MAI QUYÊN

Bất chấp những tín hiệu tích cực đầu năm 2023 về quản lý quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, giới phân tích dự báo Nhà Trắng vẫn có thể gặp khó khi tìm cách duy trì kênh đối thoại với Bắc Kinh.

Ông Tần Cương khi còn là đại sứ Trung Quốc tại Mỹ. Ảnh: AP

Một trong những vấn đề gây đau đầu nhất đối với chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden hiện nay là sự thay đổi vai trò của ông Tần Cương - đại sứ Trung Quốc tại Mỹ vừa được bổ nhiệm thay ông Vương Nghị làm ngoại trưởng. Ðược đánh giá là “ngôi sao đang lên” trên chính trường Trung Quốc, tờ Politico cho rằng việc ông Tần đứng đầu Bộ Ngoại giao đã xác nhận sự tin tưởng và kỳ vọng của Chủ tịch Tập Cận Bình đối với chính trị gia 56 tuổi trong bối cảnh Bắc Kinh có thể đang tìm cách ổn định quan hệ vốn căng thẳng với Mỹ. Trong thông điệp trên Twitter, tân Ngoại trưởng Tần cũng khẳng định mối quan hệ Mỹ - Trung sẽ là một trong những ưu tiên của ông trên cương vị mới, vì tương lai tốt đẹp hơn của hai cường quốc.

Đối đầu hay đối thoại?

Nhưng không phải ai cũng đặt niềm tin vào kỳ vọng này, đặc biệt khi ông Tần có trải nghiệm “không mấy suôn sẻ” trong 17 tháng làm đại sứ ở Mỹ với danh tiếng là một trong những đại diện gai góc của nền ngoại giao Trung Quốc. Hình ảnh này được xây dựng qua các lần ông chỉ trích “những niềm tin sai lầm” của Mỹ và cảnh báo “hậu quả thảm khốc” nếu Washington tìm cách đàn áp Trung Quốc cũng như vi phạm “lằn ranh đỏ” về lợi ích cốt lõi của Bắc Kinh ở Biển Ðông, Ðài Loan và Tân Cương.

Với “lịch sử” như trên, tờ Politico dẫn hai nguồn tin ẩn danh tiết lộ ông Tần Cương sau nhiều tháng đến Washington mới tiếp cận một số ít quan chức nước sở tại. Ðại sứ Tần khi đó để đảm bảo công việc đã dựa vào những mối tương tác cấp thấp hơn với các đại sứ khác, cũng như quan chức cấp tiểu bang và thành phố.

Tuy nhiên, Nhà Trắng đã nhanh chóng bác bỏ thông tin trên. Trong một tuyên bố bằng văn bản, người phát ngôn Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ Adrienne Watson khẳng định các quan chức cấp cao chính quyền Tổng thống Biden vẫn thường xuyên liên lạc với đại sứ Tần kể từ khi ông đến Washington. Trong số này có Ngoại trưởng Antony Blinken, điều phối viên khu vực Ấn Ðộ Dương - Thái Bình Dương Kurt Campbell và Ðại diện Thương mại Katherine Tai.

Giáo sư Bonnie Glaser tại Trung tâm châu Á của Quỹ Marshall Ðức (GMF) cũng không cho rằng việc ông Tần lên làm ngoại trưởng sẽ gây rắc rối cho mối quan hệ Mỹ - Trung. Ðiều này có thể được kiểm chứng thông qua mức độ hợp tác của ông Tần trong chuyến thăm Trung Quốc sắp tới của Ngoại trưởng Blinken giữa thời điểm căng thẳng dâng cao giữa hai cường quốc liên quan xung đột về thương mại, tình hình Ðài Loan và khả năng tiếp cận công nghệ.

Trong đánh giá chung, Giám đốc Viện nghiên cứu Kissinger về Mỹ và Trung Quốc, Robert Daly cho rằng thành công của ông Tần với tư cách là Bộ trưởng Ngoại giao sẽ phụ thuộc rất lớn vào mức độ sẵn sàng của Bắc Kinh để điều chỉnh chính sách đối ngoại. “Nếu Trung Quốc thực sự cởi mở và cải cách, ông Tần Cương có thể tận hưởng nhiệm vụ mới của mình. Còn nếu họ không thay đổi quan điểm, ông Tần sẽ là đại diện quốc tế của một cường quốc ngày càng không được chào đón” - chuyên gia này kết luận.