Với tư duy lắng nghe nhiều hơn, đi sâu vào đời sống hơn, các luật, nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua vào kỳ họp cuối năm đã thể hiện rõ tinh thần tiếp thu và giải trình, mang đậm chất hiện đại. Không riêng tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, mà các kỳ Quốc hội trước đó, cũng đã có nhiều dự án luật được thông qua, gỡ vướng rất nhiều vấn đề, nhất là trong thời điểm đất nước đang chuyển mình, bước đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Góp chung vào những dòng luật vừa gần dân vừa mang tính hiện đại, có sự đóng góp không nhỏ của nhân dân và đại biểu Quốc hội, HĐND TP Cần Thơ…

Lắng nghe dân

Cầm xấp hồ sơ đến Văn phòng đăng ký đất đai Khu vực 1, ông Phan Thế Cẩm ở phường An Bình, TP Cần Thơ, vui vẻ nói: “Tôi đi làm thủ tục tặng cho con miếng đất để nó cất nhà ra riêng. Giờ Luật Đất đai thoáng hơn nhiều rồi. Trước đây, chỉ có tặng cho con mới không bị đóng thuế chuyển nhượng. Đợt rồi, Luật Đất đai năm 2024 đã tiếp thu những phản ánh của dân, giờ anh chị em cho tặng đất không phải đóng thuế nữa. Nhà nước ngày càng lắng nghe ý kiến dân để sửa luật phù hợp hơn”.

Lãnh đạo UBND xã Thới Lai cùng các cơ quan chuyên môn của xã lắng nghe, trao đổi với hộ dân bị ảnh hưởng dự án đường ống dẫn khí lô B - Ô Môn. Ảnh: CTV

Với chiếc nón trùm kín đầu do tóc rụng trong lần hóa trị, em Đ (ở phường Tân An), cho biết: “Em phát hiện ung thư khi đang học đại học năm nhất. Giờ em xin tạm hoãn chương trình học để tập trung điều trị. Nghe mấy cô ở xóm cho biết Nhà nước có quy định hỗ trợ cho người bị bệnh hiểm nghèo nên em làm hồ sơ và hiện tại, hằng tháng em được nhận 500.000 đồng. Có tiền này em mua thêm thịt, sữa để bồi bổ sức khỏe. Được Nhà nước quan tâm, người bệnh như em cảm thấy ấm lòng!”.  

Những quy định, chế độ, chính sách ra đời gỡ vướng cho dân đều từ việc các cấp, các ngành năng động, mạnh dạn tổ chức cách làm mới, mô hình hay để dân “chịu nói” và giúp dân hiểu được vai trò “làm chủ đất nước” của mình.

Chương trình “Gặp gỡ giữa chính quyền và doanh nghiệp” được UBND TP Cần Thơ tổ chức thường niên, nhằm lắng nghe những băn khoăn, vướng mắc trong hoạt động của doanh nghiệp, nhất là các vướng mắc về pháp lý, thủ tục để cùng tháo gỡ tạo được hiệu ứng tích cực, nhận được nhiều đóng góp. Hay mô hình “Cà phê chính sách”, là sự sáng tạo trong hoạt động tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện của phường Xuân Khánh (quận Ninh Kiều cũ) trước khi hợp nhất, được xã, phường của thành phố học hỏi làm theo. Đây là kênh để chính quyền địa phương và ngành bảo hiểm xã hội lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân về các quy định, chính sách, qua đó nhiều ý kiến được tiếp thu, điều chỉnh, nhất là quy định về chuyển tuyến, hồ sơ chuyển viện, hỗ trợ người nghèo tham gia bảo hiểm y tế…

Những phát sinh từ thực tiễn đời sống đã sớm được điều chỉnh phù hợp minh chứng cho tinh thần luôn lắng nghe của “công bộc” đã thấm nhuần tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải từ nhân dân mà ra, là kết quả phản ánh nhu cầu, lợi ích căn bản của nhân dân.  

Sâu sát đời sống

Chủ thể quan trọng không thể thiếu đó là đại biểu dân cử. Không phải đương nhiên mà pháp luật quy định người đứng đầu, người do dân cử phải thực hiện công tác tiếp công dân và tiếp xúc cử tri. Theo bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Trưởng Ban Pháp chế HĐND thành phố, đây là nhiệm vụ quan trọng, là hoạt động đặc thù của cơ quan dân cử, hoạt động không thể thiếu trước và sau mỗi kỳ họp thường lệ. Thông qua tiếp xúc, mối quan hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri ngày càng gắn bó, thắt chặt hơn; đồng thời những bức xúc từ cuộc sống, những ý kiến, kiến nghị chính đáng được cử tri gửi gắm là cơ sở để đại biểu cùng chính quyền nhìn lại hoạt động của mình...

Ông Nguyễn Văn Ổi ở ấp Trường Thuận, xã Thới Lai, bộc bạch: “Tôi rất đồng tình là tại các kỳ tiếp xúc cử tri có ban, ngành cùng tham gia để giải quyết các kiến nghị trong phạm vi thẩm quyền. Cách làm này, chúng tôi cảm thấy mình được tôn trọng nên có động lực trong đóng góp ý kiến xây dựng địa phương”.

Những ý kiến tưởng chừng nhỏ nhoi ấy lại là xuất phát từ thực tiễn đời sống hằng ngày. Do đó, có sâu sát, có gần gũi, thay đổi tư duy trong cách lắng nghe, người cán bộ mới có thể xây dựng hoặc tham mưu những chủ trương, thể chế, chính sách tốt, phù hợp lòng dân, bởi “Trí tuệ của nhân dân là vô cùng, vô tận” (*).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nêu ý kiến tại Hội thảo khoa học quốc gia “Xây dựng Quy định về công tác chính trị, tư tưởng” do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì: “Coi góp ý của dân không phải là sự phê bình mà là sự đồng hành, coi tiếng nói từ cơ sở không phải là phản biện mà là dữ liệu quý giá để điều chỉnh chính sách” và “Trong bối cảnh toàn Đảng đang nhấn mạnh tinh thần đổi mới sáng tạo, xây dựng tầm nhìn dài hạn, thì lắng nghe phải trở thành điểm xuất phát của mọi quyết sách”.

Yến Phương

-------------

(*) Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, 2011, tập 12, trang 283.