCL là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước, thời gian qua, các ngân hàng đã đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho sản xuất nông nghiệp, đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn. Tín dụng nông nghiệp, nông thôn của ngành ngân hàng góp phần quan trọng trong việc tạo ra những thành tựu lớn cho ngành nông nghiệp. Song, vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của vùng. Để tạo sức bật cho ngành nông nghiệp, vốn tín dụng là "kênh" quan trọng, thúc đẩy sự tăng trưởng.

Ưu tiên vốn cho "tam nông"

Thu hoạch lúa tại huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang.

Theo Vụ Tín dụng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, tính đến ngày 31-8-2013, tổng nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng (TCTD) ở các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đạt 236.161 tỉ đồng, tăng 13,61% so với cuối năm 2012, đáp ứng 77,4% nhu cầu vay vốn tại khu vực. Tổng dư nợ cho vay đạt 301.652 tỉ đồng, tăng gần 13,08% so với 31-12-2012. Trong quá trình hoạt động, các ngân hàng đặc biệt quan tâm cấp tín dụng cho các sản phẩm chủ lực của vùng như lúa gạo, thủy sản. Tính đến ngày 31-8-2013, dư nợ cho vay kinh doanh xuất khẩu gạo ở ĐBSCL trên 29.200 tỉ đồng, dư nợ cho vay thu mua tạm trữ lúa, gạo vụ đông xuân 2012-2013 và hè thu 2013 hơn 14.800 tỉ đồng; dư nợ cho vay nuôi trồng, thu mua, chế biến xuất khẩu thủy sản 35.381 tỉ đồng. Hiện mạng lưới hoạt động của các TCTD đã mở rộng đến hầu khắp các địa bàn vùng sâu, vùng xa, người dân có thể tiếp cận dễ dàng với dịch vụ tín dụng ngân hàng.

Ông Lê Văn Thi, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, cho biết: Trong 5 năm qua, tỉnh đã đầu tư 23.670 tỉ đồng vốn ngân sách phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn; trong đó, chủ yếu là đầu tư cơ sở hạ tầng. Các TCTD còn đẩy mạnh cho vay nông nghiệp, nông thôn, với nguồn vốn vay gần 80.000 tỉ đồng. Nhờ tiếp cận vốn ngân hàng, người dân có điều kiện thực hiện tốt việc thâm canh, tăng vụ, khai thác hiệu quả vòng quay của đất, mặt nước và tài nguyên biển. Đặc biệt, các ngân hàng đã phối hợp cùng UBND tỉnh triển khai có hiệu quả Đề án cơ giới hóa nông nghiệp thông qua việc cho vay hỗ trợ lãi suất từ ngân sách tỉnh, góp phần cải thiện đáng kể chỉ số cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp. Nguồn vốn tín dụng còn đóng góp tích cực trong việc đảm bảo an sinh xã hội, đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi ở nông thôn. Đây còn là nguồn vốn quan trọng trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

Theo các địa phương vùng ĐBSCL, nguồn vốn tín dụng ngân hàng góp phần làm thay đổi diện mạo vùng ĐBSCL thông qua việc đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông thủy lợi. Đồng thời, cung ứng vốn kịp thời cho sản xuất nông nghiệp, nhất là phục vụ sản xuất, chế biến lúa gạo, thủy sản. Tuy nhiên, hoạt động cho vay đối với sản xuất, tiêu thụ lúa gạo ở ĐBSCL vẫn tồn tại nhiều khó khăn, nên chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế của vùng, đặc biệt là hướng đến phát triển nền nông nghiệp kỹ thuật cao, bền vững. Đơn cử như, các ngân hàng quan tâm giải ngân vốn cho nuôi trồng, chế biến mặt hàng cá tra. Song tình trạng nuôi trồng không theo quy hoạch, cạnh tranh không lành mạnh khiến nhiều doanh nghiệp chế biến thủy sản hoạt động không hiệu quả làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. "Để tái cơ cấu ngành nông nghiệp phát triển theo hướng bền vững, mang lại giá trị gia tăng cao đòi hỏi ngân hàng tiếp tục tập trung vốn đầu tư, khai thác có hiệu quả các sản phẩm thế mạnh của vùng. Đồng thời, đưa ra các sản phẩm tín dụng phù hợp với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn để nông dân tiếp cận một cách thuận lợi, nhanh chóng"-ông Nguyễn Viết Mạnh, Vụ trưởng Vụ Tín dụng NHNN khẳng định.

