Thực hiện Quyết định số 1640/QĐ-TTg ngày 21-9-2011 của Thủ tướng Chính phủ, các tỉnh, thành vùng ĐBSCL được xây dựng mới, nâng cấp nhiều trường dân tộc nội trú (DTNT). Các trường DTNT đã tạo nguồn cho các trường đại học, cao đẳng, góp phần nâng cao trình độ dân trí, xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự phát triển của vùng ĐBSCL.

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, thực hiện Quyết định số 1640/QĐ-TTg ngày 21/9/2011 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án củng cố và phát triển hệ thống trường phổ thông DTNT, vùng ĐBSCL được phê duyệt hỗ trợ kinh phí để đầu tư cơ sở vật chất cho 11 trường phổ thông DTNT thành lập mới và đầu tư bổ sung các hạng mục cho 14 trường hiện có. Đến nay, đã có 4 trường hoàn thành đưa vào sử dụng: An Giang 1 trường, Sóc Trăng 2 trường, Cà Mau 1 trường và 5 trường đang được thi công ở các tỉnh Kiên Giang, An Giang, Trà Vinh và Sóc Trăng. Riêng 2 trường tại tỉnh Bạc Liêu không được thành lập vì không huy động đủ học sinh, sau khi rà soát lại UBND tỉnh Bạc Liêu đề xuất chuyển sang mở rộng Trường phổ thông DTNT tỉnh thành trường phổ thông DTNT có 2 cấp học (THCS và THPT), đảm nhận nhiệm vụ đào tạo học sinh THCS cho cả hai huyện Vĩnh Lợi và Hồng Dân. Nhìn chung, mạng lưới trường DTNT ở các tỉnh, thành trong vùng đã đều khắp. Ông Trần Quốc Thanh, Trưởng ban Dân tộc tỉnh An Giang, cho biết: "Mạng lưới trường DTNT trên địa bàn tỉnh đã đáp ứng được cơ bản nhu cầu học của học sinh dân tộc thiểu số (DTTS) trên địa bàn".

Trước khi triển khai đề án, các địa phương vùng ĐBSCL cũng đã chủ động quy hoạch mạng lưới trường phổ thông DTNT, đáp ứng nhu cầu tạo nguồn đào tạo cán bộ người DTTS, nhằm phủ kín trường phổ thông DTNT ở các huyện có từ 10.000 người DTTS trở lên. Đến nay, vùng ĐBSCL có 30 trường phổ thông DTNT, với gần 9.000 học sinh, trong đó, có 9 trường phổ thông DTNT cấp tỉnh, thành, 21 trường phổ thông DTNT cấp huyện. Số trường phổ thông DTNT đạt chuẩn quốc gia là 8/30 trường, chiếm khoảng 27%, trong đó, 4 trường đạt chuẩn cấp tỉnh (tỉnh Hậu Giang, Kiên Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng), 4 trường đạt chuẩn cấp huyện (tỉnh Sóc Trăng có 2 trường, tỉnh Kiên Giang 2 trường); tỷ lệ tốt nghiệp THPT, THCS của các trường phổ thông DTNT trong các năm gần đây, hầu như luôn đạt 100%.

Trường Phổ thông DTNT Him Lam, Hậu Giang.

Tại tỉnh Trà Vinh, theo ông Thạch Tha Lai, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Trà Vinh, hiện có gần 60.000 học sinh Khmer đang học ở các trường trên địa bàn tỉnh, (chiếm tỷ lệ trên 33%) tổng số học sinh. Để đáp ứng nhu cầu học nội trú cho học sinh DTTS, tỉnh Trà Vinh đã xây dựng 7 trường phổ thông DTNT, trong đó, có 1 trường tỉnh bậc THPT và 6 trường huyện bậc THCS (riêng Trường THCS và THPT Trà Cú dạy cả hai cấp THCS và THPT). Thời gian qua, tỉnh Trà Vinh cũng đã triển khai thực hiện Quyết định số 1640/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Đề án củng cố và phát triển hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú giai đoạn 2011 - 2015". Theo Đề án đến năm 2015, toàn tỉnh Trà Vinh có 8 trường phổ thông DTNT, trong đó, có 1 trường tỉnh cấp THPT, 2 trường huyện cấp THCS-THPT và 5 trường huyện cấp THCS. Quá trình thực hiện đề án, tỉnh Trà Vinh đã đầu tư xây dựng bổ sung các hạng mục công trình các trường phổ thông DTNT theo hướng đạt chuẩn quốc gia, đảm bảo các điều kiện để nuôi, dạy học sinh nội trú; cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mở rộng thêm phòng học, phòng chức năng các Trường phổ thông DTNT THCS huyện Duyên Hải, phổ thông DTNT THCS huyện Châu Thành, phổ thông DTNT THCS- THPT huyện Trà Cú, phổ thông DTNT tỉnh và trường phổ thông DTNT THCS huyện Tiểu Cần. Đồng thời, xây dựng mới Trường phổ thông DTNT THCS huyện Càng Long. Ông Tha Lai cho biết thêm: "Hiện nay, Trường phổ thông DTNT THCS huyện Càng Long đã hoàn thành, chờ quyết định thành lập để đi vào hoạt động. Như vậy, trừ thị xã Duyên Hải (mới được thành lập, chia tách từ huyện Duyên Hải), chưa có trường DTNT, các địa phương còn lại đều có trường DTNT, đảm bảo cho học sinh dân tộc Khmer vào học THCS. Riêng trường DTNT ở Trà Cú và Tiểu Cần, có đào tạo thêm cấp THPT".

