Việc gia nhập "sân chơi" Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mang đến cơ hội lớn cho ngành nông nghiệp ĐBSCL nói riêng và cả nước nói chung, nhưng cũng đầy thách thức cho doanh nghiệp (DN). Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, đổi mới công nghệ đang là một vấn đề bức thiết đặt ra cho các DN, nhất là khối các DN vừa và nhỏ để tăng năng suất và chất lượng ở tầm cao hơn, đứng vững và phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt khi các Hiệp định thương mại dần có hiệu lực.

Có nhu cầu…

ĐBSCL là vùng có nguồn nông – thủy sản phong phú và đa dạng. Hằng năm, toàn vùng đóng góp khoảng 27% GDP của cả nước, sản xuất hơn 50% tổng sản lượng lương thực; đóng góp hơn 90% lượng gạo xuất khẩu. Vùng ĐBSCL có thế mạnh trong sản xuất lúa gạo, cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản, góp phần đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, gia tăng kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho người dân. Thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp 3 năm qua, ĐBSCL đạt được nhiều kết quả quan trọng, tạo ra diện mạo mới cho vùng, nhất là những thành tựu trong sản xuất nông, thủy sản, xây dựng nông thôn mới. Nông dân ĐBSCL ngày càng tiếp cận và ứng dụng nhanh những tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ vào sản xuất. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, thu hoạch còn nhiều hạn chế dẫn đến nông sản chưa đạt tiêu chuẩn, giá trị tổn thất khá lớn. Ngoài ra, một số vấn đề về các rào cản kỹ thuật cho các sản phẩm nông nghiệp của vùng ĐBSCL cần lưu ý. Đó là: bao gói, nhãn mác; dư lượng hóa chất (thuốc trừ sâu, phân bón, kim loại nặng) tối đa trong sản phẩm; sản phẩm biến đổi gen, chiếu xạ; về tính hợp pháp của nguyên liệu sử dụng, truy nguyên nguồn gốc; kiểm tra và giám sát quá trình sản xuất, canh tác, môi trường tại Việt Nam. Trong xu thế hội nhập, đặc biệt là tham gia TPP, để gia tăng giá trị và tạo vị thế sản phẩm, DN cần đổi mới công nghệ.

Doanh nghiệp Tư nhân Cỏ May ESSENTIAL (Đồng Tháp) nghiên cứu và giới thiệu sản phẩm nấm rơm siêu sạch.

Theo kết quả khảo sát nhu cầu thực tế của DN các địa phương khu vực ĐBSCL vào tháng 9-2014 do Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh thực hiện với sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của các địa phương. Đoàn khảo sát đã đến trực tiếp một số DN ở Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Cần Thơ, Bạc Liêu, Vĩnh Long, Đồng Tháp để tìm hiểu về thực trạng sản xuất, nhu cầu đổi mới công nghệ và thiết bị. Qua đó, có rất nhiều nhu cầu về công nghệ và thiết bị khác nhau cần cho sản xuất được các DN đặt ra. Cụ thể: nhu cầu về công nghệ và thiết bị để chế biến, đóng gói và bảo quản nông – thủy sản sau thu hoạch, như: công nghệ và thiết bị sấy nông sản; công nghệ và thiết bị chế biến lương thực – thực phẩm (sản xuất bánh tráng, hủ tiếu, cơm rượu, trích ly dầu cám gạo…); công nghệ và thiết bị sản xuất thức ăn chăn nuôi thủy sản, gia súc (tôm, cá nước ngọt, bò sữa..); công nghệ thu hoạch, bảo quản nông sản (bảo quản mật ong, thu hoạch và bảo quản xoài…). Theo ông Trần Bá Hoàng, Phó Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Máy nông nghiệp Hoàng Thắng, TP Cần Thơ, công ty nghiên cứu, chế tạo thiết bị máy móc hỗ trợ sản xuất nông nghiệp với 3 dòng sản phẩm đã đồng hành cùng nông dân từ khâu gieo sạ, chăm sóc đến khâu thu hoạch. Công ty mong muốn tiếp cận những công nghệ mới sản xuất thức ăn cho trâu, bò từ nguyên liệu sẵn có ở ĐBSCL nhằm giúp bà con chăn nuôi tăng thu nhập, hạn chế ô nhiễm môi trường…

