BS.CKII Nguyễn Thị Mai Lan, Trưởng Khoa Thận Tiết niệu, Bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long, giải đáp một số thắc mắc thường gặp về suy thận.

BS.CKII Nguyễn Thị Mai Lan tư vấn người bệnh.

Bệnh có di truyền không, thưa bác sĩ?

- Bệnh thận mạn tính có một nhóm nguyên nhân trực tiếp do di truyền, điển hình là bệnh thận đa nang, di truyền trạng thái trội hoặc lặn. Bệnh do sự xuất hiện và tăng trưởng liên tục của vô số nang chứa dịch bên trong nhu mô thận, chèn ép và tiêu hủy các đơn vị thận khỏe mạnh. Ngoài nhóm này, hầu hết trường hợp suy thận mạn là hệ quả của các bệnh lý mắc phải: đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc lối sống thiếu khoa học.

Vì sao việc lạm dụng thuốc giảm đau kéo dài gây suy thận?

- Việc sử dụng các loại thuốc giảm đau, đặc biệt là nhóm thuốc kháng viêm với liều lượng cao hoặc kéo dài sẽ làm ức chế tổng hợp chất giãn mạch thận. Khi thiếu chất này, các mạch máu nuôi thận bị co thắt nặng nề, làm giảm lưu lượng máu tưới đến chất thận, gây tình trạng viêm thận kẽ cấp/mạn tính hoặc hoại tử nhú thận. Nếu không phát hiện và ngừng thuốc kịp thời, các tổn thương này tiến triển thành bệnh thận mạn tính.

Uống nhiều rượu, bia có làm tình trạng suy thận nặng hơn?

- Chắc chắn có. Ở người bị suy thận, khả năng tự cân bằng nước và điện giải của cơ thể vốn đã suy giảm. Khi uống nhiều rượu, bia, áp lực thể tích tăng đột ngột buộc thận phải gia tăng công suất để đào thải. Chất cồn và các sản phẩm chuyển hóa của rượu còn gây độc trực tiếp lên tế bào ống thận, làm trầm trọng tình trạng tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa sẵn có và đẩy nhanh bệnh sang giai đoạn nặng hơn.

Thừa cân, béo phì có làm tăng nguy cơ suy thận?

- Đây là yếu tố nguy cơ độc lập, đồng thời gián tiếp gây ra bệnh thận mạn. Khi trọng lượng cơ thể quá lớn, thận phải tăng mức độ lọc để đáp ứng nhu cầu chuyển hóa, nếu kéo dài sẽ làm quá tải và tổn thương các cầu thận. Béo phì là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường tuýp 2 và tăng huyết áp - tác nhân hàng đầu phá hủy chức năng thận.

Bệnh suy thận có ảnh hưởng đến chức năng sinh lý?

- Khi thận suy, các độc tố tích tụ trong máu kết hợp với tình trạng thiếu máu mạn tính sẽ làm suy nhược cơ thể toàn thân, gây mệt mỏi, mất ngủ, trầm cảm. Về mặt nội tiết, suy thận làm rối loạn trục hạ đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận, gây sụt giảm nghiêm trọng nồng độ hormone sinh dục.

Triệu chứng phù chân và mi mắt vào buổi sáng có phải dấu hiệu điển hình của bệnh thận?

- Đây là một trong những dấu hiệu gợi ý tình trạng tổn thương chức năng lọc của thận. Tuy nhiên, hiện tượng phù sinh lý tạm thời cũng có thể xuất hiện do thói quen ăn quá mặn, thức khuya hoặc uống quá nhiều nước vào đêm hôm trước.

Mệt mỏi kéo dài, da xanh xao có liên quan đến bệnh thận?

- Đây là biểu hiện rất điển hình của hội chứng thiếu máu. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thiếu máu (thiếu sắt, xuất huyết, bệnh lý tủy xương...) và suy thận là một trong những nguyên nhân hàng đầu. Người bệnh cần xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi kết hợp kiểm tra chức năng thận để tìm nguyên nhân.

Tần suất tầm soát bệnh thận đối với người bệnh mạn tính là bao lâu, thưa bác sĩ?

- Người có bệnh nền bắt buộc phải thực hiện tầm soát chức năng thận định kỳ tối thiểu từ 6-12 tháng/lần. Tần suất cụ thể do bác sĩ chuyên khoa chỉ định dựa trên mức độ kiểm soát ổn định của các chỉ số huyết áp và đường huyết của từng bệnh nhân.

Xin cảm ơn bác sĩ!

THU SƯƠNG (Thực hiện)