Theo ông Lý Ro Tha, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sóc Trăng, thực hiện các Quyết định số 1640/QĐ-TTg và Quyết định 1033/QĐ-TTg về phát triển giáo dục, đào tạo và dạy nghề vùng ĐBSCL giai đoạn 2011-2015 của Thủ tướng Chính phủ, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sóc Trăng đã xây dựng và thực hiện đề án củng cố và phát triển hệ thống các trường phổ thông DTNT trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng và được UBND tỉnh chấp thuận, triển khai cho các đơn vị liên quan phối hợp với ngành giáo dục thực hiện. Đến nay, toàn tỉnh có 9 trường DTNT, tỷ lệ học sinh được học nội trú gần 12% trong tổng số học sinh DTTS. Hệ thống trường DTNT ở Sóc Trăng cơ bản gần phủ kín các huyện có đông đồng bào DTTS sinh sống. Ông Lý Ro Tha cho biết: "Nhờ sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước nên mạng lưới trường DTNT khang trang, chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc ngày càng được nâng lên, tạo được niềm tin và sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức của đồng bào dân tộc về công tác giáo dục đào tạo".

Học sinh Trường Phổ thông DTNT Cần Thơ chuẩn bị tập năng khiếu thể thao.

Ông Võ Thanh Mộng, Phó Chánh văn phòng, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hậu Giang kể, ngay sau khi chia tách từ tỉnh Cần Thơ (cũ), tỉnh Hậu Giang đã xây dựng trường DTNT tỉnh theo hướng đạt chuẩn quốc gia và nhận học sinh DTNT có hộ khẩu tại Hậu Giang đang học nội trú tại Trường Phổ thông DTNT Cần Thơ về học tại Trường Phổ thông DTNT tỉnh Hậu Giang. Ngoài ra, tỉnh cũng đã vận động xã hội hóa xây dựng Trường Phổ thông DTNT Him Lam đặt tại thị trấn Rạch Gòi, huyện Châu Thành A. Thầy Phạm Ngọc Thuần, Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTNT tỉnh Hậu Giang, cho biết: "Trường Phổ thông DTNT tỉnh Hậu Giang được xây dựng mới trên diện tích 44.000m2, tại phường Vĩnh Tường, thị xã Long Mỹ nên rất thuận tiện để học sinh theo học. Với vị trí thuận lợi, cơ sở vật chất trang thiết bị mới, đầy đủ nên đã đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh DTTS trên địa bàn tỉnh vào học THPT". Còn tại TP Cần Thơ, Trường Phổ thông DTNT Cần Thơ vừa được xây mới 1 dãy phòng với kinh phí hơn 5 tỉ đồng. Thầy Nguyễn Văn Triệu, Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTNT Cần Thơ, cho biết: "Dãy phòng mới hoàn thành được bố trí 3 phòng bộ môn, 1 thư viện, 1 phòng nghe nhìn và 1 hội trường nên đáp ứng được điều kiện để giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Hiện nay, về cơ bản trường, cơ sở vật chất của trường đã đáp ứng được nhu cầu học tập của gần 400 học sinh đang học tại trường".

Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đã thực hiện đạt chỉ tiêu theo Quyết định số 1033/QĐ-TTg, khi có 10,5% số học sinh DTTS trong tổng số học sinh dân tộc đang học giáo dục trung học được học nội trú (chỉ tiêu đặt ra từ 10-12%). Và điều đáng phấn khởi là từ những ngôi trường DTNT này đã chắp cánh cho nhiều ước mơ của học sinh. Cô Vinh Thị Ngọc Trinh, giáo viên Trường Mầm non Tân Mỹ, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, là cựu học sinh của Trường DTNT tỉnh Vĩnh Long, kể: "Tôi vào học ở trường từ năm lớp 6, được Nhà nước lo cho từng cuốn tập, bữa ăn, giấc ngủ nên gia đình tôi rất yên tâm. Nhờ vậy, tôi đã thực hiện được mơ ước trở thành giáo viên mầm non". Không chỉ trở thành giáo viên, cô Trinh còn đạt giải giáo viên dạy giỏi toàn quốc, đạt danh hiệu Viên phấn vàng và là một trong những gương thi đua điển hình tiên tiến của tỉnh Vĩnh Long. Cô Đào Ngọc Thơ, Thạc sĩ, giáo viên Trường Phổ thông DTNT Cần Thơ cũng cho rằng, nhờ học trong trường DTNT Cần Thơ mà cô trở thành cô giáo và càng vinh dự hơn khi được trở về dạy tại đây; ông Thạch Dương, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Vĩnh Long cũng từng học tại Trường Phổ thông DTNT tỉnh Vĩnh Long…

Rất, rất nhiều những người thành đạt đã và đang công tác tại các địa phương, đơn vị ở khắp các tỉnh, thành ĐBSCL và cả nước từng học ở những trường DTNT. Điều này cho thấy chủ trương phát triển giáo dục vùng có đông đồng bào DTTS nói chung và phát triển mạng lưới các trường DTNT nói riêng của Đảng, Nhà nước đã phát huy hiệu quả, làm sức bật để nâng cao chất lượng giáo dục vùng ĐBSCL.

Bài, ảnh: Hà Thanh