(CTO) - Ngày 30-1, Đại học Trà Vinh phối hợp Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings tổ chức tọa đàm “Trái dừa phát thải thấp (low-carbon-coconut) - Giải pháp canh tác, thị trường và thu nhập bền vững”.

Toàn cảnh tọa đàm “Trái dừa phát thải thấp (low-carbon-coconut) - Giải pháp canh tác, thị trường và thu nhập bền vững”.

Tọa đàm nhằm thúc đẩy mô hình sản xuất dừa xanh, giảm phát thải khí nhà kính, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đồng thời nâng cao thu nhập cho người trồng dừa. Đây còn là diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất trong bối cảnh ngành dừa đứng trước nhiều thay đổi mang tính căn bản.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều nội dung về chuyển đổi xanh, mục tiêu Net Zero và tác động đối với ngành dừa; phân tích các nguồn phát thải trong chuỗi giá trị dừa từ canh tác, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ, xuất khẩu; chia sẻ giải pháp giảm phát thải thông qua mô hình kinh tế tuần hoàn, ứng dụng khoa học - công nghệ, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, đo lường carbon và tiếp cận tín chỉ carbon.

PGS.TS Diệp Thanh Tùng, Phó Hiệu trưởng Đại học Trà Vinh, phát biểu tại tọa dàm.

Nhiều đại biểu cho rằng, phát triển mô hình trái dừa phát thải thấp không chỉ góp phần giảm tác động môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu mà còn là giải pháp quan trọng giúp ngành hàng dừa Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu, ổn định đầu ra và thu nhập cho người trồng dừa…

Theo PGS. TS Diệp Thanh Tùng, Phó Hiệu trưởng Đại học Trà Vinh, trong bối cảnh thị trường nông sản biến động mạnh và các tiêu chuẩn xanh toàn cầu ngày càng siết chặt, ngành hàng dừa Việt Nam, đặc biệt tại Vĩnh Long với khoảng 120.000ha, chiếm hơn 50% diện tích dừa cả nước đang đứng trước cơ hội lớn lẫn thách thức chưa từng có. Việc giá dừa khô giảm sâu thời gian gần đây cho thấy sự phụ thuộc lớn vào thị trường xuất khẩu, đòi hỏi ngành hàng dừa phải chuyển đổi theo hướng bền vững, giảm phát thải.

Vườn dừa tại ĐBSCL.

TS Đoàn Văn Công, Trung tâm Nghiên cứu thích ứng biến đổi khí hậu và Hỗ trợ phát triển cộng đồng (LOTUS Mekong), Đại học Trà Vinh, cho biết Việt Nam hiện có khoảng 200.000ha dừa, sản lượng 2,1-2,3 triệu tấn mỗi năm, thuộc nhóm 3 quốc gia xuất khẩu dừa hàng đầu thế giới. Cây dừa là một trong số ít cây trồng hội tụ 3 yếu tố quan trọng: tạo sinh kế cho hàng trăm ngàn hộ dân, thích ứng tốt với hạn, mặn và có chuỗi giá trị xuất khẩu đa dạng từ dừa tươi đến chế biến sâu. Phát thải trong canh tác dừa chủ yếu đến từ việc sử dụng phân bón và vật tư đầu vào chưa hợp lý, quản lý nước tưới chưa tối ưu và chưa tận dụng hiệu quả phụ phẩm. Khi nhìn đúng vào các nguồn phát thải này, việc giảm phát thải đồng thời cũng giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện độ bền của đất và hệ sinh thái vườn, ổn định năng suất và chất lượng trái dừa trong dài hạn. 

Dừa đang tạo sinh kế cho hàng ngàn hộ dân tại ĐBSCL.

TS Lê Hoàng Thế, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hệ sinh thái VOS Holdings, cho rằng sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây dừa đang chuyển mạnh từ canh tác truyền thống sang canh tác dựa trên dữ liệu; trong đó Carbon Footprint (CFP), hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm tra (MRV) và truy xuất nguồn gốc giữ vai trò then chốt nhằm xây dựng niềm tin, minh bạch và phát triển bền vững cho chuỗi giá trị nông sản. CFP giúp nhận diện rõ các nguồn phát thải chính trong quá trình từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch và tiêu thụ, qua đó xác định những khâu có thể giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giá trị sản phẩm. Việc triển khai MRV nên bắt đầu từ những nhật ký canh tác đơn giản, ghi chép các thông tin cơ bản như thời điểm bón phân, lượng nước tưới, sản lượng thu hoạch và áp dụng theo nhóm hộ, vùng trồng thay vì làm riêng lẻ, giúp hợp tác xã và nhà vườn quản lý sản xuất chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào đánh giá cảm tính và sẵn sàng tham gia các chương trình chứng nhận, liên kết dài hạn. Cùng với đó, truy xuất nguồn gốc được xem là cầu nối giữa vùng trồng và thị trường, đảm bảo mỗi lô dừa gắn với quy trình sản xuất rõ ràng, nâng cao uy tín tập thể và tạo điều kiện ký kết hợp đồng tiêu thụ ổn định.

TS. Lê Hoàng Thế khẳng định, khi dữ liệu CFP và MRV được làm đúng, hiểu đúng và sử dụng hiệu quả, trái dừa không chỉ là nông sản thô mà sẽ trở thành sản phẩm có giá trị bền vững, phù hợp xu thế thị trường và mở ra cơ hội tiếp cận tài chính xanh trong tương lai.

BÌNH NGUYÊN