Đổi mới để phát triển

Theo đánh giá của các chuyên gia, đổi mới công nghệ giúp DN cải thiện, nâng cao chất lượng sản phẩm, trình độ quản lý, củng cố, duy trì và mở rộng thị phần của sản phẩm, giảm tiêu hao nguyên, nhiên liệu và tác động xấu đến xã hội, môi trường. Thông qua đó, DN sẽ tạo ra được ưu thế bền vững trên thị trường, góp phần vào sự phát triển của ngành, địa phương và quốc gia. Thời gian qua, có nhiều DN vùng ĐBSCL mạnh dạn đầu tư, phát triển công nghệ mang lại những hiệu quả thiết thực. Điển hình: Công ty Phước Thành IV, tỉnh Vĩnh Long "dám nghĩ, dám làm, dám đầu tư": quy trình gia tăng thời gian ủ trước khi đem xay, xát trắng, đánh bóng làm gia tăng tính chống chịu cơ lý của hạt gạo, sản phẩm ít bị gãy hơn. Bên cạnh đó, Công ty còn áp dụng kỹ thuật đóng gói chân không rất khoa học để tránh hút ẩm và ngăn cản sự oxy hóa của không khí trên hạt gạo. Sự thành công của Công ty Phước Thành IV đã mang lại lợi ích kinh tế, tăng sự tín nhiệm trên thị trường quốc tế; giá bán cao hơn, giá thành thấp hơn, tiết kiệm năng lượng và lợi nhuận gia tăng.

Tại Bạc Liêu, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Trúc Anh chuyên sản xuất kinh doanh thuốc thú y thủy sản; tư vấn, phát triển vùng nuôi... Trước tình hình dịch bệnh, môi trường nuôi thủy sản bị ô nhiễm, sử dụng kháng sinh, hóa chất tràn lan gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm, công ty đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền sản xuất vi sinh hiện đại, mời gọi và liên kết với các nhà khoa học trong và ngoài nước trực tiếp lấy mẫu đất từ các vùng nuôi tôm trên cả nước. Từ đó, chủ động phân lập, tuyển chọn được những chủng giống có hoạt tính Enzym, tính kháng khuẩn cao mà không phải nhập giống từ nước ngoài. Không chỉ vậy, còn cạnh tranh được với những công ty và tập đoàn nước ngoài trong cùng lĩnh vực. Thành công này, giúp tạo ra những vi khuẩn bản địa phù hợp với thời tiết, khí hậu và thổ nhưỡng của Bạc Liêu nói riêng và nước ta nói chung. Từ đó, chủ động nguồn nguyên liệu để sản xuất chế phẩm sinh học phục vụ nuôi trồng thủy sản, giảm rủi ro, dịch bệnh và an toàn vệ sinh thực phẩm. Công ty góp phần tạo thương hiệu cho con tôm Việt Nam xuất khẩu sang các thị trường khó tính như các nước châu Âu, Nhật Bản…

TS. Bùi Hữu Thuận, Trưởng khoa Khoa học nông nghiệp, Trường Đại học Cửu Long, cho rằng: DN có một vai trò quan trọng, sống còn trong thời hội nhập dưới cách nhìn là một khâu trong chuỗi giá trị. DN quyết định giá, phẩm chất đầu vào và phải đáp ứng thích hợp theo quy luật với giá/phẩm chất đầu ra. DN có tính năng động, "chiến đấu" để tồn tại nên phải liên tục cải tiến công nghệ, hạ thấp giá thành, nâng cao phẩm chất, nắm bắt thị trường để tiêu thụ sản phẩm. Vì vậy, sự hợp tác DN với viện, trường, trung tâm nghiên cứu khoa học thật sự cần thiết. Sự giao tiếp của 2 đối tượng này, khuyến khích, kích thích cả 2 phía để bù đắp những khiếm khuyết của từng phía. Bên cạnh đó, vai trò quản lý của chính quyền là quan trọng, cần có những chính sách để tạo ra, khuyến khích sự hợp tác giữa các bên một cách hợp lý, mang đến những lợi ích chung.

Bài, ảnh: T. Trinh