Sự xuất hiện của loại tàu chiến hiện đại nhất tại vùng biển kế cận Malaysia cùng với các cuộc tập trận dồn dập thời gian gần đây, hải quân Trung Quốc đã tỏ rõ ý đồ "nuốt chửng" Biển Đông và sẵn sàng đương đầu với chính sách "xoay trục châu Á" của Mỹ.

"Thông điệp bất ngờ" từ Bãi cạn James

Tân Hoa Xã cho biết một đơn vị hải quân gồm 4 tàu chiến Trung Quốc đã đến một khu vực gần Bãi cạn James hôm 26-3, trong số đó có tàu đổ bộ tiên tiến nhất và lớn nhất của nước này tên là Jinggangshan (Tĩnh Cương Sơn). Các chuyên gia quốc tế cho biết tàu này được dùng để phát động tấn công các đảo nhỏ và đây là tàu hải quân đầu tiên có khả năng chở xe vận tải và máy bay lên thẳng. Đặc biệt, Jinggangshan có sự hộ tống tốt nhất của một khu trục hạm loại lớn được trang bị tên lửa dẫn đường Lanshou (Lan Châu) và hai tàu khu trục mang tên lửa Yulin (Ngọc Lâm) và Henshui (Hành Thủy). Truyền thông Trung Quốc nghênh ngang hô hào rằng "lực lượng phản ứng nhanh" gồm 4 tàu chiến này có khả năng phát hiện và tiêu diệt máy bay, tên lửa và tàu ngầm của đối phương.

Tàu hải quân Trung Quốc. Ảnh: AP

Theo các nhà quan sát, hải quân Trung Quốc trước nay vẫn thường xuyên đi tuần tra và tập trận trên Biển Đông, chưa bao giờ thấy họ đưa nhiều tàu chiến hiện đại cùng một lúc và đi quá xa như vậy. Bãi cạn James chỉ cách bờ biển Malaysia khoảng 80km và cách Brunei khoảng 200km, nhưng cách đại lục tới khoảng 1.800km. Các nhà phân tích cho rằng động thái mới của hải quân Trung Quốc là một "thông điệp mạnh mẽ đầy bất ngờ" chứng minh Bắc Kinh đang theo đuổi mộng bành trướng, rắp tâm thâu tóm Biển Đông.

Malaysia và Brunei chưa có phản ứng gì sự xuất hiện của hạm đội tàu chiến Trung Quốc tại Bãi cạn James. Theo Carlyle Thayer, chuyên gia về Biển Đông của Đại học New South Wales (Úc), hạm đội trên của Trung Quốc không vi phạm luật quốc tế và sự xuất hiện của nó tại đây chỉ mang tính biểu tượng hơn là cố ý gây hấn. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng đó là lời cảnh báo cho Kuala Lumpur vì các giàn khoan dầu của Malaysia nằm cách không xa Bãi cạn James.

Ian Storey, một chuyên gia khác về Biển Đông của Viện nghiên cứu Đông Nam Á tại Singapore, thì nhận định hành động lần này của Bắc Kinh sẽ gây lo ngại cho Malaysia và Brunei, khiến hai nước "không thể kéo dài sự kiên nhẫn coi nhẹ những hành vi gây hấn ngày càng gia tăng của Trung Quốc trên Biển Đông".

Theo Nhật báo Phố Wall của Mỹ, tiếng nói của Brunei trong vấn đề Biển Đông sẽ rất quan trọng, bởi nước này đang giữ ghế chủ tịch luân phiên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), nơi mà Mỹ và các đồng minh châu Á đã nỗ lực thuyết phục các bên có lập trường chung chống lại chính sách bành trướng hết sức ngang ngược của Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp lãnh hải.

Trung Quốc sợ Mỹ "xoay trục châu Á"

Theo các nhà phân tích, việc hải quân Trung Quốc tiến hành một cuộc tập trận quy mô lớn tại Biển Đông từ hôm 23-3 với sự tham gia của "lực lượng phản ứng nhanh" là một phần trong chiến lược chuyển đổi từ "cường quốc mặt đất (lục quân) sang cường quốc biển" theo chủ trương của Tập Cận Bình. Hạm đội này đang chuẩn bị một cuộc tập trận tại một vùng biển nước sâu nằm giữa Philippines và Đài Loan. Trung Quốc cũng đã tăng cường tuần tra Biển Đông bằng tàu chiến bên cạnh tàu hải giám, sẵn sàng dùng vũ lực tấn công tàu dân sự của đối phương.

Tuy nhiên, theo ông Michael Auslin, một chuyên gia Đông Á của Viện Kinh doanh Mỹ, cuộc tập trận quân sự của Trung Quốc trên Biển Đông chứng tỏ rằng Bắc Kinh thật sự lo ngại chính sách "xoay trục châu Á" của Mỹ khuyến khích các đồng minh như Nhật Bản và Philippines sẵn sàng đối đầu với Trung Quốc. Auslin cho rằng trước đây, Mỹ đã đánh mất lòng tin với các đồng minh và bạn bè vì không can dự vào châu Á, mà sự bất động của Mỹ được Trung Quốc hiểu như "đèn xanh" cho họ lấn tới. Mỹ là một cường quốc truyền thống tại châu Á-Thái Bình Dương và chiến lược tái cân bằng khu vực này của Washington được Bắc Kinh coi là mối đe dọa bao vây và cản trở sự phát triển của Trung Quốc.

KIẾN HÒA (Tổng hợp)