Những hành động rất nhỏ mà ai cũng có thể thực hiện như: vệ sinh môi trường,trồng cây xanh xung quanh nơi ở, làm việc và học tập; tái chế nguyên vật liệu sẵn có để tạo ra các công cụ có ích hay sắp xếp góc bàn học ngăn nắp, sạch sẽ… đã góp phần bảo vệ môi trường (BVMT) trong lành. Đó là bài học chung tay BVMT các học sinh Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng học được từ Chương trình "Học sinh tích cực tham gia BVMT" (còn gọi là WINDY), do Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ và Trung tâm Sức khỏe Lao động Tokyo thực hiện, dưới sự tài trợ của Quỹ BVMT toàn cầu Chính phủ Nhật Bản, sự hợp tác của xã Thới Hưng (huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ). Chương trình ứng dụng nguyên lý phương pháp giáo dục hành động và hợp tác, có sự tham gia của cộng đồng, nhằm mục đích hướng học sinh phổ thông chủ động BVMT sống lành mạnh và bền vững.

Em Trương Thị Khải Trân, học sinh lớp 8, Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, cho biết: "Em rất thích tham gia chương trình WINDY. Bởi vì, chúng em có thể tự thực hiện những sáng kiến cải tiến trong môi trường gia đình mình. Như việc tái chế, tái sử dụng nguyên vật liệu, các chai nhựa vốn đã bỏ đi nhưng chỉ trong 5 phút, em có thể "biến" chúng thành dụng cụ để đồ dùng học tập hoặc trồng cây". Bên cạnh việc tái chế, tái sử dụng nguyên vật liệu sẵn có, Khải Trân còn thực hiện cải tiến khác như: Dán nhãn trên lọ gia vị để dễ sử dụng và dễ phân biệt; dùng lại nước đã qua sử dụng để tiết kiệm nước… nhằm mục tiêu BVMT. Sắp tới, Trân sẽ thực hiện cải tiến phân loại rác, ủ và sử dụng phân hữu cơ và tích cực hơn trong các phong trào vệ sinh của trường, lớp và gia đình. Không chỉ có Trân mà hầu hết các bạn tham gia WINDY đều có cùng nhận định như thế. Em Trần Tam, học sinh lớp 8 Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, cho rằng: "Khi tham gia chương trình, em hiểu cách BVMT, tái chế, tái sử dụng để làm dụng cụ học tập và trang trí, góp phần giữ vệ sinh nhà, trường học".

Khi tham gia chương trình WINDY, các học viên sẽ được dự khóa tập huấn 1 ngày, được hướng dẫn và thảo luận những chủ đề và giải pháp thiết thực cho việc cải thiện điều kiện học tập và BVMT; qua đó lập kế hoạch tự thực hiện cải tiến, với chi phí thấp ở nhà và ở trường. Đơn cử như, học viên thực hiện kế hoạch ngắn hạn (làm giá kệ nhiều tầng, làm chỗ chứa cho các chất thải) hay kế hoạch dài hạn (xử lý nước thải hợp lý, trồng cây xanh, phân loại rác,...); sử dụng các sản phẩm làm bằng vật liệu thân thiện với môi trường, có thể tái sử dụng,... Qua 3 năm (2011-2013) thực hiện, chương trình tổ chức 7 lớp WINDY, với 144 học sinh phổ thông tham gia; đã có 631 kế hoạch ngay sau lớp học và 490 thực hiện cải tiến sau 1 tháng.

Những năm gần đây, biến đổi khí hậu hay vấn nạn ô nhiễm môi trường gia tăng…ảnh hưởng cuộc sống con người đang là vấn đề "nóng" mà xã hội, chuyên gia nước ngoài, các tổ chức chính trị, đoàn thể (trong đó có ngành giáo dục) quan tâm, tìm cách giảm thiểu. Thời gian qua, phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" do ngành giáo dục triển khai trong các đơn vị trực thuộc cũng nhằm mục tiêu trên. Trên thực tế, nội dung BVMT được lồng ghép trong nhiều môn học của chương trình phổ thông chính khóa, nên khi học sinh tham gia WINDY dễ dàng tiếp cận hơn. Thầy Lê Văn Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng, nói: "Chương trình tác động lớn ý thức BVMT của học sinh. Từ đó, khơi gợi ở các em những suy nghĩ, hành động cụ thể, thiết thực; trước là BVMT ở gia đình và sau tại trường học và nơi công cộng".

Rõ ràng, cùng với phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" và lồng ghép nội dung BVMT trong các môn học của chương trình phổ thông chính khóa, chương trình WINDY giáo dục học sinh biết BVMT qua từng hành động tuy nhỏ nhưng thiết thực, ý nghĩa.

Ng.Ngân