Định hướng từ chính sách

ĐBSCL được đánh giá là một trong những khu vực sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề của tình trạng biến đổi khí hậu, sản xuất nông nghiệp thường xuyên đứng trước rủi ro mất mùa do thiên tai, dịch bệnh. Lẽ đó, khi đưa vốn vào sản xuất nông nghiệp, ngân hàng sẽ chịu chung rủi ro với nông dân; đồng thời phải chấp nhận các khoản vay nhỏ lẻ theo quy mô nông hộ. Theo Tiến sĩ Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương, trong quá trình phát triển của ngành nông nghiệp, sản xuất nhỏ lẻ phải được thay thế bằng các hình thức như trang trại, hợp tác xã, công ty cổ phần nông nghiệp, công ty ủy thác nhằm đưa hoạt động sản xuất vào chuỗi liên kết khép kín từ đầu vào đến đầu ra. Chuỗi liên kết này mới có khả năng hấp thụ tiến bộ khoa học công nghệ và hấp thu nguồn vốn đủ lớn để phục vụ yêu cầu sản xuất tiên tiến, hiện đại.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nông nghiệp vẫn đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế, đảm bảo an ninh lương thực, phục vụ xuất khẩu. Chính vì thế, các ngân hàng đang chuyển dịch dòng vốn về khu vực nông thôn và ĐBSCL hứa hẹn là khu vực đầy tiềm năng cho các ngân hàng đầu tư. Tiến sĩ Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank), cho biết: "Với Đề án "Đầu tư tín dụng phát triển nông nghiệp, nông thôn vùng ĐBSCL giai đoạn 2010-2013, LienVietPostBank đã thực hiện chính sách gắn kết doanh nghiệp với nông dân cho vay khép kín, giúp nông dân sản xuất lương thực có lãi tối thiểu 30%. Qua đó, có khoảng 15.000 hộ nông dân vay vốn với doanh số cho vay đến tháng 6-2013 hơn 5.000 tỉ đồng, tổng dư nợ đạt gần 3.000 tỉ đồng. Giai đoạn 2013-2015, LienVietPostBank tiếp tục triển khai gói tín dụng 5.000 tỉ đồng cho vay ưu đãi, có bảo hiểm lãi suất để nông dân vùng ĐBSCL yên tâm tiếp cận vốn phục vụ sản xuất".

Vừa qua, tại hội thảo "Giải pháp cho vay nông nghiệp, nông thôn có bảo hiểm lãi suất tại ĐBSCL" diễn ra tại TP Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Văn Bình khẳng định: "Để tiến hành tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, trước mắt phải đầu tư hoàn thiện cơ sở, hạ tầng, tổ chức sản xuất hàng hóa với quy mô lớn nhằm tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh sự quan tâm đầu tư của Trung ương về cơ sở hạ tầng, đổi mới cơ chế chính sách, các ngân hàng thương mại cần quan tâm cung cấp tín dụng cho nông nghiệp, đơn giản hóa thủ tục cho vay, đưa vốn vào phục vụ sản xuất. Ngoài ra, các địa phương cần hỗ trợ nông dân tổ chức tốt khâu sản xuất, sử dụng đồng vốn hiệu quả để góp phần giảm thiểu rủi ro, đảm bảo lợi nhuận cho cả nông dân lẫn ngân hàng.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN