* Ký: Vân Lâm

56 tuổi đời, ông đã có gần 30 năm đi xây dựng cầu không công. Từ huyện Lấp Vò (tỉnh Đồng Tháp) quê hương ông cho đến vùng Bảy Núi (tỉnh An Giang) và các tỉnh Kiên Giang, Vĩnh Long, hàng trăm cây cầu bê tông cốt thép đã được xây dựng nối liền đôi bờ sông. Những cây cầu ấy in đậm hình bóng của người nông dân chân lấm tay bùn. Ông đã thầm lặng đóng góp công sức của mình, đem lại niềm vui cho nhiều người, ông là Mai Văn Đâu (Ba Đâu), ở ấp An Lợi B, xã Định Yên, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.

Đứng cheo leo trên dàn giáo là một người đàn ông mặc bộ đồng phục màu xanh, đội nón bảo hộ lao động, trông ông chẳng khác nào một chỉ huy công trường thứ thiệt. Giọng to khỏe, mái tóc muối tiêu, nước da sạm đen vì nắng gió, tay cầm chiếc loa mi- ni, ông Ba Đâu đang chỉ huy nhóm thợ xây cầu Đình Long Hưng A (xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò). Dàn giáo lắp đặt chi chít, hàng chục trụ cột bê tông được dựng thẳng đứng, chiếc cầu dài hơn 30m, rộng 2,5m dần định hình. Hơn 20 nhân công đang hì hụt, cặm cụi làm theo sự chỉ dẫn của ông Ba Đâu.

“Chà! Hay thiệt nghe! Mới làm có mấy ngày mà mấy ổng đóng gần xong phần trụ, nay mai bà con nơi đây sẽ có cây cầu đàng hoàng để đi, hết sợ cảnh qua sông phải đi trên cây cầu khỉ lắc lẻo. Năm học tới, đưa con đi học, tôi khỏi phải đi vòng, mất thời gian”- một phụ nữ trạc tuổi trung niên đi ngang, dừng xe lại khen ngợi. Còn ông Chín Tươi (ở xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò) nhà gần công trình, nói: “Từ khi khởi công xây dựng đến nay, tôi chưa thấy ông Ba Đâu vắng mặt ngày nào, chưa nói đến ông là người luôn đi sớm về trễ. Làm việc không nệ công, làm việc xã hội nhưng ông là người nhiệt tình hiếm thấy. Nông dân thường lo cặm cụi làm giàu cho bản thân, còn Ba Đâu thì hết lòng lo việc cộng đồng, kể cũng lạ”.

Ngần ấy năm bôn ba đi xây cầu đã để lại trong ký ức ông Ba Đâu nhiều kỷ niệm buồn vui lẫn lộn. Nhìn bàn tay phải chỉ còn lại ba ngón tay, ông Ba kể: “Có lần tôi cùng mấy anh em đi bắc cầu trong huyện, do sơ suất, lúc khiêng cây cột bê tông to đùng tôi bị vấp ngã, một số anh em bị thương ở chân, còn tôi giập xương 2 ngón tay, phải tháo khớp. Đó là tai nạn nghề nghiệp tệ nhất từ trước đến giờ trong công việc của tôi. Nghĩ cũng hơi buồn nhưng cây cầu hoàn thành, bà con vui, mình cũng vui lây”.

Sau tai nạn lần đó, nhiều người trong Đội bắc cầu xã hội xã Định Yên bị dao động tinh thần, không còn mặn mà với công việc, số người tham gia giảm dần, nhiều người nói sớm muộn gì ông Ba Đâu cũng giải nghệ, nhưng ông Ba vẫn vững chí, tiếp tục hành trình vận động bắc những cây cầu nghĩa tình, giúp cho bà con đi lại dễ dàng. Sự kiên trì, nhiệt tình của ông Ba Đâu trở thành động lực tinh thần, làm nhiều người cảm phục, họ không chỉ tình nguyện trở lại Đội bắc cầu xã hội xã Định Yên mà còn vận động người thân, bạn bè tham gia, thậm chí có người nhà xa vài chục cây số cũng đến chung tay góp sức với Đội.

Anh Nguyễn Thành Tiến, ở xã Vĩnh Thạnh, huyện Lấp Vò, thành viên trẻ nhất trong Đội bắc cầu xã hội xã Định Yên, nói: “Chú Ba Đâu từng bị tai nạn, mất đi hai ngón tay nhưng vẫn nhiệt tình vì lợi ích chung. Việc làm đầy ý nghĩa của chú Ba đã làm tôi khâm phục nên tình nguyện theo phụ giúp một tay. Đi làm với chú Ba không chỉ học được kinh nghiệm chuyên môn mà còn học được nhiều điều hay lẽ phải. Chú Ba thường nhắc nhở anh em trong Đội: Làm việc chung nhưng phải kỹ lưỡng từng chút, phải xem như việc nhà của mình thì công trình mới đảm bảo chất lượng. Sau này, tôi quyết nối tiếp việc làm của chú ấy”.

Gần 30 năm đi xây dựng cầu, ông Ba Đâu đã làm việc chung với nhiều người. Họ xuất thân từ hoàn cảnh gia đình khác nhau. Có người là kỹ sư, thương gia giàu có, cũng có người hoàn cảnh gia đình khó khăn,... Tuy khác nhau về hoàn cảnh gia đình, trình độ nhưng họ có điểm chung là hết lòng vì lợi ích chung. Họ luôn xem ông Ba như cánh chim đầu đàn trong công tác xã hội. Chính vì thế mà ông Ba Đâu dễ dàng huy động nhân công bắc những cây cầu có địa hình và thiết kế phức tạp. Ông Bảy Thành, ở xã Định Yên, thành viên trong Đội bắc cầu xã hội, nói: “Từ trước đến giờ, tôi chưa thấy anh Ba Đâu làm việc gì gây xích mích cho anh em trong đội. Ai thiếu kinh nghiệm thì anh ấy tận tình chỉ dẫn, khi có chuyện buồn thì anh tâm tình, động viên. Ở trong Đội ai cũng quí mến, xem anh ấy như anh em, chú bác ruột thịt”.

* CẢ ĐỜI VÌ VIỆC CHUNG

Xuất thân từ gia đình có truyền thống làm nghề cơ khí, từ nhỏ ông Ba Đâu đã sớm bộc lộ năng khiếu và đam mê sửa chữa máy móc, hàn tiện dụng cụ lao động,... Năm 18 tuổi, ông Ba được cha cho đứng thợ chính trong xưởng cơ khí của gia đình ở huyện Lấp Vò. Sau đó, ông lập gia đình với bà Lê Ngọc Châu, ở huyện Lai Vung (tỉnh Đồng Tháp), rồi về định cư ở xã Định Yên, làm nghề nông. Vào một đêm của tháng 2-1981, bà Lê Ngọc Châu đau bụng chuyển dạ sắp sinh con, phải chuyển xuống Bệnh viện huyện Lấp Vò gấp. Nhà ông Ba chỉ cách Bệnh viện huyện có 11km nhưng do con lộ đất, lại không có cầu, nên phải đi đường vòng bằng ghe với quãng đường hơn 24km.

Sau lần đó, ông Ba Đâu quyết xây dựng con lộ trước nhà đàng hoàng hơn. Ông đi đến từng nhà vận động bà con trong xóm cùng nhau làm lộ, bắc cầu và nhận được sự ủng hộ rất lớn. Qua sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, không lâu sau, con lộ đã được đổ đá bụi, bà con ai nấy phấn khởi, vui mừng. Con lộ hoàn thành giúp cho vùng quê của ông Ba Đâu thêm khởi sắc.

