Trước khi Israel ném bom dữ dội xuống Dải Gaza, việc tiếp cận nước sạch vốn đã khan hiếm đối với người dân Palestine ở vùng đất bị phong tỏa này. Sắp tới, tình hình có thể còn tồi tệ hơn khi Israel bơm nước biển nhằm làm ngập các đường hầm của phong trào Hồi giáo Hamas.

Binh sĩ Israel lắp đặt các đường ống và máy bơm gần biển. Ảnh: Twitter

Theo báo cáo trên tờ Wall Street Journal (WSJ) ngày 12-12, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã bắt đầu bơm nước biển vào Gaza để phá hủy mạng lưới đường hầm, nơi các tay súng Hamas đang ẩn náu và giam giữ con tin.

WSJ dẫn lời giới chức Mỹ tiết lộ Israel đã lắp đặt ít nhất 5 máy bơm cỡ lớn ở gần trại tị nạn al-Shati thuộc phía Bắc Gaza. Các máy bơm này có thể dẫn nước từ Ðịa Trung Hải vào với tốc độ hàng ngàn mét khối mỗi giờ. Quá trình nhấn chìm địa đạo của Hamas có thể kéo dài vài tuần.

Tuy nhiên, các chuyên gia về nước, ngoại giao và xung đột cho rằng hành động trên của Israel có thể gây ảnh hưởng tới hệ sinh thái, bao gồm làm ô nhiễm nguồn cung nước vốn đã kiệt quệ ở Gaza và hư hại mùa màng. Những tác động này có thể bị cho là vi phạm luật nhân đạo quốc tế.

“Chúng tôi có thể dự báo rằng nước biển sẽ thấm vào đất từ các đường hầm, nhất là ở những khu vực có đường hầm đã bị hư hỏng trước đó”, Juliane Schillinger, nhà nghiên cứu tại Ðại học Twente (Hà Lan) nhận định. Việc rò rỉ này sẽ dẫn tới ô nhiễm đất cục bộ và nước ngầm bởi nước biển không chỉ có độ mặn cao mà còn bị ô nhiễm do nước thải chưa qua xử lý. Nước thải chưa xử lý từ hệ thống thoát nước hư hỏng ở Gaza đã liên tục được xả ra Ðịa Trung Hải.

Tầng ngậm nước vùng duyên hải ở Gaza, nguồn cung nước duy nhất tại dải đất này, cũng đã bị ô nhiễm do bơm quá mức và chất thải. Theo Michael Mason, Giáo sư tại Ðại học Kinh tế Luân Ðôn (Anh), bất cứ viễn cảnh tái thiết cơ sở hạ tầng nước ở Gaza thời hậu chiến nào cũng đều phụ thuộc vào việc tiếp cận tầng ngậm nước - nguồn nước có nguy cơ càng bị nhiễm mặn hoặc ô nhiễm bởi kế hoạch nhấn chìm đường hầm của Israel.

Nước cung cấp cho người dân Gaza thường không liên tục thông qua các máy bơm do Israel kiểm soát. Ba đường ống từ Israel cung cấp 13% nhu cầu nước của Gaza. Giai đoạn đầu của cuộc xung đột hồi tháng 10, phía Israel từng tắt hoàn toàn các máy bơm này trong nhiều ngày.

Khoảng 96% nước sinh hoạt trong các hộ gia đình ở Gaza đã bị nhiễm bẩn và không phù hợp để con người sử dụng. Phần lớn người dân tại đây phụ thuộc vào các xe bồn tư nhân cung cấp nước và các nhà máy khử muối chưa được cấp phép. Nước từ các nhà máy khử muối thường bị nhiễm bẩn. Và rồi chiến sự tại Gaza đã buộc ít nhất 3 nhà máy khử muối, vốn có thể sản xuất lượng nước đáp ứng khoảng 7% nhu cầu nước sạch của Gaza, ngừng hoạt động.

Kế hoạch gây ngập lụt của Israel cũng có thể tác động xấu đến nông nghiệp, lĩnh vực phụ thuộc vào việc tưới tiêu và chiếm khoảng 11% GDP của Gaza. Ngoài tác động đến môi trường, chiến thuật trên còn dấy lên những lo ngại về sự an toàn của các con tin người Israel bị Hamas giam giữ kể từ ngày 7-10.

Ðây không phải lần đầu tiên các đường hầm bị nhấn chìm nhằm làm suy yếu sức mạnh Hamas. Ai Cập từng bơm nước thải và nước biển vào mạng lưới này năm 2013 và 2015, trong nỗ lực ngăn chặn nạn buôn lậu vũ khí, nguồn lực và các tay súng qua lại giữa phía Nam Gaza và bán đảo Sinai. Trong đó, hành động bơm nước biển của Cairo đã gây ngập lụt nhiều nhà dân, doanh nghiệp tại Gaza cũng như ảnh hưởng đến nguồn cung nước và đất nông nghiệp.

Ngày 14-12, tờ The Times of Israel xác nhận cuộc thử nghiệm gây ngập đường hầm quy mô hạn chế bằng nước biển của Israel đã thành công. Phát ngôn viên IDF Daniel Hagari cho rằng quân đội Israel đã dựa vào thông tin tình báo về nơi giam giữ con tin và các binh sĩ sẽ không tiến hành những bước đi gây hại cho họ. Trong khi đó, Osama Hamdan, quan chức cấp cao của Hamas, tuyên bố các đường hầm được thiết kế để chống ngập cũng như “những mối nguy hiểm tiềm tàng khác”.

HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp