Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt đề án tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2011- 2015. Theo đề án, doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước được phân làm 3 nhóm: nhóm 1 gồm DNNN giữ 100% vốn điều lệ trong các lĩnh vực độc quyền nhà nước, quốc phòng, an ninh; nhóm 2 là doanh nghiệp cổ phần mà nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoạt động trong các ngành, lĩnh vực theo Quyết định 14/2011/QĐ-TTg; nhóm 3 là DNNN thua lỗ kéo dài, không có khả năng khắc phục sẽ thực hiện bán, chuyển nhượng, tái cơ cấu lại nợ để chuyển thành công ty cổ phần, công ty TNHH nhiều thành viên, giải thể, phá sản. Theo đó, việc tái cơ cấu doanh nghiệp theo ngành, lĩnh vực không phân biệt cấp, cơ quan quản lý và được coi là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2012- 2015. Đề án tái cơ cấu phải trình Thủ tướng phê duyệt trong quý III/2012; đặc biệt hướng đến chấm dứt tình trạng đầu tư ra ngoài ngành, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh chính trước năm 2015. Đơn vị nào không thực hiện được phải kiểm điểm, làm rõ nguyên nhân, người chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng.

Tiến sĩ Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương khẳng định DNNN là bộ phận cực kỳ quan trọng của kinh tế nhà nước. DNNN là lực lượng nồng cốt cho kinh tế nhà nước thực hiện vai trò chủ đạo và trực tiếp chi phối các ngành, lĩnh vực cung cấp các yếu tố đầu vào quan trọng cho các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ, nông lâm thủy sản, cũng như tiêu dùng của người dân như điện, than, hàng không, xăng dầu, tín dụng... Khi Chính phủ cần thực thi các biện pháp ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát, vai trò của kinh tế nhà nước là đặc biệt quan trọng. Sự đóng góp của DNNN cho nền kinh tế quốc gia rất lớn, tuy nhiên trong quá trình phát triển DNNN đã bộc lộ nhiều hạn chế và đã đến lúc Việt Nam cần thực hiện tái cấu trúc nền kinh tế, tái cấu trúc lại DNNN để giải quyết căn nguyên những bất ổn mà nền kinh tế đang gặp phải.

Mặc dù đã giảm đáng kể số lượng DNNN bị thua lỗ, đạt mục tiêu bảo toàn và phát triển vốn nhà nước trên bình diện cả khu vực DNNN nhưng nhìn chung hiệu quả kinh doanh của phần lớn DNNN còn hạn chế, chưa tương xứng với nguồn lực nhà nước đầu tư. Theo số liệu của Tổng Cục Thống kê, năm 2011, khoảng 12% DNNN bị lỗ trong khi của khu vực doanh nghiệp nói chung là 25%; mức lỗ bình quân của một DNNN bị lỗ cao gấp 12 lần so với doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Năm 2011, các DNNN chiếm khoảng 40% nguồn vốn kinh doanh, giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn nhưng chỉ tạo ra 25% doanh thu, 37% lợi nhuận trước thuế, 20% giá trị sản xuất công nghiệp... Để tạo ra một đồng doanh thu, trung bình một DNNN phải sử dụng tới 2,2 đồng vốn, trong khi khu vực doanh nghiệp tư nhân chỉ 1,2 đồng và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 1,3 đồng.

Theo phân tích của các chuyên gia, hiệu quả sử dụng các nguồn lực đầu tư xã hội của các DNNN thấp, thiếu bền vững, giá trị gia tăng thấp là một trong những nguyên nhân gây nên nhược điểm chính của mô hình tăng trưởng dựa vào đầu tư là chủ yếu. Do vậy, phải giải quyết căn nguyên của vấn đề về lựa chọn mô hình tăng trưởng phù hợp trong giai đoạn mới theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh. Các giải pháp tái cơ cấu DNNN vừa trực tiếp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong khu vực kinh tế nhà nước, vừa góp phần cải thiện chất lượng môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thúc đẩy và lôi kéo các nhà đầu tư từ các thành phần kinh tế khác.

GIA BẢO