Thấy ông Ba còn trẻ nhưng có máu làm việc xã hội, ông Mai Văn Hinh, ở xã Định Yên (anh em chú bác ruột với ông Ba Đâu) rủ đi bắc cầu ở trong ấp và công việc này đã bén duyên với ông Ba cho đến nay. Ông Ba Đâu nhớ lại: “Cầu Đình An Khương ở xã Định Yên là cây cầu đầu tiên tôi cùng mấy anh em đi bắc. Hồi đó, làm cũng đơn giản, cặm 8 cây cột, bắc kèo, đóng ván là xong một cây cầu. Dần về sau này, kinh tế phát triển mới bắc cầu bê tông”. Từ bắc cầu gỗ chuyển sang bắt cầu bê tông là việc không dễ dàng, nhất là đối với một nông dân như ông. Những ngày đầu tập tễnh vào nghề, ông phải đi nhiều nơi để học tập kinh nghiệm, rồi thành lập Đội bắc cầu xã hội xã Định Yên để huy động nhân công. Ông Bảy Thành kể: “Lúc đầu, Đội chỉ có vài người do anh Ba Đâu làm đội trưởng, hoạt động chủ yếu lòng vòng trong xã. Qua sự vận động của anh Ba, đội thu hút nhiều người tham gia hơn, đến giờ, được hơn 30 thành viên chính thức thường xuyên làm việc, chưa kể số người làm việc không thường xuyên. Địa bàn hoạt động cũng được mở rộng sang các tỉnh bạn như: An Giang, Vĩnh Long,... Đội được chia thành nhiều nhóm, tùy theo trình độ chuyên môn, tay nghề, tất cả đều làm việc không lấy tiền công”.

“Đầu năm 2010, Đội bắc cầu xã hội còn được các mạnh thường quân tài trợ kinh phí, đóng chiếc xà lan, có lắp đặt cần cẩu. Cũng nhờ anh Ba Đâu linh hoạt, đề xuất phương án mua sắt, thép về đóng xà lan, cần cẩu tại nhà không tốn tiền công nên kinh phí chỉ hơn 200 triệu đồng. Có được phương tiện này, công việc của chúng tôi thuận lợi hơn, rút ngắn thời gian thi công, công trình cũng chất lượng hơn”- ông Bảy Thành khoe.

Không chỉ nổi tiếng trong việc xây cầu, ông Ba Đâu còn được nhiều người biết đến với công việc nấu, phát cơm, nước từ thiện ở Trạm Y tế xã Định Yên và Bệnh viện Đa khoa huyện Lấp Vò. Nhiều người còn đặt cho ông biệt danh là Ông Ba xây cầu hay Ông Cơm, cháo. Ông Ba Đâu lúc nào cũng bận rộn với việc từ thiện, hết đi khảo sát vị trí, chỉ huy thi công cầu, ông lại quay qua lo vận động gạo, rau củ, nước tương,... chỉ huy bếp ăn từ thiện. Ở Bệnh viện Đa khoa huyện Lấp Vò và Trạm Y tế xã Định Yên, hằng ngày có hàng trăm bữa ăn, lít nước nóng phục vụ miễn phí cho bà con. Ông Ba Đâu nói: “Tuy bữa ăn chưa được thịnh soạn cho lắm nhưng bấy nhiêu đó cũng đủ giúp cho gia đình bệnh nhân tiết kiệm một khoản chi phí, vượt qua khó khăn”.

Vợ chồng ông Ba Đâu có 5 người con, tất cả đều lớn khôn, lập gia đình, có việc làm ổn định. Hiểu được ý nghĩa việc làm của ông, các con đều nhiệt tình ủng hộ. Bà Lê Ngọc Châu, vợ ông Ba Đâu cũng tình nguyện vào phục vụ ở Tổ cơm từ thiện tại Bệnh viện Đa khoa huyện Lấp Vò. Bà Châu cho biết: “Cũng xuất phát từ việc ông nhà tôi đam mê làm công tác xã hội mà tôi tình nguyện vào làm việc ở đây. Nhiều người còn bỏ ra bạc tỉ, cả đời làm từ thiện thì mình góp chút công sức có đáng là bao”.

Ông Trần Văn Tổng, Chủ tịch UBMTTQVN huyện Lấp Vò, cho biết: “Mỗi cây cầu chiều dài hơn 30m, ngang khoảng 2m, tính sơ sơ kinh phí thuê thầu xây dựng cũng gần 100 triệu đồng và hằng năm huyện Lấp Vò bắc hơn 10 cây cầu kích thước như thế. Với sự chỉ huy của anh Ba Đâu, cầu xây dựng không tốn tiền công, làm lợi cho Nhà nước cả tỉ đồng, chưa kể số cầu được Đội bắc cầu xã hội xã Định Yên bắc ở địa bàn ngoài huyện”.